Đừng để trẻ chỉ chơi điện thoại ngày Tết: Ông bà có thể dạy nhiều hơn thế

5 giờ trướcBài gốc

Tết Nguyên Đán là thời gian ấm áp để người Việt quây quần bên gia đình và chào đón năm mới

Tết Nguyên đán là một trong những dịp hiếm hoi trong năm mà nhiều gia đình có điều kiện đoàn tụ đông đủ. Trong không gian ấy, trẻ em không chỉ vui chơi mà còn được tiếp xúc trực tiếp với phong tục, nghi lễ, câu chuyện gia đình và lịch sử dòng họ thông qua ông bà, những người lưu giữ ký ức văn hóa.

Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), gia đình là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất trong sự phát triển của trẻ em, đặc biệt trong việc hình thành bản sắc văn hóa, giá trị xã hội và cảm xúc cá nhân. Các chuyên gia cho rằng sự tương tác với người lớn tuổi trong gia đình giúp trẻ phát triển khả năng đồng cảm, tôn trọng và ý thức cộng đồng.

Nghiên cứu của Đại học Oxford cũng chỉ ra rằng mối quan hệ gần gũi giữa ông bà và cháu có thể mang lại lợi ích tích cực về tâm lý, giúp trẻ tự tin hơn và giảm căng thẳng cảm xúc trong quá trình trưởng thành.

Truyền thống không có trong sách giáo khoa

Những câu chuyện về quá khứ gia đình, ký ức thời chiến, thời bao cấp hay những phong tục cổ truyền được ông bà kể lại thường để lại ấn tượng sâu sắc với trẻ em. Đây là hình thức giáo dục văn hóa mang tính trải nghiệm, giúp trẻ hiểu nguồn cội và hình thành lòng tự hào về gia đình, dân tộc.

Các nhà xã hội học cho rằng việc trẻ hiểu lịch sử gia đình có thể giúp tăng cảm giác ổn định tâm lý và khả năng vượt qua khó khăn. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Family Life cho thấy trẻ em biết nhiều câu chuyện về gia đình mình thường có mức độ tự tin và khả năng phục hồi tâm lý tốt hơn.

Ở nhiều nước châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản, các dịp lễ truyền thống cũng là thời điểm trẻ em học nghi thức gia đình từ ông bà

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc duy trì bản sắc văn hóa thông qua gia đình càng được coi trọng. Ở nhiều nước châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc hay Nhật Bản, các dịp lễ truyền thống cũng là thời điểm trẻ em học nghi thức gia đình từ ông bà, từ cách cúi chào người lớn đến chuẩn bị mâm cỗ tổ tiên. Các nhà nghiên cứu giáo dục khu vực này coi đó là quá trình truyền thụ giá trị văn hóa liên thế hệ.

Bài học về đạo đức và nhân cách

Không chỉ truyền thống, ông bà còn đóng vai trò định hướng đạo đức cho trẻ. Những lời nhắc nhở về lễ phép, lòng hiếu thảo, sự sẻ chia hay cách cư xử trong gia đình giúp trẻ hình thành chuẩn mực hành vi.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), sự tham gia của gia đình trong giáo dục trẻ có tác động mạnh tới kết quả học tập cũng như sự phát triển kỹ năng xã hội - cảm xúc. Trẻ có môi trường gia đình gắn kết thường có khả năng kiểm soát cảm xúc và thích nghi xã hội tốt hơn.

Đặc biệt, mô hình gia đình nhiều thế hệ - vốn phổ biến ở châu Á - được nhiều nhà nghiên cứu coi là lợi thế trong giáo dục nhân cách, bởi trẻ có cơ hội học hỏi từ nhiều nguồn kinh nghiệm sống khác nhau.

Khi khoảng cách thế hệ trở thành thách thức

Tuy vậy, trong xã hội hiện đại, khoảng cách thế hệ cũng đặt ra những thách thức nhất định. Sự khác biệt về quan điểm giáo dục, lối sống và công nghệ đôi khi khiến việc tương tác giữa ông bà và các cháu trở nên hạn chế.

Theo báo cáo của UNESCO về gia đình và biến đổi xã hội, quá trình đô thị hóa và chuyển đổi sang gia đình hạt nhân đang làm giảm tần suất tiếp xúc giữa trẻ em và người cao tuổi tại nhiều quốc gia. Điều này có thể khiến việc truyền thụ giá trị văn hóa truyền thống gặp khó khăn hơn.

Những lời nhắc nhở về lễ phép, lòng hiếu thảo, sự sẻ chia hay cách cư xử trong gia đình giúp trẻ hình thành chuẩn mực hành vi

Chính vì vậy, những dịp đoàn tụ như Tết Nguyên đán càng trở nên quan trọng, bởi đây là cơ hội để kết nối các thế hệ và tái tạo mối quan hệ gia đình.

Giữ vai trò “người thầy văn hóa” trong thời đại mới

Các chuyên gia giáo dục cho rằng để phát huy vai trò của ông bà trong giáo dục trẻ, gia đình cần tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động chung như nấu ăn, chuẩn bị Tết, thăm hỏi họ hàng hay nghe kể chuyện truyền thống. Quan trọng hơn, cha mẹ cần khuyến khích sự tương tác giữa các thế hệ thay vì để trẻ dành toàn bộ thời gian cho thiết bị điện tử.

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại chú trọng phát triển toàn diện, việc kết hợp giữa tri thức nhà trường và trải nghiệm gia đình được xem là hướng đi bền vững.

Nói cách khác, bên cạnh ý nghĩa sum vầy, Tết còn là dịp để những “người thầy” đặc biệt - ông bà - truyền lại cho thế hệ trẻ những bài học về văn hóa, đạo đức và bản sắc, góp phần nuôi dưỡng nền tảng nhân cách cho tương lai.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/dung-de-tre-chi-choi-dien-thoai-ngay-tet-ong-ba-co-the-day-nhieu-hon-the-10407192.html