Mỗi dịp hè đến, số ca trẻ nhập viện vì các bệnh truyền nhiễm do muỗi tăng mạnh. Trong đó, viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết là hai bệnh nguy hiểm thường bùng phát từ tháng 5 đến tháng 8.
Nội dung
Vì sao mùa hè là thời điểm dịch bệnh tăng mạnh?
Bảng phân biệt viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết mùa hè
Dấu hiệu cảnh báo viêm não Nhật Bản dễ bị bỏ qua
Sốt xuất huyết nguy hiểm nhất khi bắt đầu hạ sốt
Không tự ý dùng thuốc hạ sốt sai cách
Tiêm vaccine viêm não Nhật Bản đúng lịch rất quan trọng
Những việc cần làm để diệt muỗi, bọ gậy trong nhà
Đừng xem nhẹ những cơn sốt mùa hè
Điều đáng lo ngại là giai đoạn đầu, cả hai bệnh đều có biểu hiện sốt cao nên rất dễ bị nhầm với sốt virus hoặc sốt phát ban thông thường. Không ít phụ huynh chủ quan tự điều trị tại nhà khiến trẻ nhập viện muộn, làm tăng nguy cơ biến chứng thần kinh, sốc hoặc tổn thương đa cơ quan.
Việc nhận biết sớm dấu hiệu đặc trưng của từng bệnh có ý nghĩa rất quan trọng trong điều trị.
Vì sao mùa hè là thời điểm dịch bệnh tăng mạnh?
Mùa nóng ẩm là điều kiện thuận lợi để muỗi sinh sản nhanh. Đây cũng là giai đoạn trẻ tham gia nhiều hoạt động ngoài trời, đi du lịch hoặc vui chơi tại khu vực có nhiều ao tù, nước đọng.
Viêm não Nhật Bản lây truyền qua muỗi mang virus từ vật chủ trung gian như lợn, chim. Trong khi đó, sốt xuất huyết do muỗi vằn truyền virus Dengue từ người bệnh sang người lành.
Các chuyên gia cho biết nhiều phụ huynh vẫn nghĩ trẻ chỉ bị “sốt thông thường” nên trì hoãn việc đưa đi khám. Tuy nhiên, cả viêm não Nhật Bản lẫn sốt xuất huyết đều có thể diễn tiến nặng chỉ trong thời gian ngắn.
Viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết đều tăng mạnh vào mùa hè nhưng có dấu hiệu cảnh báo rất khác nhau.
Bảng phân biệt viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết mùa hè
Dấu hiệu cảnh báo viêm não Nhật Bản dễ bị bỏ qua
Theo bác sĩ nhi khoa, viêm não Nhật Bản thường khởi phát bằng sốt cao giống cúm hoặc sốt virus. Tuy nhiên, sau 1–2 ngày, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu thần kinh đặc trưng.
Phụ huynh cần đặc biệt chú ý nếu trẻ:
Sốt cao liên tục khó hạ.
Nôn vọt nhiều lần.
Đau đầu dữ dội.
Cứng cổ, cứng gáy.
Co giật.
Lơ mơ, ngủ gà hoặc kích thích bất thường.
Tay chân run hoặc yếu cơ.
Các bác sĩ cho biết viêm não Nhật Bản có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài như chậm phát triển, liệt hoặc rối loạn vận động nếu điều trị muộn.
Sốt xuất huyết nguy hiểm nhất khi bắt đầu hạ sốt
Khác với nhiều bệnh sốt thông thường, sốt xuất huyết thường nguy hiểm ở giai đoạn ngày thứ 3–5, khi trẻ bắt đầu giảm sốt.
Nhiều phụ huynh thấy con “đỡ sốt” nên nghĩ bệnh đang khỏi nhưng thực tế đây lại là thời điểm dễ xảy ra thoát huyết tương và sốc.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm:
Xuất hiện chấm đỏ dưới da
Chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng
Đau bụng nhiều
Tay chân lạnh
Mệt lả, li bì
Nôn nhiều
Tiểu ít
Nếu có các biểu hiện trên, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để theo dõi.
Diệt muỗi, loại bỏ bọ gậy và tiêm vaccine đúng lịch là biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh cho trẻ.
Không tự ý dùng thuốc hạ sốt sai cách
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không tự ý dùng aspirin hoặc ibuprofen cho trẻ nghi sốt xuất huyết vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Khi trẻ sốt, chỉ nên dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn phù hợp lứa tuổi và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.
Ngoài ra, không nên truyền dịch tại nhà nếu chưa có chỉ định chuyên môn vì có thể làm bệnh nặng hơn.
Tiêm vaccine viêm não Nhật Bản đúng lịch rất quan trọng
Hiện nay, viêm não Nhật Bản đã có vaccine phòng bệnh hiệu quả nhưng nhiều trẻ vẫn chưa được tiêm đầy đủ.
Theo khuyến cáo của ngành y tế, trẻ cần tiêm đúng và đủ các mũi theo lịch để tạo miễn dịch bảo vệ.
Phụ huynh nên kiểm tra lại sổ tiêm chủng trước mùa hè, đặc biệt với trẻ nhỏ sống ở khu vực nhiều muỗi hoặc gần chuồng trại chăn nuôi.
Trong khi đó, sốt xuất huyết hiện chưa thể phòng bệnh hoàn toàn bằng vaccine đại trà nên việc kiểm soát muỗi vẫn là biện pháp quan trọng nhất.
Những việc cần làm để diệt muỗi, bọ gậy trong nhà
Các chuyên gia y tế cho biết nhiều ổ muỗi sinh sản ngay trong các vật dụng quen thuộc quanh nhà.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh mùa hè, gia đình nên:
Đậy kín dụng cụ chứa nước.
Thay nước bình hoa thường xuyên.
Lật úp chai lọ, xô chậu không sử dụng.
Thả cá vào bể nước để ăn bọ gậy.
Ngủ màn kể cả ban ngày.
Mặc quần áo dài tay cho trẻ nhỏ.
Dùng kem chống muỗi khi cần thiết.
Vệ sinh khu vực tối ẩm quanh nhà.
Đặc biệt, muỗi truyền sốt xuất huyết thường hoạt động mạnh vào ban ngày nên nhiều người chủ quan không phòng chống đầy đủ.
Đừng xem nhẹ những cơn sốt mùa hè
Nguy hiểm nhất của viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết là dễ bị nhầm với bệnh sốt thông thường trong giai đoạn đầu.
Nếu trẻ sốt cao kéo dài, có biểu hiện thần kinh, chấm xuất huyết hoặc bất thường về ý thức, phụ huynh cần đưa đi khám sớm thay vì tự điều trị tại nhà.
Phát hiện đúng và điều trị kịp thời không chỉ giúp giảm biến chứng mà còn có thể cứu sống người bệnh trong những thời điểm nguy hiểm nhất của mùa dịch hè.
Bs. Trần Hoàng Nam