Elon Musk muốn SpaceX sáp nhập với Tesla sau IPO nghìn tỉ USD

4 giờ trướcBài gốc

Ngày càng xuất hiện nhiều đồn đoán rằng mục tiêu cuối cùng của Elon Musk là hợp nhất SpaceX và Tesla thành một thực thể duy nhất.

SpaceX dự kiến bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq (Mỹ) trong hơn hai tuần nữa, khi được định giá 1.250 tỉ USD trên thị trường tư nhân hồi tháng 2 sau vụ sáp nhập với công ty xAI của Elon Musk. Trong khi đó, vốn hóa thị trường của Tesla hiện vào khoảng 1.360 tỉ USD.

Đều do Elon Musk điều hành, SpaceX và Tesla vốn đã chia sẻ rất nhiều nguồn lực với nhau. Theo nguồn tin của kênh CNBC, Elon Musk đã thảo luận với các cộng sự về khả năng hợp nhất hai công ty.

Một nhân viên Tesla nói với CNBC rằng nhiều người trong hãng xe điện này từ lâu đã tin thương vụ như vậy cuối cùng sẽ xảy ra và đây là chủ đề được bàn luận công khai trong nội bộ. Một nguồn tin thân cận khác cho biết các thách thức chung liên quan đến điện và năng lực tính toán khiến hai công ty thường xuyên hợp tác.

Dù một công ty phóng tên lửa theo hợp đồng với chính phủ Mỹ có vẻ không liên quan nhiều tới hãng sản xuất ô tô điện, cả hai ngày càng tập trung vào AI cũng như nguồn nhân lực và hạ tầng tính toán cần thiết để xây dựng các dịch vụ AI. Hơn 3/4 tổng chi tiêu vốn 10,1 tỉ USD của SpaceX vào quý I/2026 được dành cho AI. Trong báo cáo tài chính quý I/2026, Tesla cho biết rằng chi tiêu vốn năm nay sẽ tăng gần gấp ba, vượt 25 tỉ USD.

“Tesla phải vận hành các hệ thống AI cực mạnh bên trong chiếc xe đang di chuyển, với giới hạn rất chặt chẽ về điện, khả năng làm mát, độ trễ, độ tin cậy và chi phí. SpaceX phải tính toán khả năng xử lý dữ liệu trong không gian, nơi bức xạ, thay đổi nhiệt độ, khối lượng khi phóng, khả năng tạo điện và tản nhiệt đều là những yếu tố sống còn”, Tomasz Tunguz, cựu kỹ sư hiện là nhà đầu tư mạo hiểm tại công ty Theory Ventures, nhận xét.

Tomasz Tunguz cho biết khả năng SpaceX và Tesla sáp nhập đã thu hút sự chú ý lớn trong giới công nghệ ở Thung lũng Silicon, nhưng thừa nhận thương vụ quy mô như vậy sẽ “rất phức tạp”.

Đại diện của SpaceX và Tesla chưa phản hồi về vấn đề này.

Elon Musk dự kiến khởi động chiến dịch giới thiệu SpaceX với giới đầu tư Phố Wall vào tuần tới nhằm thuyết phục thị trường về tiềm năng của công ty 24 năm tuổi này. SpaceX hiện bao gồm mảng tên lửa tái sử dụng, dịch vụ Internet vệ tinh Starlink và xAI, đơn vị sở hữu mạng xã hội X (trước đây là Twitter). Ngoài ra, SpaceX đang có thỏa thuận mua lại công ty khởi nghiệp lập trình AI Cursor với giá 60 tỉ USD.

“Việc điều hành nhiều công ty cùng lúc dường như vẫn hiệu quả với Elon Musk. Tôi nghĩ ông ấy đã tự chứng minh điều đó”, theo Tejpaul Bhatia - nhà đầu tư lâu năm của SpaceX và giám đốc điều hành công ty Nebex chuyên xây dựng hạ tầng tài chính cho giao dịch liên quan lĩnh vực không gian.

Infographic: SV

Không gây ra vấn đề chống độc quyền nhưng sẽ làm cổ đông hai công ty lo ngại

Tesla và SpaceX đã chia sẻ nguồn lực, thậm chí cả nhân sự trong nhiều năm qua.

Elon Musk có mặt trong hội đồng quản trị cả hai công ty, cùng với Ira Ehrenpreis - nhà sáng lập công ty đầu tư mạo hiểm DBL Partners. Em trai Elon Musk là Kimbal Musk hiện có ghế trong hội đồng quản trị Tesla và từng là giám đốc tại SpaceX.

Các thành viên hội đồng quản trị SpaceX như Antonio Gracias và Steve Jurvetson từng tham gia hội đồng quản trị Tesla. Charles Kuehmann hiện là phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật vật liệu của cả Tesla lẫn SpaceX, đến từ Apple cách đây một thập kỷ và nổi tiếng nhờ xử lý các vấn đề thiết kế quan trọng.

Tháng 1, Tesla tiết lộ đã đầu tư 2 tỉ USD vào xAI. Số cổ phần này sau đó trở thành tài sản của SpaceX khi công ty sáp nhập với xAI vào tháng 2.

Trong bản cáo bạch, SpaceX cho biết đã mua các hệ thống lưu trữ năng lượng Megapack trị giá 697 triệu USD của Tesla vào giai đoạn 2024 - 2025 để cấp điện cho các trung tâm dữ liệu do xAI vận hành quanh cơ sở Colossus tại thành phố Memphis, bang Tennessee, Mỹ. SpaceX cũng cho biết đã chi 131 triệu USD mua xe bán tải điện Cybertruck của Tesla trong năm 2025 theo giá bán lẻ đề xuất.

Hai công ty từng thực hiện các giao dịch nội bộ như: Tesla bán thiết bị năng lượng mặt trời và linh kiện xe cho SpaceX; Tesla sử dụng chuyên cơ riêng của SpaceX; SpaceX hỗ trợ Tesla phát triển hợp kim đặc biệt cho Cybertruck.

Một số nhà cung cấp thậm chí xem các công ty của Elon Musk như một khách hàng duy nhất. Năm 2024, Nvidia đã đồng ý chuyển một đơn hàng GPU (bộ xử lý đồ họa) trị giá 500 triệu USD từ Tesla sang xAI theo yêu cầu của Elon Musk.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng thương vụ sáp nhập SpaceX - Tesla có thể không gây ra vấn đề chống độc quyền, nhưng sẽ làm dấy lên nhiều lo ngại từ cổ đông của cả hai công ty. Những câu hỏi được đặt ra như SpaceX hay Tesla sẽ là công ty mẹ, việc hoán đổi cổ phiếu sẽ diễn ra ra sao và ai xác định mức định giá phù hợp… đều là vấn đề phức tạp.

Elon Musk có thể được hưởng lợi nhiều nhất

Một điều gần như chắc chắn là Elon Musk sẽ không phải lo bị hội đồng quản trị SpaceX phản đối, bởi ông nắm 85% quyền biểu quyết. Trong phần rủi ro của bản cáo bạch, SpaceX cho biết đây là “công ty bị kiểm soát”, tức được phép miễn trừ một số quy định quản trị doanh nghiệp của Nasdaq. Điều đó cũng đồng nghĩa các cổ đông sở hữu cổ phiếu loại A sẽ không được hưởng đầy đủ các cơ chế bảo vệ như tại những công ty tuân thủ toàn bộ tiêu chuẩn quản trị của Nasdaq.

Người hưởng lợi lớn nhất từ việc hợp nhất SpaceX và Tesla có thể chính là Elon Musk - tỉ phú giàu nhất thế giới.

SpaceX phê duyệt gói đãi ngộ cho Elon Musk gắn với hai cột mốc: đạt vốn hóa thị trường 7.500 tỉ USD và đưa ít nhất 1 triệu người lên sao Hỏa để định cư. Trong khi đó, cổ đông Tesla đã thông qua gói lương thưởng cho tỉ phú này cuối năm ngoái gồm 12 đợt, mỗi đợt thanh toán gắn liền với mức tăng vốn hóa thị trường và thành tích hoạt động.

Ross Gerber, Giám đốc điều hành công ty đầu tư Gerber Kawasaki, từng nói với CNBC rằng việc sáp nhập SpaceX và Tesla sẽ giúp Elon Musk thực hiện giấc mơ điều hành một tập đoàn khổng lồ duy nhất, đồng thời giúp huy động và vay vốn dễ dàng hơn để cạnh tranh AI với các đối thủ, chẳng hạn Google.

Tejpaul Bhatia cho rằng việc sáp nhập chủ yếu nhằm tận dụng cơ hội tăng trưởng rất lớn đang mở ra trong lĩnh vực kinh doanh cốt lõi của SpaceX.

“Tôi tin thị trường không gian hiện rất lớn và nó sẽ còn lớn hơn nữa sau đợt IPO của SpaceX”, ông nói.

SpaceX công khai hồ sơ IPO bom tấn, Elon Musk duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ

SpaceX hôm 20/5 đã công khai hồ sơ IPO, lần đầu hé lộ chi tiết tài chính của công ty, đồng thời theo đuổi tham vọng đưa con người lên sao Hỏa và xây dựng trung tâm dữ liệu AI trong không gian.

Đợt niêm yết này được dự báo có thể trở thành màn IPO đầu tiên tại Mỹ đạt định giá nghìn tỉ USD, đồng thời mở đường cho hàng loạt thương vụ IPO lớn khác trong những tháng tới, gồm cả từ OpenAI và Anthropic.

Nếu IPO thành công, SpaceX sẽ ngay lập tức trở thành một trong những công ty đại chúng giá trị nhất thế giới, đồng thời là doanh nghiệp niêm yết thứ hai trong đế chế của Elon Musk vượt mốc vốn hóa 1.000 tỉ USD sau Tesla.

Từ khi thành lập năm 2002, SpaceX đã phát triển thành công ty vũ trụ lớn nhất thế giới nhờ phóng hàng nghìn vệ tinh Internet Starlink. Công nghệ tên lửa tái sử dụng của SpaceX đã làm thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế ngành không gian, buộc Blue Origin của Jeff Bezos phải chạy theo.

Dù SpaceX nổi tiếng nhờ chế tạo tên lửa và phóng vệ tinh, phần lớn doanh thu 18,67 tỉ USD của công ty năm ngoái lại đến từ Starlink. Trong khi đó, động lực tăng trưởng tương lai của SpaceX được cho là phụ thuộc lớn vào các lĩnh vực liên quan AI. Hồ sơ IPO cho thấy bộ phận xAI của SpaceX (hiện gọi là SpaceXAI) vẫn thua lỗ.

Một đợt IPO thành công có thể định giá SpaceX ở mức kỷ lục 1.750 tỉ USD, giúp Elon Musk tiến gần hơn tới việc trở thành người đầu tiên trong lịch sử sở hữu tài sản nghìn tỉ USD. Điều này cũng được xem là sự ghi nhận cho nhiều năm tỉ phú giàu nhất thế giới theo đuổi những ý tưởng từng bị cho là phi lý, chẳng hạn phát triển tên lửa có thể hạ cánh và tái sử dụng.

Hồ sơ pháp lý được công bố đúng vào thời điểm quan trọng với SpaceX, khi công ty đang chuẩn bị thử nghiệm Starship V3.

Các kế hoạch đưa người lên Mặt trăng, sao Hỏa và mở rộng Starlink đều phụ thuộc vào Starship.

Reuters trước đó cho biết hội đồng quản trị đã trao cho Elon Musk quyền kiểm soát SpaceX, nhưng phần lớn gói thù lao của ông gắn với các mục tiêu cực kỳ tham vọng, như xây dựng thuộc địa lâu dài trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu người và phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian với năng lực tính toán tương đương 100 terawatt điện, tức ngang khoảng 100.000 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt.

Reuters tuần trước đưa tin SpaceX dự kiến niêm yết sớm nhất vào ngày 12/6, bắt đầu roadshow giới thiệu với nhà đầu tư từ ngày 4/6 và có thể bán cổ phiếu từ ngày 11/6.

Các nhà phân tích và học giả cho rằng sức hút cá nhân của Elon Musk có thể quan trọng hơn cả nền tảng kinh doanh thực tế của SpaceX với một số nhà đầu tư, do hiện không có công ty vũ trụ nào đủ tương đồng để làm chuẩn định giá.

SpaceX đang nhắm tới thị trường tổng trị giá khoảng 28.500 tỉ USD trên nhiều lĩnh vực kinh doanh, trong đó phần lớn doanh thu tiềm năng liên quan AI.

Các số liệu này, lần đầu tiên được SpaceX công bố trong hồ sơ S-1 gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), cho thấy công ty hiện phụ thuộc vào doanh thu từ Starlink, nhưng tin rằng tương lai dài hạn sẽ nằm ở AI và hạ tầng liên quan, dù các mảng này hiện vẫn chưa có lãi. S-1 là tài liệu đăng ký mà các công ty nộp lên SEC khi muốn IPO.

SpaceX sẽ áp dụng cơ cấu cổ phiếu hai lớp. Theo đó, cổ phiếu loại B có 10 quyền biểu quyết mỗi cổ phiếu, giúp Elon Musk và một số người trong nội bộ duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ. Trong khi đó, cổ phiếu loại A bán cho nhà đầu tư đại chúng chỉ có 1 quyền biểu quyết.

Hồ sơ IPO cho thấy SpaceX áp dụng nhiều điều khoản hạn chế nghiêm trọng quyền của cổ đông, gồm yêu cầu tranh chấp pháp lý phải giải quyết bằng trọng tài, giới hạn nơi được phép khởi kiện và gần như bảo vệ Elon Musk khỏi nguy cơ bị sa thải bởi bất kỳ ai ngoài chính ông.

Quy mô đợt IPO cũng làm nổi bật cấu trúc ngày càng gắn kết giữa các công ty trong hệ sinh thái kinh doanh của Elon Musk, gồm cả xAI, công ty xe điện Tesla và hãng công nghệ cấy chip não Neuralink.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/elon-musk-muon-spacex-sap-nhap-voi-tesla-sau-ipo-nghin-ti-usd-252249.html