Đó là bước đi nhằm thống nhất các tham vọng của tỷ phú giàu nhất thế giới trong lĩnh vực không gian và AI (trí tuệ nhân tạo).
“Đây không chỉ là chương tiếp theo, mà là cuốn sách tiếp theo trong sứ mệnh của SpaceX và xAI: Mở rộng quy mô để tạo nên một ‘Mặt trời có tri giác’ nhằm thấu hiểu vũ trụ và đưa ánh sáng của ý thức vươn tới các vì sao!”, Elon Musk nói.
Thương vụ này là một trong những sự kết hợp tham vọng nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực công nghệ, khi gắn kết nhà thầu không gian - quốc phòng với công ty AI đang tăng trưởng nhanh.
Thỏa thuận trên cũng có thể củng cố tham vọng về trung tâm dữ liệu của SpaceX, trong bối cảnh Elon Musk cạnh tranh với các đối thủ như Google, Meta Platforms, Amazon và OpenAI trong lĩnh vực AI.
Bloomberg News đưa tin trước đó rằng công ty hợp nhất SpaceX và xAI dự kiến định giá cổ phiếu khoảng 527 USD mỗi cổ phiếu, với mức định giá lên tới 1.250 tỉ USD.
Theo thỏa thuận sáp nhập, xAI sẽ trở thành công ty con do SpaceX sở hữu toàn bộ, theo Reuters.
Thương vụ diễn ra trong bối cảnh SpaceX đang lên kế hoạch cho một đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng (IPO) quy mô lớn trong năm 2026, có thể định giá công ty trên 1.500 tỉ USD, hai nguồn tin của Reuters cho biết. SpaceX, xAI và Elon Musk hiện chưa phản hồi câu hỏi về chuyện đó.
Thương vụ này tiếp tục gom các công ty và tài sản trải rộng của Elon Musk vào một hệ sinh thái gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau hơn, thứ mà một số nhà đầu tư và nhà phân tích gọi là Muskonomy, vốn đã bao gồm cả nhà sản xuất ô tô điện Tesla, công ty chip não Neuralink và hãng đào hầm Boring Company.
Tỷ phú giàu nhất thế giới có lịch sử hợp nhất các dự án của mình. Năm ngoái, Elon Musk sáp nhập X vào xAI thông qua hoán đổi cổ phần, giúp startup AI tiếp cận dữ liệu và kênh phân phối của nền tảng mạng xã hội này. Năm 2016, Elon Musk từng dùng cổ phiếu Tesla để mua lại công ty năng lượng mặt trời SolarCity.
Thỏa thuận mới nhất có thể thu hút sự giám sát của các cơ quan quản lý và nhà đầu tư liên quan đến quản trị doanh nghiệp, định giá và xung đột lợi ích, do Elon Musk nắm vai trò lãnh đạo chồng chéo tại nhiều công ty, cũng như khả năng luân chuyển kỹ sư, công nghệ độc quyền và hợp đồng giữa các thực thể.
SpaceX hiện cũng nắm giữ các hợp đồng liên bang trị giá hàng tỉ USD với NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia), Bộ Quốc phòng Mỹ và các cơ quan tình báo. Đây là những đơn vị đều có thẩm quyền xem xét các giao dịch mua bán - sáp nhập vì lý do an ninh quốc gia và các rủi ro khác.
Elon Musk vừa hợp nhất Space với xAI, mở đường cho việc xây trung tâm dữ liệu trong không gian - Ảnh: Reuters
Tham vọng xây trung tâm dữ liệu trong không gian
Thông qua xAI, Elon Musk đang xây dựng một siêu máy tính khổng lồ mang tên Colossus để huấn luyện AI tại thành phố Memphis, bang Tennessee, Mỹ. Năm ngoái, SpaceX đã đồng ý đầu tư 2 tỉ USD vào xAI trong khuôn khổ vòng gọi vốn 5 tỉ USD của công ty khởi nghiệp AI này, theo Wall Street Journal.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế ở thị trấn Davos (Thụy Sĩ) cách đây chưa lâu, Elon Musk nói rằng: “Nơi có chi phí thấp nhất để đặt AI sẽ là trong không gian. Điều đó sẽ đúng trong vòng hai năm tới, có thể muộn nhất là ba năm”. Việc xử lý AI dựa trên không gian, sử dụng năng lượng mặt trời, nhằm mục đích giảm chi phí sức mạnh điện toán để vận hành và huấn luyện các mô hình AI như Grok của xAI.
Hãng tin Bloomberg cho biết SpaceX cũng đang cân nhắc sáp nhập với Tesla.
Các thương vụ sáp nhập liên quan đến một công ty có quy mô như Tesla thường cần sự chấp thuận của cổ đông thông qua bỏ phiếu hoặc chào bán cổ phần. Đôi khi đây là những cuộc chiến cam go, như màn tranh giành quyền kiểm soát Warner Bros Discovery đang diễn ra, dù Elon Musk đã chứng minh khả năng khiến các nhà đầu tư Tesla tiếp tục tin tưởng vào tầm nhìn của mình.
Lập luận cho một thỏa thuận như vậy nằm ở tham vọng AI ngày càng lớn của cả hai công ty. Tesla đặt cược tương lai vào các phương tiện tự hành và robot hình người dựa trên AI, trong khi SpaceX lên kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian, có thể cung cấp năng lực điện toán khổng lồ cần thiết để vận hành các cỗ máy AI của Tesla.
“Nếu bạn đang cố chế tạo robot, xe tự hành và tên lửa, tất cả những thứ này đều phù hợp với nhau”, Arthur Laffer Jr., Chủ tịch công ty quản lý tài sản Laffer Tengler Investments và là một nhà đầu tư vào Tesla, nhận xét.
Arthur Laffer Jr. tin rằng việc Tesla và SpaceX sáp nhập là hợp lý, bởi “mọi công ty mà Elon Musk sở hữu đều được ông nhìn nhận như một phần của giải pháp tích hợp”.
Tesla vẫn đang ở giai đoạn đầu của quá trình chuyển sang lái xe tự động và robot hình người - vấn đề trở nên cấp bách hơn khi doanh số ô tô điện của hãng đã suy giảm hai năm qua.
Với các nhà đầu tư vào hệ sinh thái các công ty của Elon Musk, SpaceX sáp nhập với xAI sẽ dễ hiểu hơn về mặt tài chính.
Việc SpaceX mua lại xAI sẽ không nhất thiết làm chậm kế hoạch IPO của hãng hàng không vũ trụ này, một phần vì xAI nhỏ hơn nhiều, và cả hai đều là công ty tư nhân do Elon Musk kiểm soát.
Tháng 1, xAI đã huy động được 20 tỉ USD trong một vòng gọi vốn, vượt mục tiêu 15 tỉ USD, với mức định giá công ty là 230 tỉ USD.
Theo William Kovacic - cựu chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ, việc sáp nhập Tesla, xAI và SpaceX sẽ không làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh, bởi ba công ty hoạt động ở các lĩnh vực khác nhau và Elon Musk trên thực tế đã kiểm soát cả ba. Không giống việc sáp nhập giữa hai đối thủ cạnh tranh trong cùng lĩnh vực, có rất nhiều cơ hội cho các đối thủ thâm nhập thị trường của mỗi công ty, William Kovacic nói.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư vào Tesla có thể thận trọng hơn với một thương vụ sáp nhập với SpaceX, do lo ngại Tesla sẽ phải trả giá quá cao cho SpaceX và mức độ giám sát tài chính ít hơn với công ty tư nhân sẽ khiến việc quyết định một mức giá hợp lý trở nên khó khăn hơn.
“Việc đưa toàn bộ hoặc một phần đế chế của ông ấy vào Tesla sẽ liên quan đến rất nhiều sự phức tạp”, theo John Streur - đối tác điều hành cấp cao tại công ty quản lý tài sản Boston Common Asset Management và là người theo dõi Tesla lâu năm nhưng hiện không nắm giữ cổ phiếu. Sự phức tạp đó gồm cả việc định giá các công ty tư nhân. “Nếu định giá quá cao, điều đó sẽ bị coi là làm giảm giá trị cổ phần của các cổ đông Tesla”, John Streur nói.
Theo dữ liệu của tập đoàn LSEG, Tesla hiện được giao dịch ở mức P/E dự phóng vượt 200, cao hơn rất nhiều so với các tập đoàn công nghệ tăng trưởng nhanh như Meta Platforms, Microsoft hay Alphabet, vốn có P/E dự phóng chỉ trong khoảng 25-35.
P/E dự phóng là tỷ số giá trên lợi nhuận dự kiến trong tương lai của một cổ phiếu. P/E dự phóng = Giá cổ phiếu hiện tại chia cho lợi nhuận dự kiến trên mỗi cổ phiếu trong 12 tháng tới.
Tesla hiện có vốn hóa thị trường 1.320 tỉ USD.
Edward Best, đồng chủ tịch bộ phận thị trường vốn tại hãng luật Willkie Farr & Gallagher, cho biết nếu SpaceX tiến hành IPO và đã trở thành công ty đại chúng vào thời điểm diễn ra một thương vụ sáp nhập tiềm năng, việc định giá thỏa thuận giữa Tesla và SpaceX sẽ trở nên đơn giản hơn.
“Ít nhất bạn cũng có một mức định giá độc lập. Còn với công ty tư nhân thì rất mơ hồ: 700 tỉ USD, 1.000 tỉ USD hay 1.500 tỉ USD? Rốt cuộc họ sẽ định giá công ty như thế nào?”, Edward Best nói.
Sơn Vân