ESA Saeqeh - tiêm kích Iran phát triển từ F-5E Mỹ và tham vọng tự chủ bầu trời

3 giờ trướcBài gốc

Trong kho vũ khí của Iran, tiêm kích HESA Saeqeh là một dấu mốc của công nghiệp quốc phòng nội địa, một bước tiến quan trọng hướng tới tự chủ tiêm kích phản lực.

Nhưng với nhiều chuyên gia quân sự quốc tế, đây lại là một biến thể cải tiến từ dòng Northrop F-5E Tiger II của Mỹ, dựa trên những gì Iran còn giữ lại từ thời kỳ trước Cách mạng Hồi giáo 1979.

Dù nhìn theo cách nào, tiêm kích HESA Saeqeh vẫn là ví dụ điển hình cho cách Iran “tái sinh” các nền tảng cũ. Khi bị cấm vận kéo dài, Tehran khó tiếp cận máy bay chiến đấu hiện đại, càng khó tiếp cận phụ tùng chính hãng.

Vì vậy, con đường thực tế nhất là kéo dài vòng đời các máy bay sẵn có, rồi từng bước chỉnh sửa, nâng cấp và “nội địa hóa” các cấu phần quan trọng.

HESA Saeqeh xuất phát từ nền tảng F-5E, một tiêm kích hạng nhẹ nổi tiếng vì đơn giản, bền bỉ và dễ bảo dưỡng.

F-5E vốn được thiết kế cho vai trò phòng không tầm ngắn và tấn công mặt đất ở mức cơ bản. Iran từng vận hành số lượng lớn F-5E trước 1979, và sau đó tiếp tục duy trì bằng các chương trình tự sửa chữa, chế tạo linh kiện thay thế và hoán cải.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển tiêm kích HESA Saeqeh là bước đi vừa mang tính kỹ thuật, vừa mang tính tuyên truyền.

Điểm dễ nhận thấy nhất của tiêm kích HESA Saeqeh là phần đuôi được thiết kế lại, thường được mô tả là “đuôi kép” thay vì đuôi đơn như F-5E. Iran tuyên bố thiết kế này giúp cải thiện độ ổn định và khả năng cơ động.

Tuy nhiên, bản chất khí động học của một khung F-5E vẫn giới hạn trần năng lực. tiêm kích HESA Saeqeh về cơ bản vẫn thuộc nhóm tiêm kích hạng nhẹ, phù hợp với nhiệm vụ đánh chặn, tuần tra và yểm trợ mặt đất ở mức vừa phải.

Về thông số kỹ thuật, tiêm kích HESA Saeqeh thường được cho là có chiều dài khoảng 15 m, sải cánh khoảng 8 m, chiều cao khoảng 4 m.

Trọng lượng cất cánh tối đa được ước tính vào khoảng 11 tấn. Máy bay sử dụng 2 động cơ phản lực, cho tốc độ tối đa vào khoảng Mach 1,6, trần bay khoảng 15 km, tầm bay tác chiến ước tính khoảng 1.000 km tùy cấu hình mang vũ khí và thùng dầu phụ.

Vũ khí là phần Iran muốn nhấn mạnh nhất, vì đây là nơi tiêm kích HESA Saeqeh có thể “đổi vai” linh hoạt giữa nhiệm vụ không đối không và không đối đất.

Trên lý thuyết, Saeqeh có thể mang pháo tự động gắn trong thân cỡ 20 mm, phù hợp cho không chiến tầm gần và bắn mục tiêu mặt đất.

Ngoài ra, máy bay có thể mang tên lửa không đối không tầm ngắn dẫn đường hồng ngoại, thường được Iran giới thiệu với tên gọi nội địa, hoặc sử dụng các biến thể phát triển từ dòng AIM-9 Sidewinder của Mỹ.

Đây là loại tên lửa chuyên dùng cho không chiến tầm gần, khóa mục tiêu bằng tín hiệu nhiệt từ động cơ đối phương.

Ở vai trò tấn công mặt đất, tiêm kích HESA Saeqeh có thể mang bom rơi tự do cỡ 250 kg đến 500 kg, rocket không điều khiển cỡ 70 mm hoặc 127 mm, và trong một số tuyên bố còn có thể mang bom dẫn đường.

Tuy nhiên, khả năng dùng bom dẫn đường phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống ngắm bắn, cảm biến, cũng như năng lực tác chiến điện tử - những yếu tố mà Iran thường khó chứng minh đầy đủ bằng dữ liệu độc lập.

Một điểm quan trọng khác là radar và hệ thống điện tử hàng không. Iran nhiều lần tuyên bố đã nâng cấp hệ thống hiển thị buồng lái và thiết bị dẫn đường. Nhưng đây cũng là phần gây tranh cãi nhất, vì nâng cấp điện tử đòi hỏi chuỗi công nghệ rộng, từ linh kiện đến phần mềm, đến khả năng tích hợp vũ khí.

Với một nền tảng cũ như F-5E, việc “thay ruột” hoàn toàn là rất khó. Vì vậy, nhiều đánh giá cho rằng tiêm kích HESA Saeqeh chủ yếu là một bước nâng cấp vừa phải, hơn là một tiêm kích thế hệ mới.

Dù vậy, không thể phủ nhận tiêm kích HESA Saeqeh có ý nghĩa chiến lược đối với Iran theo cách riêng. Nó giúp Tehran duy trì năng lực huấn luyện phi công phản lực, duy trì dây chuyền bảo dưỡng, và quan trọng hơn là tạo ra hình ảnh “có thể tự làm tiêm kích”.

Trong bối cảnh Iran liên tục bị hạn chế mua sắm vũ khí hiện đại, việc duy trì một chương trình như tiêm kích HESA Saeqeh còn mang giá trị chính trị và tâm lý, củng cố thông điệp rằng Iran không bị bóp nghẹt hoàn toàn.

Trên thực tế, tiêm kích HESA Saeqeh khó có thể đối đầu ngang ngửa với các tiêm kích thế hệ mới trong khu vực. Nhưng trong một chiến lược phòng thủ tổng hợp, Saeqeh vẫn có thể đóng vai trò như một nền tảng tuần tra, đánh chặn cơ bản, hoặc tấn công mặt đất ở mức hạn chế.

Việt Hùng

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/esa-saeqeh-tiem-kich-iran-phat-trien-tu-f-5e-my-va-tham-vong-tu-chu-bau-troi-post637682.antd