F-22 Raptor: 'Bóng ma bầu trời' vẫn gieo nỗi khiếp sợ sau hơn 2 thập niên

3 giờ trướcBài gốc

F-22 Raptor được Mỹ phát triển trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh bước vào giai đoạn cuối, khi yêu cầu về một tiêm kích có khả năng giành ưu thế tuyệt đối trên không trở nên cấp thiết.

Chương trình Advanced Tactical Fighter khởi động từ thập niên 1980, và đến năm 1997, nguyên mẫu F-22 lần đầu tiên bay thử. Năm 2005, máy bay chính thức biên chế, trở thành tiêm kích thế hệ thứ 5 đầu tiên đi vào hoạt động trên thế giới.

Khác với nhiều dòng chiến đấu cơ hiện đại tập trung vào đa nhiệm, F-22 được sinh ra với một mục tiêu rõ ràng: tiêu diệt mọi đối thủ trên không trước khi bị phát hiện.

Điều này được hiện thực hóa bằng sự kết hợp giữa công nghệ tàng hình, khả năng hành trình siêu âm không cần đốt sau và hệ thống cảm biến vượt trội.

Về kích thước, F-22 dài khoảng 18,9 m, sải cánh 13,6 m, cao hơn 5 m. Trọng lượng rỗng khoảng 19.700 kg và trọng lượng cất cánh tối đa gần 38.000 kg.

Hai động cơ Pratt & Whitney F119 cho phép máy bay đạt tốc độ trên Mach 2, tương đương hơn 2.100 km/giờ, đồng thời duy trì hành trình siêu âm ổn định ở tốc độ khoảng Mach 1,5 mà không cần bật đốt sau. Đây là yếu tố then chốt giúp F-22 tiếp cận mục tiêu nhanh, tiết kiệm nhiên liệu và giảm dấu hiệu hồng ngoại.

Điểm khiến F-22 thực sự đáng sợ nằm ở khả năng “thấy trước, bắn trước và rời đi trước”. Radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/APG-77 có thể phát hiện mục tiêu ở cự ly rất xa trong khi vẫn duy trì mức phát xạ thấp, hạn chế khả năng bị đối phương phát hiện.

Hệ thống hợp nhất dữ liệu cảm biến cho phép phi công nắm bức tranh chiến trường toàn diện, từ trên không đến mặt đất.

Vũ khí của F-22 được giấu trong khoang trong thân để giữ đặc tính tàng hình. Cấu hình tiêu chuẩn cho nhiệm vụ không chiến gồm 6 tên lửa không đối không tầm trung AIM-120 AMRAAM và 2 tên lửa không đối không tầm gần AIM-9 Sidewinder.

Ngoài ra, máy bay còn mang pháo tự động M61A2 Vulcan cỡ 20 mm với khoảng 480 viên đạn. Trong các nhiệm vụ tấn công mặt đất hạn chế, F-22 có thể mang bom dẫn đường chính xác loại GBU-32 nặng khoảng 450 kg.

Trên thực tế, F-22 chưa từng tham gia một trận không chiến thực sự giữa các tiêm kích hiện đại. Tuy nhiên, trong các cuộc tập trận quốc tế, kết quả mà F-22 Raptor tạo ra luôn gây ấn tượng mạnh.

Tỷ lệ tiêu diệt mục tiêu trong mô phỏng thường ở mức áp đảo, có giai đoạn được công bố lên tới hơn 100:1. Dù những con số này mang tính huấn luyện, chúng vẫn phản ánh khoảng cách lớn giữa F-22 và các dòng tiêm kích thế hệ cũ hơn.

Mỗi lần F-22 được triển khai đến các khu vực nhạy cảm như Trung Đông, Đông Á hay châu Âu, sự hiện diện của chúng ngay lập tức thu hút chú ý.

Đối phương buộc phải điều chỉnh cách vận hành radar, thay đổi đường bay và tăng cường cảnh giới.

Chỉ riêng việc F-22 có mặt cũng đủ tạo ra áp lực tâm lý, bởi không ai chắc chắn liệu mình đã bị theo dõi hay chưa.

Dù dây chuyền sản xuất đã đóng lại từ năm 2012 với tổng số chỉ 187 chiếc, F-22 vẫn được duy trì ở trạng thái sẵn sàng cao.

Mỹ liên tục đầu tư nâng cấp phần mềm, hệ thống liên kết dữ liệu và cảm biến để kéo dài vòng đời khai thác đến ít nhất thập niên 2040.

Trong kỷ nguyên mà nhiều quốc gia đã sở hữu tiêm kích thế hệ thứ 5, F-22 không còn là cái tên duy nhất.

Nhưng với triết lý thiết kế thuần túy cho ưu thế trên không, cùng lịch sử phát triển sớm hơn cả một thế hệ, Raptor vẫn giữ hình ảnh “bóng ma bầu trời”.