Fafo parenting: Trào lưu 'dạy con cứng rắn' gây tranh cãi trên mạng xã hội

2 giờ trướcBài gốc

Những video ghi lại cảnh cha mẹ để con “tự nếm hậu quả” - từ việc ném iPad, đóng cửa khi trẻ dọa bỏ nhà đi, đến để con chịu lạnh vì không mặc áo khoác - được ca ngợi là biểu hiện của sự giáo dục cứng rắn và thực tế trong nuôi dạy con cái.

Trào lưu dạy con Fafo parenting đang gây tranh cãi trên mạng xã hội - Ảnh: Kitty Nguyễn

Vài tuần trước, một video của Paige Carter, một bà mẹ ở Florida, lan truyền mạnh trên TikTok. Trong video, Carter kể rằng cô đã ném chiếc iPad của con gái ra ngoài cửa sổ vì con cư xử không đúng mực trên đường đến trường. Cô quay cảnh mình nhặt lại chiếc iPad với màn hình nứt vỡ. Video đạt 4,9 triệu lượt xem, và nhiều bình luận ca ngợi hành động này, trong đó có người viết: “Học Fafo từ sớm - nuôi dạy con đỉnh cao”.

Trong một video khác, khi một đứa trẻ tuyên bố sẽ bỏ nhà đi, người mẹ chỉ đáp “tạm biệt”, đóng cửa lại và tắt đèn ngoài hiên. Sau đó, cô mở cửa khi đứa trẻ vừa khóc vừa đập cửa xin vào (video được thích 1,5 triệu lượt). Theo lời người mẹ, đứa trẻ đã “hiểu thế nào là Fafo”.

Những ví dụ trên là điển hình của trào lưu nuôi dạy con: “Fuck around and find out” (Fafo) gây tranh cãi trên mạng xã hội thời gian gần đây.

Khi “gentle parenting” bị phản ứng ngược và các bà mẹ chọn để con tự nếm hậu quả

Mùa hè năm ngoái, Wall Street Journal đăng bài viết ghi nhận sự trỗi dậy của Fafo parenting và sự thoái trào của gentle parenting - phương pháp nuôi dạy con nhẹ nhàng, chú trọng cảm xúc, xuất hiện khoảng một thập kỷ trước như phản ứng với kiểu nuôi dạy mang tính trừng phạt "thương cho roi cho vọt" vào đầu những năm 2000.

Nhiều phụ huynh theo "trường phái" gentle parenting thừa nhận họ kiệt sức vì phải liên tục đi theo con, giải thích mọi quyết định, theo dõi từng hành vi và gọi tên mọi cảm xúc của trẻ với thái độ điềm tĩnh, dịu dàng.

Nhiều phụ huynh theo "trường phái" gentle parenting thừa nhận họ kiệt sức vì phải liên tục đi theo con, giải thích mọi quyết định. Trong khi đó Fafo cứng rắn hơn nhưng đòi hỏi cha mẹ phải hiểu rõ giới hạn và trách nhiệm của mình - Ảnh: Kitty Nguyễn

Theo GS Ellie Lee, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Nuôi dạy Con cái tại Đại học Kent, phản ứng ngược với gentle parenting đã âm ỉ từ lâu. “Bạn có thể xem Instagram cả ngày để thấy người ta chế giễu nó”, bà nói. Theo Lee, việc nuôi dạy con ngày nay đã trở nên quá mức và nặng nề.

Những người ủng hộ Fafo cho rằng phương pháp này dạy trẻ tính độc lập và giúp trẻ hiểu hậu quả hành động của mình, ngay cả khi những hậu quả đó gây khó chịu. Ngược lại, các nhà phê bình cho rằng Fafo dựa quá nhiều vào nỗi sợ và sự bẽ mặt, làm tổn hại niềm tin giữa cha mẹ và con cái.

Trên lý thuyết, hai phong cách giáo dục con cái không hẳn đối lập: gentle parenting thực sự vẫn có ranh giới và hệ quả, còn Fafo không nhất thiết phải mang tính trừng phạt. Tuy nhiên, trên mạng xã hội, sự cực đoan thường được khuếch đại, do vậy mọi thứ nhanh chóng bị đẩy về hai đầu đối lập và trở thành chủ đề gây tranh cãi.

Dạy trẻ trưởng thành hay đẩy trẻ vào cảm giác cô lập, xấu hổ?

“Tôi ủng hộ việc để trẻ trải nghiệm hậu quả tự nhiên, ở mức độ an toàn”, TS Maryhan Munt, nhà tâm lý học và host podcast How Not to Screw Up Your Kids, nói. Ví dụ, nếu trẻ không dọn đồ chơi và có người giẫm lên làm vỡ, đó có thể là một bài học tốt. Tuy nhiên, bà cảnh báo việc buông xuôi kiểu “muốn làm gì thì làm” lại gửi đi thông điệp sai lầm. Vai trò của cha mẹ, theo bà, là tạo ranh giới và khung an toàn cho trẻ.

TS Emma Svanberg, tác giả cuốn Parenting for Humans, cho rằng gentle parenting - hoặc cách nó thường bị hiểu - khiến nhiều phụ huynh kiệt quệ vì phải liên tục thấu cảm, điều tiết và “chịu đựng” cảm xúc của trẻ, trong khi bản thân họ chưa từng được dạy như vậy và thiếu sự hỗ trợ xã hội.

Trong khi đó Fafo, là phản ứng ngược lại của con lắc: từ quá nuông chiều sang cứng rắn hơn. Fafo hấp dẫn vì cho phép phụ huynh bớt căng thẳng, đưa hậu quả tự nhiên vào thay cho những cuộc thương lượng bất tận. Đặc biệt với thế hệ lớn lên trong thập niên 1990, phong cách “tough love” mang lại cảm giác quen thuộc.

Tuy nhiên, Svanberg cảnh báo nguy cơ lớn nhất là khi Fafo bị hiểu sai thành việc cha mẹ đứng ngoài, không còn đồng hành cảm xúc cùng con.

“Trẻ không chỉ học từ hậu quả, mà còn học từ cách người lớn ở bên cạnh chúng trong những hậu quả đó”, bà nói. Nếu cha mẹ hoàn toàn "đứng ngoài cuộc", trẻ có thể nội tâm hóa sự xấu hổ và cảm thấy bị bỏ rơi.

Phong cách giáo dục con trẻ theo gentle parenting (trái), can thiệp và giải thích nhiều. Bên phải minh họa cho cách dạy con theo trường phái Fafo: cha mẹ đứng quan sát, không can thiệp, để trẻ tự trải nghiệm hậu quả nhỏ trong môi trường an toàn - Ảnh: Kitty Nguyễn

Gaby Gonzalez, một bà mẹ sống tại Anh, cho biết trên Guardian cô bị Fafo thu hút vì nó cho phép trẻ "trải nghiệm hậu quả" phù hợp với độ tuổi. Với con nhỏ, những hậu quả này rất nhẹ - như để con nhảy vào vũng nước rồi giải thích vì sao con bị lạnh. Gonzalez cho rằng Fafo đòi hỏi cha mẹ phải hiểu rõ giới hạn và trách nhiệm của mình.

Nuôi dạy con và những cực đoan thời mạng xã hội

Các ví dụ Fafo phổ biến trên mạng gồm việc để trẻ bị lạnh vì không mặc áo khoác, hay đi ngủ đói nếu chúng từ chối ăn tối. Những tình huống này từng rất bình thường đối với các thế hệ trước như 9X, 8X, hay 7X.., nhưng nay lại trở thành ranh giới gây tranh cãi dữ dội.

Theo Ellie Lee, các cuộc tranh luận về nuôi dạy con ngày nay gắn chặt với bản sắc cá nhân và thậm chí mang màu sắc chính trị. Thuật ngữ Fafo mang hơi hướng cánh hữu ở Mỹ, dù không phải ai theo Fafo cũng có quan điểm chính trị như vậy.

Lee cho rằng sự trỗi dậy của Fafo nói lên sự thiếu hỗ trợ dành cho gia đình, hơn là việc cha mẹ trở nên khắc nghiệt hơn. Khi lời khuyên nuôi dạy con dao động giữa các cực đoan, đó thường là dấu hiệu của sự thất bại mang tính cấu trúc: thiếu cộng đồng, thiếu sự nghỉ ngơi và quá nhiều áp lực đè lên từng cá nhân.

Nuôi dạy con trẻ, điều cần nhất là sự quan tâm, quan sát và đồng hành, hiện diện cùng cảm xúc của con - Ảnh: Kitty Nguyễn

Fafo parenting có thể chỉ là trào lưu giáo dục con trẻ nhất thời. “Rồi sẽ có một thứ khác thay thế”, Lee nói. Và trên TikTok, điều đó đã manh nha xuất hiện: một phong cách mới gọi là “Gentle Fafo” - nơi trẻ vẫn trải nghiệm hậu quả, nhưng không phải kèm theo sự bẽ mặt hay thái độ “tôi đã nói rồi” của cha mẹ.

Nhật Hạ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/fafo-parenting-trao-luu-day-con-cung-ran-gay-tranh-cai-tren-mang-xa-hoi-245452.html