Foxconn chọn Việt Nam sản xuất robot hình người: Cơ hội lớn, thách thức khổng lồ

8 giờ trướcBài gốc

Foxconn hiện là hãng sản xuất thiết bị điện tử theo hợp đồng lớn nhất thế giới và là nhà cung cấp iPhone chính cho Apple. Bước vào kỷ nguyên AI, tập đoàn Đài Loan đang theo đuổi tham vọng lớn hơn: trở thành trung tâm sản xuất robot quy mô toàn cầu.

Việc Foxconn muốn triển khai dây chuyền sản xuất robot hình người tại tỉnh Bắc Ninh không phải là quyết định ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một chuỗi thử nghiệm, hợp tác và dịch chuyển chiến lược kéo dài nhiều năm, từ Trung Quốc đến Mỹ và giờ đây là Việt Nam.

Foxconn đã thử nghiệm robot hình người ở những đâu?

Foxconn đã thử nghiệm robot hình người trong môi trường công nghiệp từ nhiều năm qua, đặc biệt tại Trung Quốc - trung tâm sản xuất lớn nhất của tập đoàn này.

Tại thành phố Thâm Quyến, Foxconn đã hợp tác với công ty UBTech Robotics để đưa robot hình Walker S1 vào nhà máy. Không phải để trình diễn công nghệ, Walker S1 đã trải qua huấn luyện thực tế trong các tác vụ logistics như vận chuyển linh kiện, phân loại hàng hóa và hỗ trợ dây chuyền lắp ráp điện tử.

Walker S1 cũng được thiết kế để thích nghi với môi trường sản xuất 3C (máy tính, viễn thông, điện tử tiêu dùng) - lĩnh vực cốt lõi của Foxconn. Trên thực tế, Walker S1 đã được thử nghiệm trong quy trình sản xuất iPhone, đánh dấu bước tiến quan trọng khi robot hình người lần đầu tham gia trực tiếp vào chuỗi lắp ráp thiết bị điện tử phức tạp.

Robot hình người Walker S1 làm việc trong một nhà máy - Ảnh: UBTech

Không dừng lại ở đó, Foxconn còn mở rộng robot hình người sang lĩnh vực ô tô. Sau giai đoạn thử nghiệm tại Thâm Quyến, robot hình người được Foxconn triển khai tại các nhà máy sản xuất xe điện ở thành phố Trịnh Châu.

Song song với Trung Quốc, Foxconn cũng thử nghiệm robot hình người tại Mỹ. Tại nhà máy ở thành phố Houston - nơi sản xuất máy chủ AI cho Nvidia - Foxconn đã lên kế hoạch đưa robot hình người vào dây chuyền nhằm xây dựng mô hình “nhà máy AI”, nơi robot, phần mềm và dữ liệu vận hành cùng nhau trong một hệ thống tự động hóa cao.

Hiện tại, Foxconn chưa tự sản xuất robot hình người mà chủ yếu sử dụng công nghệ từ các đối tác như UBTech hay Nvidia để đưa robot vào nhà máy. Tuy nhiên, chính quá trình này giúp Foxconn tích lũy kinh nghiệm, từ đó từng bước tiến tới mục tiêu tự sản xuất robot hình người trong tương lai.

UBTech Robotics là hãng sản xuất robot hàng đầu Trung Quốc, chuyên phát triển robot hình người, gồm cả mẫu Walker S1, và các hệ thống robot dịch vụ tích hợp AI.

Vì sao Foxconn chọn Việt Nam sản xuất robot hình người?

Việc Foxconn muốn lắp ráp robot hình người tại Việt Nam, cụ thể là Bắc Ninh, là một bước ngoặt chiến lược, không chỉ với riêng tập đoàn Đài Loan mà còn cả vị thế của nước ta trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo các tài liệu nộp tháng 4/2026, Fushan Technology (công ty con của Foxconn) đang xin cấp phép bổ sung dây chuyền sản xuất robot hình người tại nhà máy hiện hữu thuộc Khu công nghiệp VSIP, tỉnh Bắc Ninh. Dự kiến dây chuyền sẽ được lắp đặt từ tháng 5 đến tháng 8/2026, chạy thử vào tháng 9 và đi vào sản xuất chính thức từ tháng 11/2026 nếu được phê duyệt.

Việc mở rộng này dự kiến sẽ làm tăng tổng năng lực sản xuất của Fushan Technology tại Việt Nam khoảng 1,25%. Sau điều chỉnh, tổng sản lượng hằng năm của Fushan Technology ở Việt Nam dự kiến đạt khoảng 173,4 triệu đơn vị, tương đương gần 77.000 tấn, bao gồm các sản phẩm điện tử, thiết bị âm thanh, máy bay không người lái và các sản phẩm công nghiệp khác.

Động thái này phản ánh một chiến lược sâu rộng hơn của Foxconn.

Thứ nhất, Việt Nam đang trở thành trung tâm sản xuất mới của Foxconn trong bối cảnh tập đoàn này đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc. Với hơn 4 tỉ USD đầu tư và khoảng 130.000 lao động, Việt Nam đã trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của Foxconn.

Thứ hai, sản xuất robot hình người đòi hỏi chi phí rất cao, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi sản lượng còn thấp. Việt Nam, với chi phí lao động cạnh tranh và hệ sinh thái sản xuất điện tử đã hình thành, là nơi phù hợp để Foxconn thử nghiệm mô hình lắp ráp robot hình người với chi phí tối ưu hơn.

Thứ ba, việc đặt dây chuyền sản xuất robot hình người ở Việt Nam cho phép Foxconn tích hợp trực tiếp robot vào các nhà máy hiện hữu. Điều này tạo ra một vòng lặp phát triển khép kín: robot hình người được lắp ráp, thử nghiệm và cải tiến ngay trong môi trường sản xuất thực tế.

Quan trọng hơn, đây là bước đi giúp Foxconn chuyển mình thành hãng sản xuất công nghệ cao.

Trong một kịch bản lạc quan, ngân hàng Barclays (Anh) dự báo thị trường robot hình người có thể chạm mốc 40 - 200 tỉ USD vào năm 2035. Điều đó sẽ tạo động lực cho các nhà sản xuất các linh kiện robot quan trọng, chẳng hạn bộ truyền động hoặc bánh răng, theo Barclays.

Trong một báo cáo nghiên cứu tháng 1, tập đoàn dịch vụ tài chính Morgan Stanley (Mỹ) ước tính thị trường linh kiện robot hình người toàn cầu có thể tạo ra doanh thu lên tới 780 tỉ USD vào năm 2040.

Vì vậy, các chuyên gia nhận định doanh nghiệp nào kiểm soát được khâu sản xuất và chuỗi cung ứng robot hình người từ sớm sẽ có lợi thế rất lớn, giống như cách Apple hay Samsung từng làm chủ thị trường smartphone trước đây.

Ảnh: SV

Những thách thức khổng lồ với Việt Nam

Dù cơ hội là rõ ràng, việc sản xuất robot hình người quy mô lớn tại Việt Nam không hề dễ dàng.

Thách thức lớn nhất nằm ở công nghệ lõi. Robot hình người không phải sản phẩm cơ khí đơn thuần, mà kết hợp AI, phần mềm điều khiển, cảm biến và hệ thống truyền động phức tạp. Hiện tại, Việt Nam chủ yếu tham gia vào khâu lắp ráp, trong khi các thành phần quan trọng như chip AI, actuator hay hệ thống điều khiển vẫn phụ thuộc vào nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc.

Actuator là bộ phận biến tín hiệu điều khiển thành chuyển động, quyết định robot có thể đi lại, cầm nắm hay làm việc linh hoạt đến mức nào.

Bên cạnh đó là vấn đề chuỗi cung ứng. Một robot hình người cần hàng trăm linh kiện có độ chính xác cao, từ motor, cảm biến lực đến pin hiệu năng cao. Việt Nam hiện chưa có hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh để cung cấp toàn bộ linh kiện này, khiến việc sản xuất robot hình người quy mô lớn vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu.

Nguồn nhân lực cũng là một rào cản đáng kể. Robot hình người là lĩnh vực giao thoa giữa cơ khí, điện tử và AI, đòi hỏi đội ngũ kỹ sư có trình độ cao. Dù Việt Nam có lực lượng lao động dồi dào, nhưng số lượng chuyên gia về lĩnh vực robot học và AI hiện thân vẫn còn hạn chế.

AI hiện thân là AI không chỉ tồn tại dưới dạng phần mềm trên máy tính mà được gắn vào thực thể vật lý trong thế giới thực và khả năng hành động, chẳng hạn robot, ô tô, drone (máy bay không người lái) hoặc thiết bị thông minh có cảm biến.

Điểm khác biệt quan trọng là thay vì chỉ trả lời câu hỏi hoặc xử lý dữ liệu, AI hiện thân có thể nhìn, nghe, hiểu, hành động trực tiếp trong môi trường xung quanh. Ví dụ, xe tự lái dùng camera và cảm biến để quan sát đường, sau đó AI sẽ đưa ra quyết định như rẽ, phanh hoặc tăng tốc; hoặc robot trong nhà máy có thể nhận biết vật thể, di chuyển và thao tác lắp ráp.

Ngoài ra, thị trường nội địa ở Việt Nam chưa đủ lớn để tạo động lực phát triển robot hình người. Ở Trung Quốc, robot hình người có thể được triển khai rộng rãi trong sản xuất và dịch vụ, tạo ra vòng lặp cải tiến nhanh. Trong khi đó, Việt Nam chưa có nhu cầu nội địa đủ mạnh để thúc đẩy ngành này phát triển độc lập.

Cuộc cạnh tranh khốc liệt

Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu về robot hình người, nổi bật là các công ty như UBTech Robotics hay Unitree Robotics. Lợi thế của Trung Quốc nằm ở chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, lực lượng kỹ sư đông đảo và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ. Robot Walker S1 của UBTech Robotics không chỉ được thử nghiệm tại Foxconn mà còn được triển khai ở các nhà máy ô tô và điện tử lớn, cho thấy mức độ sẵn sàng thương mại hóa cao.

Nhật Bản và Hàn Quốc tuy không quá ồn ào trong cuộc đua robot hình người, nhưng lại có nền tảng rất vững chắc về robot công nghiệp và cơ khí chính xác. Những tập đoàn như Honda hay Hyundai (thông qua Boston Dynamics) sở hữu lợi thế lâu năm trong thiết kế cơ khí và điều khiển chuyển động - những yếu tố cốt lõi giúp robot hoạt động ổn định và linh hoạt. Thực tế, Nhật Bản đã nghiên cứu robot hình người từ hàng chục năm trước, còn Hàn Quốc lại nằm trong nhóm quốc gia có mật độ robot công nghiệp cao nhất thế giới, cho thấy nền tảng sản xuất tự động hóa rất mạnh.

Trong khi đó, Ấn Độ và các quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan hay Indonesia đang nổi lên như những điểm đến mới của chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhờ quy mô thị trường lớn, chi phí cạnh tranh và chính sách thu hút đầu tư, các nước này có thể trở thành lựa chọn thay thế cho Việt Nam khi các tập đoàn công nghệ tìm nơi đặt nhà máy trong tương lai.

Ở tầm toàn cầu, Mỹ vẫn giữ lợi thế rõ rệt về AI - yếu tố ngày càng mang tính quyết định trong robot hình người. Các công ty như Tesla hay Figure AI đang phát triển robot với khả năng học hỏi và tự động hóa ngày càng cao, phản ánh xu hướng cạnh tranh chuyển từ phần cứng sang phần mềm và AI. Điều đó tạo ra áp lực lớn cho các quốc gia tham gia sản xuất robot hình người, trong đó có Việt Nam, nếu muốn tiến xa hơn trong chuỗi giá trị robot.

Bước ngoặt của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Việc Foxconn muốn sản xuất robot hình người tại Bắc Ninh cho thấy Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng.

Trong nhiều năm, Việt Nam được xem là “công xưởng lắp ráp” của thế giới. Thế nhưng, robot hình người là sản phẩm hoàn toàn khác: phức tạp hơn, giá trị cao hơn và đòi hỏi trình độ công nghệ vượt trội.

Nếu đạt được thành công, Việt Nam có thể tiến một bước dài trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ lắp ráp sang sản xuất công nghệ cao. Song nếu không giải quyết được các nút thắt về công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng, Việt Nam có thể chỉ dừng lại ở vai trò gia công, kể cả trong các lĩnh vực tiên tiến nhất của kỷ nguyên AI.

Thông tin về Fushan Technology

Fushan Technology sở hữu và vận hành một tổ hợp nhà máy lớn tại Khu công nghiệp VSIP, Bắc Ninh. Nhà máy này chính thức đi vào hoạt động từ năm 2013, ban đầu là cơ sở sản xuất điện thoại của Nokia, sau đó được Microsoft tiếp quản vào năm 2014 trước khi chuyển giao cho Foxconn năm 2016.

Với tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 300 triệu USD và quy mô khoảng 17 ha, nhà máy của Fushan Technology là nơi sản xuất điện tử hiện đại tại miền Bắc.

Sau khi được Foxconn tiếp quản, Fushan Technology tiếp tục mở rộng hoạt động và trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất toàn cầu của tập đoàn Đài Loan. Nhà máy chuyên sản xuất ĐTDĐ, thiết bị điện tử tiêu dùng, linh kiện viễn thông và các sản phẩm công nghệ cao, phục vụ các khách hàng lớn trong ngành công nghệ. Việc thừa hưởng hệ thống quản lý và hạ tầng từ thời Nokia và Microsoft giúp Fushan Technology duy trì hiệu quả sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Báo cáo cho thấy công suất đăng ký của nhà máy gồm 140 triệu sản phẩm/năm với ĐTDĐ; 5,23 triệu sản phẩm/năm với thiết bị ngoại vi máy tính; 13,08 triệu sản phẩm/năm với loa thông minh, tai nghe, micro; 3,27 triệu sản phẩm/năm với thiết bị đeo thông minh và 2,18 triệu sản phẩm/năm với thiết bị điện tử viễn thông.

Những năm gần đây, Fushan Technology không chỉ dừng lại ở lắp ráp thiết bị điện tử mà còn hướng tới đa dạng hóa sản phẩm, gồm thiết bị thông minh, máy bay không người lái và các giải pháp công nghệ mới.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/foxconn-chon-viet-nam-san-xuat-robot-hinh-nguoi-co-hoi-lon-thach-thuc-khong-lo-250789.html