Cú sốc nguồn cung bộ nhớ toàn cầu đang lan rộng khắp ngành điện tử, khi chi phí linh kiện tăng vọt gây áp lực lớn lên các nhà sản xuất smartphone và thiết bị băng thông rộng của Trung Quốc.
Dữ liệu mới từ hãng nghiên cứu thị trường TrendForce và Counterpoint Research cho thấy những rủi ro ngày càng gia tăng trong chuỗi cung ứng điện tử tiêu dùng, vào thời điểm giá bộ nhớ leo thang khi nguồn cung khan hiếm, do nhu cầu không ngừng từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo dữ liệu do Counterpoint Research công bố hôm 12.2, giá bộ nhớ sử dụng trong các thiết bị tiêu dùng, từ máy tính cá nhân (PC), smartphone giá rẻ đến bộ định tuyến (router) và đầu thu truyền hình, đã tăng hơn 600% trong năm qua.
Với nhiều hãng công nghệ Trung Quốc, những tác động tiêu cực này đang đẩy họ vào tình thế phải chật vật để tồn tại.
TrendForce cho biết trong một báo cáo rằng chi phí bộ nhớ tăng cao dự kiến sẽ ảnh hưởng đến sản lượng smartphone toàn cầu năm 2026. Cụ thể hơn, sản lượng smartphone được dự báo giảm khoảng 10% so với cùng kỳ xuống còn khoảng 1,1 tỉ máy.
Các nhà sản xuất smartphone trong nước tập trung vào phân khúc giá rẻ hay cấp thấp, gồm cả Xiaomi và Transsion, đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi sự biến động chi phí và có khả năng phải điều chỉnh giảm mạnh sản lượng trong năm 2026, theo TrendForce.
Cả hai công ty này đều đã bắt đầu điều chỉnh mục tiêu giao hàng.
Xiaomi (có trụ sở tại thủ đô Bắc Kinh) điều chỉnh giảm dự báo xuất xưởng trong năm 2026 từ 10 đến 70 triệu smartphone, theo trang SCMP. Trước đó, vào quý 4/2025, Xiaomi từng đặt mục tiêu xuất xưởng 180 triệu máy.
Transsion, nhà sản xuất smartphone giá rẻ có trụ sở tại thành phố Thâm Quyến, đã hạ mục tiêu xuất xưởng cả năm từ 30 đến 45 triệu máy, sau khi ban đầu dự báo sản lượng khoảng 115 triệu.
Trang tin công nghệ Jiemian cho biết Oppo (có trụ sở ở thành phố Đông Hoản) đã cắt giảm dự báo sản lượng smartphone năm 2026 hơn 20%, trong khi Vivo hạ mục tiêu gần 15%.
Ngược lại, Huawei (có trụ sở ở thành phố Thâm Quyến) được kỳ vọng sẽ duy trì khả năng chống chịu tương đối tốt.
TrendForce nhận định: “Huawei có khả năng sẽ là hãng điều chỉnh sản lượng ít nhất trong kịch bản xấu, thậm chí có thể ghi nhận tăng trưởng, trái ngược với xu hướng chung của thị trường, nhờ các chiến lược định giá linh hoạt hơn”.
Các nhà sản xuất thiết bị Trung Quốc chịu áp lực khi giá bộ nhớ tăng hơn 600% trong năm qua - Ảnh: SV
Không chỉ smartphone, phần cứng băng thông rộng cũng đang đối mặt với áp lực chi phí nghiêm trọng hơn. Theo Counterpoint Research, giá bộ nhớ dành cho người tiêu dùng được sử dụng trong router và đầu thu truyền hình đã tăng gần gấp 7 lần 9 tháng qua.
Hiện nay, bộ nhớ chiếm hơn 20% chi phí của một router, tăng mạnh so với mức chỉ 3% trong một năm trước.
Tại Trung Quốc, làn sóng tăng giá này có thể làm phức tạp thêm kế hoạch triển khai 5G đầy tham vọng của nước này, do các nhà mạng lớn như China Mobile, China Telecom và China Unicom dẫn dắt.
Theo Counterpoint Research, các nhà mạng nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với chi phí mua sắm router và đầu thu tăng cao khi “mùa đông bộ nhớ” kéo dài, có thể làm chậm tiến độ triển khai.
Những nhà phân tích tại Counterpoint Research cho rằng các nhà mạng lớn cần theo dõi sát diễn biến giá, xác định những hãng sản xuất thiết bị đã đảm bảo được nguồn cung đầy đủ và theo dõi biến động chi phí linh kiện.
Tình trạng thiếu hụt chip nhớ trên toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp diễn đến tận quý 4/2027, ngay cả khi Samsung Electronics, SK Hynix (Hàn Quốc) và Micron Technology (Mỹ) đang tăng cường năng lực sản xuất. Đây là ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.
Các gã khổng lồ công nghệ như Meta Platforms, Google, Microsoft ồ ạt xây dựng hạ tầng AI và chiếm phần lớn nguồn cung chip nhớ, đẩy giá lên cao. Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology ưu tiên sản xuất chip nhớ băng thông cao (HBM) cho các trung tâm dữ liệu vì có biên lợi nhuận cao hơn, thay vì chip nhớ cho thiết bị tiêu dùng.
Chip nhớ là thành phần thiết yếu với smartphone vì giúp các ứng dụng tiêu thụ nhiều năng lượng vận hành mượt mà.
HBM thực chất là một dạng DRAM cao cấp, đang được ưa chuộng để sử dụng trong GPU (bộ xử lý đồ họa) của Nvidia. Được sản xuất lần đầu vào năm 2013, HBM sử dụng công nghệ xếp chồng chip theo chiều dọc nhằm tiết kiệm không gian và giảm mức tiêu thụ điện năng, qua đó giúp xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ do các ứng dụng AI phức tạp tạo ra.
Nhiều hãng săn lùng nguồn cung chip nhớ trong tuyệt vọng
Các nhà sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng đang ráo riết tìm cách đảm bảo nguồn cung chip nhớ trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt do AI thúc đẩy. Một số công ty đã cắt giảm dự báo lượng hàng xuất xưởng năm 2026 và thậm chí tháo dỡ bộ nhớ đời cũ khỏi những thiết bị tồn kho để phục vụ cho đợt ra mắt sản phẩm mới, theo trang Nikkei Asia.
Các thiết bị điện tử tiêu dùng phân khúc phổ thông và tầm trung, gồm TV, đầu thu truyền hình, router, máy tính bảng giá rẻ, smartphone và PC, sẽ là những phân khúc bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Ngành ô tô cũng chịu tác động lớn, do yêu cầu chu kỳ kiểm định và xác minh dài hơn trước khi được phép đưa vào sản xuất hàng loạt.
Cuối năm 2025, Nikkei Asia đưa tin các nhà sản xuất PC và thiết bị điện tử đã cử nhân viên đến trụ sở của gã khổng lồ chip nhớ Hàn Quốc là SK Hynix và Samsung Electronics để xin thêm nguồn cung. Tuy nhiên, những nỗ lực này phần lớn không mang lại kết quả, khi các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu đang ưu tiên công suất cho những gã khổng lồ AI và nhà cung cấp dịch vụ đám mây có tiềm lực tài chính mạnh, sẵn sàng trả giá cao cho HBM và các bộ nhớ tiên tiến khác, thay vì một số hãng điện tử tiêu dùng nhạy cảm về giá.
“Khi nhu cầu từ các nhà phát triển chip AI, chẳng hạn Nvidia và đối thủ, lớn gấp nhiều lần so với tất cả các bên còn lại cộng lại, những nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu đơn giản là không còn đủ năng lực để tập trung cho các khách hàng thương hiệu nhỏ. Điều này đặc biệt đúng với những khách hàng từng giảm mạnh đơn đặt hàng chip nhớ trong vài năm qua khi thị trường suy yếu. Đó là một thực tế khắc nghiệt, nhưng mối quan hệ với các nhà cung cấp bộ nhớ rất quan trọng trong thời điểm khó khăn”, quản lý tại một hãng sản xuất chip nhớ nói với Nikkei Asia.
Nhiều hãng xin nguồn cung chip nhớ từ Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology nhung bất thành - Ảnh: MTG
Ông P.S. Pua, Giám đốc điều hành Phison Electronics - nhà phát triển lớn về chip điều khiển bộ nhớ NAND flash, cho biết tình hình có thể còn trở nên khó khăn hơn với các hãng sản xuất điện tử tiêu dùng.
“Nhu cầu từ máy chủ và AI đang cực kỳ mạnh. Chúng tôi dự kiến giá NAND flash sẽ tiếp tục tăng mạnh trong suốt năm 2026. Thế nhưng, nhiều hãng sản xuất thiết bị điện tử tiêu dùng có thể không chịu nổi mức tăng giá như vậy. TV sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và các sản phẩm như đầu thu truyền hình sẽ bị tác động rất nặng. Tổng lượng hàng xuất xưởng chắc chắn sẽ giảm. Nhiều công ty đơn giản là không thể trả nổi mức giá đó”, P.S. Pua nhấn mạnh.
Theo nguồn tin của Nikkei Asia, như biện pháp dự phòng, một số hãng PC đang thiết kế các mẫu máy phổ thông với nhiều khe cắm bộ nhớ hơn để người dùng có thể nâng cấp sau này nếu cần. Những hãng khác đã cảnh báo các đối tác phân phối và người mua rằng giá bán sẽ phải tăng khi chi phí chip nhớ leo thang.
Một cách mà các nhà sản xuất đang áp dụng để giảm bớt áp lực thiếu hụt là tháo chip nhớ từ sản phẩm tồn kho, dù cách này chỉ phù hợp với những thị trường thứ cấp có thể chấp nhận rủi ro về chất lượng vì sẽ làm giảm độ bền của sản phẩm, theo nhiều giám đốc trong ngành.
“Cách tiếp cận đó chủ yếu được dùng cho các thiết bị điện tử tiêu dùng giá rẻ, không yêu cầu chất lượng hay độ bền bộ nhớ cao nhất. Một số hãng đang mua lại các thiết bị tồn kho đời cũ. Họ nhận thấy rằng việc tháo chip nhớ và gắn chúng lên các bo mạch khác có thể là một cách tái sử dụng linh kiện và bổ sung nguồn cung”, một quản lý chuỗi cung ứng PC nói với Nikkei Asia.
Ông Jonney Shih, Chủ tịch Asustek Computer - nhà sản xuất PC lớn thứ 5 thế giới, cho biết toàn ngành PC chắc chắn sẽ tăng giá sản phẩm mới trong năm 2026 để đối phó với chi phí chip nhớ tăng vọt.
Asustek Computer đang tích cực thiết kế lại danh mục sản phẩm để tối ưu hóa nguồn cung bộ nhớ mà họ có thể đảm bảo và giới thiệu các mẫu PC mới phù hợp hơn với nhu cầu khách hàng.
Lãnh đạo tại một nhà cung cấp linh kiện Nhật Bản, có khách hàng là nhiều hãng PC và smartphone, cảnh báo người tiêu dùng vào tháng trước: “Nếu bạn muốn mua bất kỳ hàng điện tử tiêu dùng nào, PC hay smartphone… hãy mua ngay bây giờ vì chắc chắn giá sẽ tăng. Lấy một chiếc PC trung bình làm ví dụ: Tỷ trọng chi phí chip nhớ trong tổng chi phí linh kiện đã tăng từ khoảng 15% lên gần 40%”.
Samsung Electronics cũng không tránh khỏi tác động dù là hãng sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. T.M. Roh, đồng giám đốc điều hành Samsung Electronics, nói tại triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2026 ở thành phố Las Vegas (Mỹ) đầu tháng 1 rằng ông đang cảm nhận rõ áp lực khi giá bộ nhớ tăng đe dọa ảnh hưởng đến sản lượng smartphone của tập đoàn điện tử Hàn Quốc này.
Ngành ô tô có thể chịu tác động tương đương, thậm chí còn tệ hơn.
“Các hãng xe cũng sẽ chịu thiệt hại vì những nhà sản xuất chip nhớ không còn thời gian và năng lực để đáp ứng các đơn hàng nhỏ hoặc dự án, cũng như hỗ trợ nhiều bài kiểm định bắt buộc”, một quản lý chuỗi cung ứng khác nói.
Việc hạ dự báo triển vọng chủ yếu nhắm vào các mẫu smartphone tầm trung và giá rẻ, mà các hãng dựa vào để tăng doanh số, chứ không phải dòng sản phẩm cao cấp cũng như thiết bị khác mà giá là yếu tố quyết định lớn trong việc người dùng có mua hay không.
Sơn Vân