Giá phân bón có thể quay lại đỉnh năm 2022, Đạm Cà Mau (DCM), Đạm Phú Mỹ (DPM) kỳ vọng hưởng lợi lớn

3 giờ trướcBài gốc

Đứt gãy chuỗi cung ứng phân bón toàn cầu

Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa không chỉ làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mà còn “bóp nghẹt” nguồn cung phân bón toàn cầu. Các quốc gia khu vực Trung Đông chiếm tới 50% tổng lượng Urea và khoảng 30% tổng lượng Amoniac - nguyên liệu chính để sản xuất Urea, được xuất khẩu toàn cầu. Theo Kpler, lượng xuất khẩu Urea trên toàn cầu trong tháng 3/2026 dự kiến sẽ giảm mạnh từ mức 3,5 - 5 triệu tấn trong điều kiện bình thường xuống còn 1,5 triệu tấn.

Diễn biến giá phân bón Urea tại các thị trường chính. (Nguồn: Chứng khoán Dầu khí, Bloomberg)

Bên cạnh việc nguồn cung thành phẩm bị gián đoạn, giá LNG tăng vọt đang tạo áp lực lớn lên các nhà sản xuất phân bón. Tại châu Á, khu vực nhập khẩu tới 90% LNG từ Trung Đông, giá đã tăng 119% từ đầu năm, lên khoảng 21 USD/MMBtu. Đà tăng này nhanh chóng lan sang châu Âu, đẩy giá khí tại khu vực này lên gần gấp đôi so với trước khi xung đột tại Iran bùng phát. Giá LNG tại cả hai thị trường được dự báo có thể tiếp tục tăng thêm khoảng 30 - 38%.

Trước áp lực chi phí gia tăng, Grupa Azoty - nhà sản xuất phân bón lớn thứ hai tại Liên minh châu Âu - đã tạm dừng nhận đơn hàng mới do không đảm bảo hiệu quả kinh tế. Tại châu Á, nhiều nhà máy ở Pakistan và Bangladesh buộc phải ngừng sản xuất, trong khi Ấn Độ yêu cầu các doanh nghiệp phân bón cắt giảm khoảng 30% lượng khí tiêu thụ.

Dự báo giá khí LNG tại châu Á và châu Âu trong những quý tới. (Nguồn: Chứng khoán Dầu khí)

Đáng chú ý, theo cập nhật từ Chứng khoán Dầu khí, Trung Quốc - quốc gia sản xuất Urea lớn hàng đầu thế giới, đã buộc phải sử dụng kho dự trữ phân bón chiến lược nhằm ổn định giá nội địa và đảm bảo an ninh lương thực. Đồng thời, Chính phủ nước này cũng yêu cầu các doanh nghiệp tạm dừng xuất khẩu một số loại phân bón, bao gồm phân NPK.

Ở phía cầu, nhu cầu phân bón tại các thị trường lớn được dự báo duy trì ổn định. Đáng chú ý, lượng Urea được Ấn Độ nhập khẩu trong năm 2025 đã đạt mức cao nhất 6 năm và dự kiến sẽ tiếp tục tăng lên trong năm nay.

Dưới tác động của các yếu tố trên, giá phân bón Urea trên toàn cầu đã tăng khoảng 42% chỉ trong 1 tháng trở lại đây. Trong bối cảnh nhu cầu đạt đỉnh khi mùa gieo trồng tại Bắc bán cầu đến gần, kịch bản giá có thể tăng gấp đôi là khả thi, thậm chí quay lại vùng đỉnh lịch sử năm 2022 khi xảy ra xung đột Nga - Ukraine, theo dự báo của hãng nghiên cứu Morningstar.

Nguồn cung nội địa bảo đảm, doanh nghiệp Việt tận dụng cơ hội

Về phía Việt Nam, với năng lực sản xuất Urea khoảng 2,73 triệu tấn/năm, nguồn cung trong nước không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn duy trì dư địa cho xuất khẩu. Đáng chú ý, ngay cả trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông, hoạt động sản xuất của các nhà máy vẫn được đảm bảo nhờ nguồn khí đầu vào chủ yếu từ các mỏ ngoài khơi, thông qua các hợp đồng dài hạn với sản lượng ổn định.

(Nguồn: Tổng cục Hải quan, Chứng khoán Dầu khí)

Trên nền tảng đó, tận dụng khoảng trống cung tạm thời và mặt bằng giá cao trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp nội địa đã đẩy mạnh xuất khẩu phân bón. Theo số liệu sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu phân bón đạt hơn 440.300 tấn, tương đương 186,5 triệu USD, tăng lần lượt 34,5% về lượng và 38,8% về giá trị so với cùng kỳ.

Đà tăng này được kỳ vọng tiếp diễn trong thời gian tới, đặc biệt tại các thị trường truyền thống như Campuchia, Malaysia và Philippines. Đồng thời, một số doanh nghiệp cũng đang mở rộng thị trường sang châu Âu, nơi có các tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm cao hơn, theo Chứng khoán Dầu khí.

Diễn biến giá một số sản phẩm Urea trên thị trường nội địa. (Nguồn: Chứng khoán Dầu khí)

Theo xu hướng quốc tế, giá Urea nội địa cũng đã tăng khoảng 1.200 - 1.500 đồng/kg, tương đương 8% chỉ trong tuần nổ ra xung đột tại Iran. Chứng khoán Dầu khí nhận định, trong ngắn hạn, các doanh nghiệp sản xuất Urea trong nước có thể hưởng lợi từ “độ trễ” chi phí khi giá bán tăng nhanh theo thị trường, trong khi chi phí đầu vào chưa kịp phản ánh nhờ tồn kho giá thấp, qua đó giúp cải thiện đáng kể biên lợi nhuận gộp. Bên cạnh đó, việc áp dụng thuế giá trị gia tăng 5% đối với phân bón từ tháng 7/2025 cũng giúp các doanh nghiệp trong nước tăng tính cạnh tranh với phân bón nhập khẩu, đồng thời tiết kiệm chi phí nhờ cơ chế hoàn thuế.

Tuy nhiên, dư địa lợi nhuận này có thể bị thu hẹp nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao. Giá khí đầu vào cho sản xuất Urea trong nước hiện được tham chiếu theo giá dầu FO và Brent, do đó biến động tăng kéo dài của giá dầu sẽ trực tiếp đẩy chi phí sản xuất và logistics đi lên, tạo áp lực lên biên lợi nhuận trong các quý tới.

Đạm Cà Mau, Đạm Phú Mỹ hưởng lợi lớn

Sản lượng xuất khẩu của Đạm Cà Mau trong quý 1/2026 ước tăng 25% so với cùng kỳ năm trước.

Trong bối cảnh hiện tại, nhóm doanh nghiệp sản xuất Urea trong nước đang nổi lên như những đối tượng hưởng lợi trực tiếp, đặc biệt là Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (Đạm Phú Mỹ, mã cổ phiếu DPM) và Tổng công ty Phân Bón Dầu Khí Cà Mau (Đạm Cà Mau, mã cổ phiếu DCM), theo Chứng khoán Dầu khí.

Với Đạm Cà Mau, doanh nghiệp này có lợi thế lớn về sự đảm bảo nguồn khí đầu vào trong dài hạn. Cụ thể, Hợp đồng phân chia sản phẩm (PSC) Lô PM3CAA - nguồn cung khí chính cho doanh nghiệp đã được gia hạn thêm 20 năm (2028 - 2047). Đồng thời, doanh nghiệp dự kiến tiếp nhận thêm nguồn khí từ các mỏ mới như Hoa Mai, Nam Du - U Minh và Khánh Mỹ - Đầm Dơi từ năm 2028.

Song song đó, hoạt động xuất khẩu của Đạm Cà Mau tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực khi sản lượng quý 1/2026 ước đạt 150.000 tấn, tăng 25% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, việc xuất khẩu thành công lô hàng 40.000 tấn sang Mỹ - thị trường có tiêu chuẩn khắt khe hàng đầu, cho thấy năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp ngày càng được khẳng định.

Trong khi đó, Đạm Phú Mỹ duy trì nền tảng vận hành ổn định nhờ nguồn khí từ bể Cửu Long và các lô ngoài khơi phía Nam, hiện vẫn đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu thụ khoảng 600 triệu m³/năm. Từ năm 2027, doanh nghiệp dự kiến bổ sung nguồn khí từ mỏ Sư Tử Trắng giai đoạn 2B, với trữ lượng đủ duy trì hoạt động trong khoảng 17 năm, qua đó củng cố tính chủ động về đầu vào.

Sau kỳ bảo dưỡng cuối tháng 1/2026, Nhà máy Đạm Phú Mỹ đã vận hành tối đa công suất, giúp sản lượng Urea quý 1/2026 dự kiến vượt gần 25% kế hoạch, tạo dư địa vừa đảm bảo nguồn cung nội địa, vừa sẵn sàng gia tăng xuất khẩu khi thị trường thuận lợi.

Duy Quang

Nguồn Tạp chí Công thương : https://tapchicongthuong.vn/gia-phan-bon-co-the-quay-lai-dinh-nam-2022--dam-ca-mau--dcm-dam-phu-my--dpm--ky-vong-huong-loi-lon-505930.htm