Trước thực trạng này, các chuyên gia và cơ quan quản lý đã đưa ra nhiều cảnh báo cũng như giải pháp nhằm giúp người chăn nuôi vượt qua giai đoạn đầy biến động.
Giá thấp kỷ lục, người chăn nuôi “càng làm càng lỗ”
Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn, thẳng thắn chỉ ra những khó khăn nghiêm trọng mà ngành đang phải đối mặt.
Hiện, giá trứng tại trại chỉ dao động từ 1.100 – 1.300 đồng/quả, mức cực kỳ thấp trong nhiều năm trở lại đây. Trong khi đó, giá thành sản xuất chăn nuôi công nghiệp hiện đại phải từ 1.600 – 1.650 đồng/quả trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc người chăn nuôi đang phải chịu lỗ nặng trên từng sản phẩm. “Với mức giá bán hiện tại, người chăn nuôi đang phải chịu lỗ nặng”, ông Nguyễn Thanh Sơn nhấn mạnh.
Hiện giá trứng tại trại chỉ dao động từ 1.100 – 1.300 đồng/quả, mức cực kỳ thấp trong nhiều năm trở lại đây. Ảnh: Hương Giang
Không chỉ các hộ nhỏ lẻ, những doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn với sản lượng hàng triệu quả trứng mỗi ngày cũng đang rơi vào tình trạng khó khăn. Nguyên nhân chính được xác định là do cung vượt cầu sau giai đoạn tăng đàn ồ ạt vào cuối năm trước, trong khi sức tiêu thụ các sản phẩm thịt và trứng gia cầm lại có xu hướng giảm mạnh. Nếu tình trạng này kéo dài, các đơn vị sản xuất trứng và thịt gà, cả gà lông trắng lẫn gà lông màu sẽ rất khó trụ vững trên thị trường.
Giám đốc Công ty cổ phần trứng gia cầm Ngọc Mừng (xã Thư Lâm) Hoàng Mạnh Ngọc cho biết, không chỉ chịu tác động từ thị trường trong nước, ngành chăn nuôi còn phải đối mặt với hàng loạt yếu tố bất lợi từ bên ngoài. Giá thức ăn chăn nuôi toàn cầu đã tăng từ 10–15% và có thể tiếp tục leo lên mức 20–25% trong thời gian tới. Cùng với đó, tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng khiến chi phí vận tải tăng mạnh. Chỉ trong vòng hai tháng, chi phí vận chuyển đã tăng thêm khoảng 2 tỷ đồng so với cùng kỳ.
Các hộ chăn nuôi gia cầm đang gặp khó khăn. Ảnh: Thu Hà
Một trong những vấn đề cốt lõi là sự phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), các nguyên liệu như ngô và thành phần thức ăn chăn nuôi hiện chiếm tới 60–70% giá thành sản phẩm. Chi phí đầu vào hiện là thách thức lớn do phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.
Trong khi đó, những nỗ lực trước đây nhằm mở rộng diện tích sản xuất nguyên liệu trong nước, điển hình là cây ngô, đã không đạt kỳ vọng. Đến năm 2020, diện tích trồng ngô không những không tăng mà còn giảm, do sản phẩm trong nước khó cạnh tranh với hàng nhập khẩu vốn được sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại.
Ở chiều ngược lại, khi thị trường Trung Đông suy giảm, các quốc gia xuất khẩu lớn như Mỹ, Brazil hay Mexico đang có xu hướng chuyển hướng sang Việt Nam. Điều này tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn đối với ngành chăn nuôi nội địa, đặc biệt trong bối cảnh giá thành sản xuất trong nước cao hơn.
Đa dạng hóa, xuất khẩu và tái cấu trúc
Trước bối cảnh đầy thách thức, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Việt Nam Nguyễn Thanh Sơn cho biết, Hiệp hội đã cùng các doanh nghiệp bàn bạc và đưa ra nhiều giải pháp ứng phó, theo đó các doanh nghiệp không tăng đàn, không mở rộng sản lượng trong thời điểm hiện tại nhằm tránh làm trầm trọng thêm tình trạng dư cung; đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm, bởi thị trường lâu nay chủ yếu tiêu thụ trứng tươi, trong khi các sản phẩm chế biến như trứng muối hay trứng nướng theo công nghệ Hàn Quốc đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần phát triển các sản phẩm thịt và trứng chế biến sẵn, tiện lợi, có thể sử dụng ngay mà không cần qua nhiều công đoạn chế biến.
Bên cạnh đó, cần tăng cường truyền thông về giá trị dinh dưỡng của trứng cũng được xem là giải pháp kích cầu tiêu dùng. Nhiều nghiên cứu mới đã chỉ ra rằng việc ăn 1–2 quả trứng mỗi ngày, kể cả với người trên 60 tuổi, không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe mà còn tốt cho tim mạch. Cùng với thị trường nội địa, xuất khẩu cũng được xác định là hướng đi quan trọng. Năm 2025, xuất khẩu sản phẩm gia cầm của Việt Nam sang Campuchia đã tăng trưởng hơn 150%, bao gồm con giống, gà sống, thịt gà và trứng.
Các hợp tác xã, doanh nghiệp chăn nuôi cần nâng cao giá trị sản phẩm đến mở rộng thị trường. Ảnh: Hương Giang
Ở góc độ quản lý, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Phạm Kim Đăng cho biết, ngành chăn nuôi đang điều chỉnh chiến lược phát triển theo hướng thực tế hơn trong giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2045. Trong đó, ba định hướng chính gồm: Phát triển công nghiệp sản xuất phụ gia thức ăn chăn nuôi, tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp trong nước và chuyển đổi các vùng sản xuất kém hiệu quả.
Đáng chú ý, ngành nông nghiệp đang xây dựng “Đề án xuất khẩu hệ sinh thái nông nghiệp”, không chỉ dừng lại ở xuất khẩu sản phẩm mà còn thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài. Đây được xem là hướng đi tất yếu trong bối cảnh quỹ đất trong nước ngày càng hạn chế. Các ngành chức năng đang tích cực xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang các thị trường như Lào và Campuchia. Thực tế, một số doanh nghiệp lớn đã tiên phong mở rộng ra nước ngoài và đạt được những kết quả tích cực.
Những khó khăn hiện nay cho thấy ngành chăn nuôi gia cầm Việt Nam đang đứng trước áp lực tái cấu trúc mạnh mẽ. Khi giá bán liên tục ở mức thấp trong khi chi phí không ngừng tăng, mô hình phát triển cũ đã bộc lộ nhiều hạn chế. Do đó, cần tăng cường kiểm soát sản lượng, nâng cao giá trị sản phẩm đến mở rộng thị trường và giảm phụ thuộc nhập khẩu, ngành chăn nuôi mới có thể vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay và hướng tới phát triển bền vững trong tương lai.
Quỳnh Dung