Những ngày gần đây, tại các nhà ga metro và trạm xe buýt ở TP.HCM, lượng hành khách tăng rõ rệt, nhất là vào các khung giờ cao điểm sáng và chiều. Nhiều người cho biết việc giá xăng tăng cao khiến họ phải tính toán lại chi phí đi lại hằng ngày và lựa chọn phương án tiết kiệm hơn.
Chị Trang, sống tại khu vực Suối Tiên và làm việc ở Thảo Điền, là một trong những người đã thay đổi thói quen di chuyển. Thay vì đi xe máy như trước đây, chị chuyển sang kết hợp xe buýt và metro để đi làm mỗi ngày. Từ nhà, chị bắt xe buýt đến ga Suối Tiên rồi tiếp tục di chuyển bằng tàu điện đến gần nơi làm việc.
Chị Trang chờ tàu tại ga An Phú.
Theo chị, tổng chi phí đi lại mỗi ngày chỉ khoảng 24.000 đồng, bao gồm cả lượt đi và về. Trong đó, mỗi lượt metro khi quẹt thẻ chỉ khoảng 7.000 đồng, còn xe buýt là 5.000 đồng. So với việc đi xe máy phải tốn tiền xăng hoặc sử dụng dịch vụ xe công nghệ, mức chi này rẻ hơn đáng kể.
“Đi metro giúp tôi không lo kẹt xe và gần như lúc nào cũng đúng giờ. Trong bối cảnh giá xăng tăng cao, sử dụng phương tiện công cộng rõ ràng kinh tế hơn”, chị Trang cho biết.
Không chỉ người đi làm, nhiều sinh viên và người trẻ tại TP.HCM cũng ngày càng ưa chuộng phương tiện công cộng.
Nguyễn Thị Ngọc Trân, sinh viên năm 2 Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, cho biết xe buýt hiện là phương tiện di chuyển chính khi đi học. Mỗi ngày, Trân chỉ tốn khoảng 6.000 đồng cho cả lượt đi và về nhờ chính sách vé ưu đãi dành cho sinh viên.
Theo Trân, ngoài yếu tố chi phí, xe buýt mang lại nhiều tiện ích khác như có máy lạnh, không phải tự lái xe trong dòng phương tiện đông đúc và có thể tận dụng thời gian di chuyển để đọc sách.
Nhiều sinh viên chọn đi xe buýt để tiết kiệm chi phí.
“Tần suất các chuyến xe buýt hiện khá dày, trung bình chỉ chờ khoảng 5 -10 phút là có xe. Điều này giúp việc đi lại trở nên thuận tiện hơn so với trước đây. Sau khi ra trường đi làm, mình vẫn tiếp tục sử dụng xe buýt thay vì chuyển sang phương tiện cá nhân”, Trân chia sẻ.
Xu hướng người trẻ sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn được xem là tín hiệu tích cực đối với giao thông đô thị. Khi nhóm hành khách trẻ hình thành thói quen di chuyển bằng xe buýt hoặc metro từ sớm, khả năng duy trì lâu dài sẽ cao hơn.
Đại diện Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 cho biết trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng, phương tiện công cộng với chi phí ổn định và thời gian di chuyển thuận tiện đang trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều người dân đô thị. Theo thống kê của đơn vị này, chỉ trong 8 ngày đầu tháng 3/2026, tuyến metro đã phục vụ 507.787 lượt hành khách, vượt 22% so với kế hoạch đề ra là 444.171 lượt. Hầu hết các ngày đều đạt hoặc vượt chỉ tiêu vận hành.
Lượng hành khách tại một số nhà ga metro TP.HCM tăng rõ rệt trong thời gian gần đây.
Lượng hành khách đang có xu hướng tăng nhanh trong từng ngày. Nếu như ngày 1/3 ghi nhận hơn 56.000 lượt khách thì đến ngày 8/3 con số đã tăng lên 74.361 lượt, tức tăng hơn 32% chỉ sau một tuần.
Theo đại diện đơn vị vận hành, sự gia tăng này cho thấy nhu cầu sử dụng phương tiện công cộng đang ngày càng lớn, đặc biệt khi chi phí sử dụng phương tiện cá nhân tăng lên.
'Cú huých' giá xăng dầu tăng
Nhìn từ góc độ kinh tế, các chuyên gia cho rằng việc giá xăng dầu tăng đang trở thành một yếu tố quan trọng thúc đẩy sự thay đổi trong hành vi đi lại của người dân đô thị.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng nhận định: “Giá xăng tăng có thể xem là một bước ngoặt khiến nhiều người dân phải nhìn lại cách thức di chuyển hằng ngày. Đây vừa là nguyên nhân trực tiếp, vừa là ‘nguyên cớ’ thúc đẩy họ tìm đến phương tiện công cộng”.
Theo ông Dũng, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, giá nhiên liệu trở thành gánh nặng đáng kể đối với cả người dân lẫn doanh nghiệp. Điều này buộc nhiều người phải tính toán lại chi phí và lựa chọn phương án di chuyển tối ưu hơn.
Khách mua vé tại ga metro An Phú.
Ông cho rằng sự thay đổi này phản ánh khả năng thích nghi của người dân trước các biến động kinh tế. Thay vì đặt yếu tố tiện lợi cá nhân lên hàng đầu, nhiều người bắt đầu cân nhắc đến việc tối ưu chi phí và trách nhiệm với cộng đồng.
“Xu hướng chuyển từ phương tiện cá nhân sang xe buýt hay metro cho thấy người dân đang dần thay đổi tư duy, từ sự tiện lợi cá nhân tuyệt đối sang cách tiếp cận hợp lý hơn về chi phí và lợi ích chung của xã hội”, ông Dũng phân tích.
Theo các chuyên gia, nếu xu hướng chuyển sang phương tiện công cộng tiếp tục duy trì, TP.HCM có thể nhận được nhiều lợi ích lâu dài cả về giao thông, môi trường lẫn kinh tế.
Về giao thông, việc giảm số lượng xe máy và ô tô cá nhân lưu thông trên đường sẽ góp phần giảm áp lực lên hạ tầng và hạn chế tình trạng ùn tắc vốn là vấn đề nan giải của thành phố.
Một đoàn tàu metro có thể thay thế hàng nghìn chiếc xe máy, qua đó giải phóng không gian giao thông và giúp việc lưu thông trở nên thông suốt hơn.
Ở góc độ môi trường, phương tiện công cộng được xem là giải pháp hiệu quả để giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm không khí. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các đô thị lớn như TP.HCM, nơi mật độ phương tiện cá nhân rất cao.
Ngoài ra, việc giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm chi phí y tế do ô nhiễm và giảm thiệt hại kinh tế do kẹt xe cũng có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế.
Người dân ngày càng ưu tiên xe buýt nhờ chi phí rẻ và tiện lợi.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng, để phương tiện công cộng thực sự trở thành lựa chọn lâu dài của người dân, thành phố cần có chiến lược phát triển bài bản và đồng bộ.
Một trong những vấn đề quan trọng là giải quyết bài toán kết nối “dặm cuối” - tức khoảng cách từ nhà đến các nhà ga hoặc trạm dừng. Khi việc tiếp cận phương tiện công cộng trở nên thuận tiện, người dân mới sẵn sàng bỏ xe cá nhân.
Bên cạnh đó, trải nghiệm người dùng cần được cải thiện với các tiêu chí cốt lõi như đúng giờ, tiện nghi và an toàn. Việc ứng dụng công nghệ để người dân theo dõi lịch trình theo thời gian thực hoặc thanh toán không dùng tiền mặt cũng được xem là yếu tố quan trọng.
Ngoài ra, các chính sách ưu tiên hạ tầng cho xe buýt và không gian dành cho người đi bộ, xe đạp quanh các nhà ga metro cũng cần được triển khai mạnh mẽ hơn.
Trong bối cảnh giá xăng còn nhiều biến động, xu hướng người dân chuyển sang phương tiện công cộng đang mở ra cơ hội để TP.HCM thúc đẩy quá trình phát triển giao thông bền vững. Nếu được đầu tư đúng hướng, đây không chỉ là giải pháp tạm thời trước áp lực chi phí mà còn là bước đi quan trọng để xây dựng một hệ thống giao thông đô thị hiện đại và thân thiện với môi trường.
NGUYỄN LIẾN