Giải bài toán năng lượng bằng xe điện

3 giờ trướcBài gốc

Hà Nội đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong chuyển đổi giao thông xanh.

Chuyển đổi xanh: Không chỉ là cam kết mà là mệnh lệnh thị trường

Theo thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại cuộc họp Tổ Công tác đảm bảo an ninh năng lượng ngày mới đây, chiến dịch tiết kiệm năng lượng đã được phát động trên phạm vi toàn xã hội. Trong đó, Bộ Công Thương được giao xây dựng các kịch bản tiết kiệm năng lượng và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, đặc biệt là khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng điện và nhiên liệu sạch.

Thông tin này được nhấn mạnh tại tọa đàm “Xe điện: Lời giải cho ‘bài toán’ năng lượng và phát triển bền vững” do Báo Công Thương tổ chức ngày 20/3, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp.

TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh cho rằng, Việt Nam đang đứng trong dòng chảy chung của thế giới khi nhiều quốc gia đã cam kết mục tiêu tăng trưởng xanh và phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Trong chiến lược này, năng lượng và giao thông vận tải là hai lĩnh vực then chốt có mối liên hệ mật thiết.

Tuy nhiên, theo ông Thành, chuyển đổi xanh không phải là quá trình đơn giản. Đây không chỉ là câu chuyện về vốn, thể chế, công nghệ hay kỹ năng, mà còn là bài toán lựa chọn lộ trình phù hợp trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế. Điều quan trọng là phải kết hợp hài hòa giữa nỗ lực nội tại và hợp tác quốc tế.

Ở góc độ thực tiễn, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng ở tiết kiệm năng lượng, mà còn phải hướng tới “xanh” và “sạch”, với ba mục tiêu cốt lõi là giảm ô nhiễm môi trường, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, giảm phát thải theo cam kết quốc gia và hạn chế tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Trong bối cảnh đó, xe điện không đơn thuần là một lựa chọn công nghệ mà còn là kết quả của áp lực từ thị trường và yêu cầu phát triển bền vững. Thực tế tại Hà Nội cho thấy giao thông vận tải là một trong những nguồn gây ô nhiễm chính, cùng với hoạt động xây dựng, sản xuất và rác thải.

TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh, xe điện chỉ thực sự “xanh” khi nguồn điện cũng được sản xuất từ năng lượng sạch, nếu không sẽ chỉ là sự dịch chuyển phát thải từ lĩnh vực này sang lĩnh vực khác. Do đó, chuyển đổi xanh phải được nhìn nhận một cách toàn diện, từ sản xuất, tiêu dùng đến hạ tầng năng lượng.

Ông cũng cho rằng, trong chiến lược tăng trưởng xanh, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp gồm pháp lý xanh, chính sách xanh, sản xuất và kinh doanh xanh, tiêu dùng xanh và đầu tư xanh. Đồng thời, cần tiếp cận dựa trên nền tảng thị trường và cạnh tranh, bởi đây là yếu tố quyết định tính hiệu quả và bền vững.

Một điểm đáng chú ý là xu hướng chuyển đổi sang xe điện đang được thúc đẩy mạnh mẽ từ phía người tiêu dùng. Theo ông Hoàng Hà, Tổng giám đốc VinFast Xe máy điện thị trường Việt Nam, trong năm 2025 đã có hơn 406.000 xe máy điện và 175.000 ô tô điện được tiêu thụ tại Việt Nam. Nhiều người sau khi sử dụng xe điện không muốn quay lại xe xăng, dù hạ tầng sạc vẫn còn hạn chế.

Những con số này phản ánh rõ nét sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, cho thấy chuyển đổi xanh không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành xu hướng thị trường.

Trạm sạc xe điện đặt tại cửa hàng xăng dầu PVOIL. (Ảnh nguồn: VinFast)

Từ chính sách đến hành động: Hoàn thiện hệ sinh thái xe điện

Dù xu hướng đã rõ ràng, quá trình phát triển xe điện tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều rào cản, đặc biệt là về hạ tầng và hành lang pháp lý.

Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, cho biết hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến xe điện, đặc biệt là pin và trạm sạc, trước đây còn thiếu và chưa đồng bộ. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, đến cuối năm 2025 đã xây dựng được 28 tiêu chuẩn và quy chuẩn liên quan.

Theo chỉ đạo tại Thông báo số 09 của Thủ tướng, trong quý III năm nay phải hoàn thiện toàn bộ hành lang pháp lý liên quan đến trụ sạc, trạm sạc, quy trình sạc, cơ chế đấu nối và vận hành hệ thống. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thị trường xe điện phát triển bền vững.

Song song với đó, Bộ Công Thương cũng triển khai nhiều chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp xe điện, bao gồm ưu đãi về thuế, đất đai và tín dụng. Doanh nghiệp được miễn thuế trong 4 năm đầu, giảm thuế trong 9 năm tiếp theo, áp dụng trong vòng 10 năm vận hành dự án.

Ngoài ra, các chương trình hỗ trợ kết nối thị trường, chuyển giao công nghệ và đào tạo doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh. Đối với các doanh nghiệp trong nước chưa đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng, các chương trình công nghiệp hỗ trợ sẽ giúp nâng cao năng lực, đáp ứng tiêu chuẩn và từng bước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Phạm Văn Quân cho rằng xe điện không chỉ là một phương tiện giao thông, mà còn là một ngành công nghiệp mới có tính lan tỏa cao, liên quan đến nhiều lĩnh vực như năng lượng, cơ khí, điện tử, vật liệu và công nghệ số. Do đó, phát triển xe điện cần được đặt trong tổng thể chiến lược công nghiệp quốc gia.

Ở tầm dài hạn, phát triển xe điện cần được đặt trong tổng thể chiến lược năng lượng quốc gia, bảo đảm cân đối giữa các nguồn năng lượng và gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Đồng thời, cần thúc đẩy vận tải công cộng, tổ chức lại không gian đô thị và hình thành các vùng phát thải thấp.

Ở cấp địa phương, Hà Nội đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong chuyển đổi giao thông xanh. Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ taxi sẽ chuyển sang sử dụng điện và năng lượng xanh.

Hiện nay, Hà Nội đang quản lý hơn 14.000 xe taxi, trong đó khoảng 60% đã chuyển sang xe điện. Dự kiến đến năm 2030, tổng số phương tiện cần chuyển đổi sẽ lên tới gần 28.000 xe.

Để đạt mục tiêu này, thành phố đang xây dựng các cơ chế hỗ trợ như hỗ trợ lãi vay, ưu đãi giá trông giữ phương tiện, phát triển đồng bộ hạ tầng trạm sạc và xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý chung. Đồng thời, Hà Nội cũng đang rà soát hơn 100 vị trí tiềm năng để triển khai trạm sạc, thí điểm tại các bãi đỗ xe và khu dân cư.

Một trong những thách thức lớn nhất là quỹ đất hạn chế trong đô thị đông dân, khiến việc phát triển hạ tầng sạc gặp nhiều khó khăn. Do đó, thành phố đang nghiên cứu mô hình trạm đổi pin và xây dựng cơ chế để các phương tiện có thể sử dụng chung hạ tầng, tương tự như hệ thống cây xăng hiện nay.

Từ phía doanh nghiệp, VinFast đang đóng vai trò tiên phong trong việc xây dựng hệ sinh thái giao thông xanh. Ông Hoàng Hà cho biết doanh nghiệp đã triển khai khoảng 150.000 cổng sạc trên toàn quốc và dự kiến xây dựng thêm 99 siêu trạm sạc có khả năng phục vụ cùng lúc 100 ô tô điện với thời gian sạc chỉ khoảng 15 phút.

Bên cạnh đó, mạng lưới tủ đổi pin xe máy điện cũng đang được mở rộng, góp phần nâng cao tiện ích và giảm bớt lo ngại của người tiêu dùng về thời gian sạc.

VinFast cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như giảm giá bán, hỗ trợ trả góp, chương trình “thu xăng đổi điện”, miễn phí lệ phí trước bạ xe máy điện, miễn phí sạc ô tô đến tháng 2/2029 và miễn phí đổi pin xe máy đến tháng 6/2028. Những chính sách này đã góp phần thúc đẩy thị trường phát triển nhanh chóng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, yếu tố quyết định vẫn là thị trường. TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh không thể chỉ dựa vào chính sách hay công nghệ, mà phải dựa trên hành vi tiêu dùng và quy luật thị trường. Cần có sự kết hợp đồng bộ giữa hỗ trợ phía cung và kích cầu phía tiêu dùng.

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh với nhiều công nghệ mới, ông Thành đề xuất cần mạnh dạn áp dụng cơ chế thí điểm sandbox, với lộ trình rõ ràng và sự tham gia của các bên liên quan, nhằm tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo nhưng vẫn đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

Có thể thấy, xe điện đang mở ra một hướng đi quan trọng cho Việt Nam trong hành trình giải quyết bài toán năng lượng và hướng tới phát triển bền vững. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, cần sự vào cuộc đồng bộ từ chính sách, doanh nghiệp đến người tiêu dùng.

Với nền tảng nhận thức ngày càng rõ ràng và quyết tâm từ các cấp, ngành, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và đảm bảo an ninh năng lượng trong tương lai.

Thái Hoàng

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/giai-bai-toan-nang-luong-bang-xe-dien-179210.html