Giải mã bí ẩn bức tượng hình chữ thập 5.000 năm tuổi

5 giờ trướcBài gốc

Vào đầu những năm 1930, nhà khảo cổ học Porphyrios Dikaios tiến hành cuộc khai quật tại làng Pomos trên bờ biển phía Bắc của Cộng hòa Cyprus thì bất ngờ phát hiện một bức tượng nhỏ hình chữ thập được chạm khắc từ đá màu xanh lục địa phương. Hiện được biết đến với tên gọi "Idol of Pomos". Tác phẩm chạm khắc này là hiện vật được bảo tồn tốt nhất về tượng thần sinh sản thời Đồ đồng ở Cộng hòa Cyprus và đã trở thành biểu tượng nổi tiếng.

Idol of Pomos cao 15,3 cm và được chạm khắc từ picrolite - một loại đá có màu xanh lục và có nguồn gốc từ dãy núi Troodos ở Cộng hòa Cyprus. Trong thời Đồ đồng, hay thời Chalcolithic (khoảng năm 3900 trước Công nguyên đến năm 2500 trước Công nguyên), người dân ở vùng đất ngày nay là Cyprus đã chuyển từ sống trong những ngôi làng nông nghiệp nhỏ sang ra một xã hội phức tạp hơn với hệ thống phân cấp, truyền thống nghệ thuật độc đáo và ngành luyện kim.

Trong thời Chalcolithic giai đoạn giữa (khoảng năm 3400 trước Công nguyên đến năm 2800 trước Công nguyên), các nghệ nhân ở Cyprus thời cổ đại bắt đầu tạo ra nhiều loại tượng hình người. Loại tượng nhỏ phổ biến nhất mà các nhà khảo cổ học tìm thấy là tượng hình chữ thập.

Bức tượng Idol of Pomos được tìm thấy ở Cộng hòa Cyprus. Ảnh: The Print Collector/Alamy.

Những bức tượng nhỏ hình chữ thập thời Chalcolithic ở Cyprus có một vài đặc điểm chung gồm: thân và cánh tay tạo thành hình chữ thập, đầu gối của bức tượng được miêu tả hơi co lên hoặc cong. Nhiều bức tượng có ngực nhỏ, một số có một hình khác được khắc nằm ngang trên cánh tay, khiến các học giả như nhà khảo cổ học Edgar Peltenburg cho rằng chúng có thể là bùa hộ mệnh sinh sản hoặc mô tả vị thần sinh sản.

Bức tượng Idol of Pomos đặc biệt hơn với các đặc điểm "khác thường" gồm: khuôn mặt của pho tượng có mắt, mũi và một chiếc mũ che có tai, không giống như những bức tượng khác không có các đặc điểm trên khuôn mặt.

Mặc dù Idol of Pomos không có bầu ngực nhô ra nhưng người ta cho rằng pho tượng tạc hình ảnh một phụ nữ. Bức tượng này còn có một phiên bản mini của chính mình ở phần cổ. Điều này cho thấy rằng những bức tượng nhỏ này có thể đã được đeo như đồ trang sức cách đây 5.000 năm.

Joan Mertens - người từng nghiên cứu về bức tượng Idol of Pomos khi còn là trợ lý phụ trách tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan cho hay phần cổ dài bất thường và lưng phẳng cho thấy bức tượng ban đầu có thể được treo hoặc đặt trên tường. Tuy nhiên, nhiều chi tiết khác về bức tượng hình chữ thập này và ý nghĩa của nó vẫn còn là một bí ẩn.

Hiện bức tượng Idol of Pomos được trưng bày tại Bảo tàng Cyprus ở Nicosia. Bức tượng nhỏ này cũng xuất hiện trên các đồng xu 1 Euro và 2 Euro của Cộng hòa Cyprus kể từ khi nước này sử dụng đồng euro vào năm 2008.