Giải mã sức mạnh vũ khí Mỹ vừa sử dụng để đánh chìm tàu chiến Iran

6 giờ trướcBài gốc

Vào ngày 4.3, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth thông báo rằng một tàu ngầm tấn công nhanh của Hải quân Mỹ đã phóng ngư lôi đánh chìm tàu hộ vệ tên lửa IRIS Dena của Hải quân Iran. Vụ việc xảy ra tại vùng biển quốc tế trên Ấn Độ Dương, ngay ngoài khơi bờ biển phía nam quốc đảo Sri Lanka.

Đòn tấn công chớp nhoáng này không chỉ là một hành động quân sự đơn thuần nhằm triệt tiêu khí tài của đối phương, mà còn mang tính biểu tượng cực kỳ mạnh mẽ. Đây chính thức là lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến II, một tàu ngầm của Hải quân Mỹ thực sự khai hỏa ngư lôi và đánh chìm thành công một chiến hạm trong thực chiến, chấm dứt nhiều thập kỷ vũ khí ngầm của nước này chỉ đóng vai trò răn đe chiến lược.

Video Mỹ đánh chìm tàu chiến Iran được công bố hôm 4.3 - Video: MT

Giới chức Mỹ cho biết tàu IRIS Dena đang hoạt động trên hải trình thông thường vào thời điểm bị tấn công. Mỹ nhấn mạnh rằng vũ khí sử dụng là ngư lôi phóng từ tàu ngầm, thay vì tên lửa hành trình. Sau vụ nổ, tàu Iran phát tín hiệu cấp cứu vào rạng sáng, khiến lực lượng chức năng Sri Lanka triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn. Giới chức Sri Lanka cho biết đã cứu được 32 thủy thủ và đưa vào điều trị tại thành phố Galle, trong khi hơn 100 người trong tổng số khoảng 180 thành viên thủy thủ đoàn được báo cáo mất tích. Thông tin chi tiết về diễn biến sự việc và thương vong hiện vẫn cần được các bên liên quan xác minh thêm.

Giải mã "sát thủ vô hình" Mk-48

Sau tuyên bố của phía Mỹ, nhiều chuyên gia nhận định loại vũ khí có thể đã được sử dụng là ngư lôi hạng nặng Mk-48 - dòng ngư lôi tiêu chuẩn trang bị cho các tàu ngầm tấn công của Hải quân Mỹ. Bắt đầu được đưa vào biên chế hoạt động từ năm 1972 và trải qua vô số đợt nâng cấp hiện đại hóa sâu rộng, Mk-48 thực sự là một cơn ác mộng đối với bất kỳ phương tiện mặt nước hay tàu ngầm đối phương nào. Loại vũ khí tối tân này sở hữu đường kính 533mm, chiều dài gần 5,8 mét và khối lượng tĩnh lên tới khoảng 1.670kg.

Ngư lôi Mk-48 - Ảnh: Naval Undersea Museum

Với đầu đạn chứa hàm lượng chất nổ cực mạnh nặng gần 300kg và khả năng đạt tốc độ di chuyển vượt quá 55 hải lý/giờ (101,86 km/h) tùy thuộc vào hồ sơ tác chiến, Mk-48 có thể truy đuổi mục tiêu với độ chính xác tuyệt đối. Sự ưu việt của nó nằm ở việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa hệ thống dẫn đường bằng dây siêu nhỏ và đầu dò sonar chủ động lẫn thụ động. Các biến thể hiện đại nhất như Mk-48 Mod 7 CBASS còn được trang bị khả năng xử lý âm thanh băng thông rộng, giúp vũ khí nhận diện mục tiêu hoàn hảo ngay cả trong những môi trường nước nông đầy tạp âm.

Điểm đáng sợ nhất của siêu ngư lôi Mk-48 không chỉ nằm ở sức công phá vật lý của lượng thuốc nổ, mà còn ở cơ chế phát nổ tinh vi được thiết kế để kết liễu hoàn toàn mục tiêu chỉ bằng một phát bắn duy nhất. Thay vì đâm thẳng vào mạn tàu thép kiên cố, ngư lôi được lập trình thông minh để lặn xuống và kích nổ ngay bên dưới sống lưng - vị trí yếu nhất của mọi loại chiến hạm. Vụ nổ dữ dội dưới nước sẽ lập tức tạo ra một bong bóng khí khổng lồ, nâng bổng toàn bộ phần giữa của thân tàu lên khỏi mặt nước trong tích tắc.

Các loại ngư lôi của Mỹ - Ảnh: Internet

Ngay khi bong bóng khí này xẹp xuống chân không, khối lượng khổng lồ của hai đầu mũi và đuôi tàu rơi tự do sẽ tạo ra một áp lực bẻ gãy hoàn toàn kết cấu khung xương của chiến hạm. Lực lượng cứu hộ Sri Lanka khi tiếp cận hiện trường khu vực tàu IRIS Dena chìm chỉ còn thấy những vệt dầu loang rộng trên mặt biển sóng vỗ, không hề thấy bóng dáng cấu trúc thượng tầng của tàu, minh chứng rõ nét cho sức mạnh hủy diệt mau lẹ và triệt để của chiến thuật tấn công ngầm này.

Thông số chiến hạm IRIS Dena của Iran

Nạn nhân của đòn tấn công lịch sử trên, tàu IRIS Dena, hoàn toàn không phải là một cái tên mờ nhạt trong biên chế Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Đây là một tàu hộ vệ tên lửa tiền tuyến thuộc lớp Moudge, tự hào được thiết kế và chế tạo hoàn toàn trong nước tại nhà máy đóng tàu Bandar Abbas. Dự án được khởi công từ năm 2012, hạ thủy năm 2015 và chính thức đưa vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu từ năm 2021. Con tàu được tối ưu hóa đặc biệt để bảo vệ lợi ích của Iran tại Vùng vịnh Ba Tư, Biển Ả Rập và lan rộng ra toàn bộ Ấn Độ Dương.

Tàu IRIS Dena của Iran - Ảnh: AFP

Sở hữu kích thước khiêm tốn với chiều dài khoảng 95 mét, lượng giãn nước vươn tới mốc 1.500 tấn và tốc độ tối đa duy trì ở mức 30 hải lý/giờ (55,5km/h) nhờ hệ thống bốn động cơ diesel mạnh mẽ, IRIS Dena vẫn mang trên mình một kho vũ khí cực kỳ đáng gờm. Hệ thống phòng vệ và tấn công của tàu bao gồm radar ba chiều Asr, pháo hải quân 76mm, tổ hợp phòng không Fath 40 mm, tên lửa chống hạm uy lực C-802, tên lửa đất đối không Sayad 2 và cả các bệ phóng ngư lôi chống ngầm 324mm.

Trước khi xảy ra vụ việc, IRIS Dena vừa kết thúc một chuyến hải trình mang tính đối ngoại tại Ấn Độ. Trong tháng 2.2026, con tàu tham dự Lễ duyệt binh hạm đội quốc tế ở Visakhapatnam, sau đó tiếp tục góp mặt trong cuộc diễn tập hải quân đa phương MILAN 2026. Sự kiện có sự hiện diện của Tư lệnh Hải quân Iran, Phó Đô đốc Shahram Irani, cho thấy vai trò biểu tượng và tầm quan trọng của IRIS Dena trong chiến lược tăng cường hiện diện và hợp tác quốc phòng của Tehran tại khu vực Ấn Độ Dương.

Cột mốc lịch sử

Vụ đánh chìm IRIS Dena, nếu được xác nhận đầy đủ, không chỉ mang ý nghĩa quân sự trước mắt mà còn gợi lại một hình thái tác chiến hải quân ít xuất hiện trong nhiều thập kỷ qua. Sau năm 1945, các cường quốc hải quân dần chuyển trọng tâm sang không quân hạm đội, tên lửa hành trình tầm xa và năng lực tác chiến điện tử, trong khi tàu ngầm chủ yếu đảm nhiệm vai trò răn đe chiến lược, thu thập tình báo hoặc phóng tên lửa tấn công mặt đất. Việc sử dụng ngư lôi để đánh chìm tàu mặt nước trong xung đột giữa các quốc gia vì thế trở nên rất hiếm gặp.

Trong lịch sử sau Thế chiến II, chỉ có một số ít trường hợp tàu ngầm tiêu diệt tàu chiến đối phương trong thực chiến được ghi nhận rộng rãi. Năm 1971, trong chiến tranh Ấn Độ - Pakistan, tàu ngầm PNS Hangor của Pakistan đã phóng ngư lôi đánh chìm tàu hộ vệ INS Khukri của Ấn Độ trên Biển Ả Rập, khiến 176 binh sĩ thiệt mạng. Năm 1982, trong chiến tranh Falklands, tàu ngầm hạt nhân HMS Conqueror của Anh phóng ngư lôi đánh chìm tuần dương hạm ARA General Belgrano của Argentina, làm 323 thủy thủ thiệt mạng.

Tàu hộ vệ INS Khukri của Ấn Độ - Ảnh: Wikipedia

Trong bối cảnh đó, sự kiện liên quan đến IRIS Dena - theo tuyên bố của Mỹ - có thể đánh dấu một bước phát triển đáng chú ý trong xu hướng sử dụng tàu ngầm tấn công như công cụ tác chiến trực tiếp trên biển, thay vì chỉ đóng vai trò răn đe hoặc hỗ trợ hỏa lực tầm xa. Tác động dài hạn của vụ việc đối với cán cân hải quân khu vực và học thuyết tác chiến vẫn còn phụ thuộc vào diễn biến tiếp theo và phản ứng của các bên liên quan.

Hoàng Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/giai-ma-suc-manh-vu-khi-my-vua-su-dung-de-danh-chim-tau-chien-iran-247055.html