Thi công cống Văn Thai tại đê Thái Bình, xã Trung Chính, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Thái Hùng - TTXVN
Trước thực tế này, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng tốc tiến độ, phấn đấu tạo chuyển biến rõ nét trong thời gian tới.
Theo Sở Tài chính tỉnh Bắc Ninh, tổng kế hoạch vốn đầu tư công và các Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 trên địa bàn tỉnh được giao khoảng 17.367 tỷ đồng; trong đó vốn ngân sách Trung ương khoảng 1.519 tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 15.849 tỷ đồng.
Lũy kế từ đầu năm đến hết ngày 30/4, tỉnh giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 1.513 tỷ đồng, tương đương 9,11% kế hoạch và bằng 9,56% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Mức này thấp hơn bình quân chung cả nước (14,2%) và xếp thứ 29/34 tỉnh, thành phố.
Trong số đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân khoảng 1,2 tỷ đồng, đạt 1,3% kế hoạch, chủ yếu từ nguồn vốn kéo dài; riêng kế hoạch vốn năm 2026 chưa giải ngân do chưa đủ điều kiện phân bổ. Vốn ngân sách địa phương giải ngân khoảng 1.512 tỷ đồng, đạt khoảng 10% kế hoạch.
Tổng giá trị giải ngân các đơn vị cấp tỉnh đạt khoảng 1.045 tỷ đồng, tương đương 16,7% kế hoạch vốn được giao. Trong 30 đơn vị được giao vốn, có 4 đơn vị giải ngân trên 30% gồm: Ban Quản lý dự án dân dụng và phát triển đô thị số 1, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý dự án giao thông và nông nghiệp số 1, Công an tỉnh. Tuy nhiên, có 12 đơn vị giải ngân thấp hơn mức bình quân chung của tỉnh; trong đó, 4 đơn vị dưới 1% gồm: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Lạng Giang, Ban Quản lý dự án xây dựng Kinh Bắc, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Bắc Giang, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Việt Yên.
Đối với cấp xã, giá trị giải ngân đạt khoảng 192 tỷ đồng, tương đương 2,8% kế hoạch vốn được giao. Toàn tỉnh có 22 xã, phường có phát sinh giải ngân; trong đó 6 địa phương đạt trên 20% gồm: Đại Sơn, Phúc Hòa, Nhã Nam, Song Liễu, Bảo Đài, Nhân Hòa. Đáng chú ý, còn 77 xã, phường chưa thực hiện giải ngân, cho thấy tiến độ tại cấp cơ sở còn rất chậm.
Theo Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Đình Hiếu, tiến độ giải ngân chậm do nhiều nguyên nhân nhưng nổi lên một số “điểm nghẽn” chính. Trước hết, việc phân bổ vốn còn chậm, chưa đồng bộ, khối lượng vốn chưa giao chi tiết từ đầu năm lớn, khoảng 1.425 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương cùng nhiều khoản vốn cho chuẩn bị đầu tư, quy hoạch, khoa học - công nghệ… Nguyên nhân chủ yếu do nhiều dự án chưa hoàn tất thủ tục đầu tư, chưa đủ điều kiện bố trí vốn theo quy định.
Bên cạnh đó, chuẩn bị đầu tư còn kéo dài, nhiều dự án, nhất là dự án khởi công mới và chuyển tiếp, đang trong giai đoạn lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán hoặc lựa chọn nhà thầu nên chưa phát sinh khối lượng để thanh toán. Hơn nữa, số vốn tạm ứng chưa thu hồi còn lớn, các chủ đầu tư phải ưu tiên hoàn ứng, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.
Nguồn vốn đầu tư công của tỉnh vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thu tiền sử dụng đất; dù 4 tháng đầu năm 2026 thu đạt khoảng 7.186 tỷ đồng (55% dự toán), nhưng phân bổ không đồng đều giữa các địa phương khiến một số xã, phường chưa có nguồn để giải ngân theo kế hoạch.
Ngoài ra, khó khăn trong giải phóng mặt bằng tiếp tục là rào cản lớn khi nhiều dự án chưa có mặt bằng sạch để thi công, trong khi nguồn lực phải tập trung cho các dự án trọng điểm khác. Nguồn cung vật liệu xây dựng thiếu hụt, giá cả biến động cũng ảnh hưởng đến tiến độ và chi phí thực hiện các dự án.
Đáng lưu ý, tổ chức bộ máy và năng lực thực hiện còn bất cập; việc sắp xếp, kiện toàn các Ban quản lý dự án cấp xã, điều chỉnh chủ đầu tư làm gián đoạn một số dự án; nhiều địa phương thiếu cán bộ chuyên trách. Một bộ phận chủ đầu tư chưa thực sự quyết liệt, còn tâm lý trông chờ, nhất là đối với các dự án chuyển tiếp có quy mô vốn lớn nhưng giải ngân thấp.
Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong thời gian tới, Bắc Ninh xác định triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm, bám sát từng “điểm nghẽn” đã được chỉ ra. Tỉnh tập trung đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân bổ toàn bộ số vốn còn lại ngay khi đủ điều kiện; đồng thời rút ngắn thời gian trong các khâu lập, thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế, dự toán và lựa chọn nhà thầu, tạo điều kiện khởi công sớm các dự án mới, sớm phát sinh khối lượng để giải ngân.
Mặt khác, tỉnh yêu cầu gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân; xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tuần, tháng, quý cho từng dự án; phân công lãnh đạo trực tiếp theo dõi, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ngay từ cơ sở. Trong điều hành, tỉnh thực hiện linh hoạt điều chuyển vốn, kiên quyết cắt giảm, điều chỉnh từ các dự án chậm tiến độ, không có khả năng giải ngân sang các dự án có tiến độ tốt, có nhu cầu bổ sung vốn.
Cùng với đó, Bắc Ninh tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công, đẩy mạnh kiểm tra, giám sát thường xuyên, toàn diện; xử lý nghiêm các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu thiếu trách nhiệm, gây chậm tiến độ; đồng thời kịp thời thay thế các đơn vị yếu kém, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.
Đối với các khó khăn về nguồn lực, tỉnh tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị tham gia, đặc biệt là vai trò người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cơ sở; đồng thời chủ động tháo gỡ vướng mắc về nguồn vật liệu xây dựng, đẩy nhanh cấp phép khai thác mỏ, bảo đảm cung ứng vật liệu phục vụ thi công, hạn chế tác động của biến động giá.
Đặc biệt, tỉnh yêu cầu khẩn trương ổn định tổ chức các Ban quản lý dự án cấp xã, hoàn tất việc điều chỉnh chủ đầu tư, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm về đầu tư công; đồng thời đẩy nhanh việc chuẩn bị đầu tư, khắc phục tình trạng dự án kéo dài ở khâu thủ tục. Việc nghiệm thu, thanh toán được thực hiện kịp thời ngay khi có khối lượng hoàn thành; kiểm soát chặt chẽ việc tạm ứng và thu hồi tạm ứng, bảo đảm đúng quy định.
Tại cuộc họp thường kỳ UBND tỉnh tháng 4, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn yêu cầu các sở, ngành, địa phương quyết liệt đẩy nhanh tiến độ giải ngân, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các đơn vị thường xuyên rà soát, “kiểm đếm” từng dự án, tham mưu phương án điều hành linh hoạt nguồn vốn, bảo đảm phân bổ đúng, trúng và hiệu quả. Các đơn vị liên quan rút ngắn quy trình cấp phép mỏ vật liệu, tháo gỡ khó khăn về nguồn cung; các địa phương chủ động, tích cực hơn trong giải phóng mặt bằng, xác định đây là khâu then chốt để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.
Với các giải pháp đồng bộ, cụ thể và quyết liệt, Bắc Ninh đặt mục tiêu tạo chuyển biến rõ nét trong giải ngân vốn đầu tư công trong các tháng tới, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Đồng Thúy/vnanet.vn