Giải pháp đột phá cho Luật Đô thị đặc biệt: Đề xuất người dân có thể bầu trực tiếp Chủ tịch UBND thành phố

một giờ trướcBài gốc

Ngày 8/5, Thường trực HĐND TP Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Luật Đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TP Hồ Chí Minh”.

Quang cảnh hội thảo khoa học. Ảnh: T.Luân.

Hội thảo có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú; Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường; Phó Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Trường Nhật Phượng, cùng nhiều lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh.

Cần "khung thể chế" vượt khỏi cơ chế thí điểm

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Trường Nhật Phượng nhấn mạnh, TP Hồ Chí Minh luôn được xác định là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Phó Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Trường Nhật Phượng phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: T.Luân

Theo bà Phượng, trong nhiều năm qua, Trung ương đã cho TP Hồ Chí Minh thực hiện nhiều cơ chế đặc thù thông qua Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 của Quốc hội. Các chính sách này giúp thành phố có thêm dư địa phát triển, tạo tiền đề khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy các cơ chế thí điểm thường có thời hạn, thiếu tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và chưa đủ sức giải quyết những yêu cầu quản trị của một siêu đô thị đặc biệt.

Hội thảo có sự tham dự của hàng trăm chuyên gia, nhà nghiên cứu, luật gia và cán bộ, công chức, viên chức thành phố. Ảnh: T.Luân.

“Việc chuyển từ Nghị quyết thí điểm sang một đạo luật có tính bền vững như Luật Đô thị đặc biệt là nhu cầu cấp thiết để kiến tạo một khung thể chế ổn định, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn”, bà Phượng nhấn mạnh.

Theo đại diện lãnh đạo HĐND TP Hồ Chí Minh, dự thảo luật cần tập trung vào nhiều nhóm nội dung cốt lõi như hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; mở rộng phân cấp, phân quyền; tăng tính tự chủ về tài chính, ngân sách, biên chế gắn với trách nhiệm giải trình.

Đồng thời, luật cần tạo cơ chế khai thác hiệu quả các nguồn lực đất đai, tài chính; huy động khu vực tư nhân tham gia phát triển hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế; xây dựng các chính sách đột phá cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành; chính sách bảo vệ cán bộ “dám nghĩ, dám làm” và đảm bảo thu nhập hợp lý cho đội ngũ công chức, viên chức.

TS Nguyễn Thị Thiện Trí, giảng viên Khoa Luật Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh trình bày tham luận. Ảnh: T.Luân.

Tham luận tại hội thảo, TS Nguyễn Thị Thiện Trí, giảng viên Khoa Luật Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết, với cơ chế phân quyền, việc áp dụng thêm cơ chế thử nghiệm chính sách dành cho những dự án, chính sách quốc gia cần được xem xét cẩn trọng. Bởi vì, ở các đô thị đặc biệt như TP Hồ Chí Minh và Hà Nội thì các vấn đề quản lý đặt ra là thực tiễn, cấp bách và đòi hỏi phải giải quyết ngay, làm thật và trách nhiệm thật.

Cũng theo đề xuất của nhóm nghiên cứu, TS Thiện Trí cho rằng, nếu có quy định trái với Luật Tổ chức chính quyền địa phương thì thành phố nên ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt. Trong trường hợp nếu việc áp dụng Luật Tổ chức chính quyền địa phương có lợi hơn cho địa phương thì chính quyền đô thị đặc biệt được chọn áp dụng Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Đề xuất người dân trực tiếp bầu Chủ tịch UBND

Tại hội thảo, tham luận về chức danh chủ tịch UBND trong mô hình chính quyền đô thị đặc biệt thu hút nhiều sự chú ý.

Đại biểu tham dự hội thảo khoa học. Ảnh: T.Luân.

Đại diện nhóm nghiên cứu, TS Trần Thị Thu Hà, giảng viên Khoa Luật Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh cho rằng, đô thị đặc biệt cần một chính quyền đủ mạnh, năng động và phản ứng nhanh trước các vấn đề đô thị phức tạp. Trong đó, chủ tịch UBND giữ vai trò “trung tâm của trung tâm”.

Theo bà Hà, hiện nay Chủ tịch UBND được HĐND bầu và phải được cấp trên phê chuẩn. Cách thức này vừa đảm bảo vai trò quyết định nhân sự của địa phương, vừa duy trì sự kiểm soát của Trung ương.

Tuy nhiên, trong bối cảnh đẩy mạnh phân quyền cho đô thị đặc biệt, cơ chế hiện hành bộc lộ nhiều hạn chế, nhất là chưa tạo được tính cạnh tranh trong lựa chọn nhân sự.

“Khâu giới thiệu nhân sự để HĐND bầu chủ tịch UBND hiện nay thông thường chỉ có một ứng viên”, bà Hà nêu thực tế.

Từ đó, nhóm nghiên cứu đề xuất dự thảo Luật Đô thị đặc biệt nên mạnh dạn đổi mới phương thức hình thành chức danh chủ tịch UBND theo hướng để người dân trực tiếp bầu.

“Nghĩa là thay vì tham gia thành lập chức danh chủ tịch UBND một cách gián tiếp thông qua cơ quan đại diện, đông đảo cử tri ở các đô thị đặc biệt sẽ tự tay cầm lá phiếu bầu nên người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương”, TS Hà phân tích và cho biết, cơ chế này sẽ làm tăng tính dân chủ và tính chính danh của người đứng đầu chính quyền đô thị.

“Khi được bầu trực tiếp, người đứng đầu UBND chắc chắn sẽ có xu hướng chịu trách nhiệm mạnh mẽ hơn trước cử tri, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phản hồi nhanh hơn với nhu cầu của người dân”, bà Hà nhận định.

Ngoài ra, việc bầu trực tiếp còn tạo động lực cạnh tranh lành mạnh, giúp lựa chọn người có năng lực thực sự cho vị trí trọng yếu trong bộ máy công quyền.

Nhóm nghiên cứu cũng đề xuất tăng số lượng ứng viên tham gia tranh cử chức danh chủ tịch UBND, thay vì chỉ giới thiệu một ứng viên như hiện nay. Các ứng viên sẽ được sàng lọc, hiệp thương qua nhiều vòng để đảm bảo chất lượng.

Ông Lê Minh Đức, Phó Trưởng ban Pháp chế - HĐND TP Hồ Chí Minh phát biểu. Ảnh: T.Luân.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Minh Đức, Phó Trưởng ban Pháp chế - HĐND TP Hồ Chí Minh nhìn nhận, trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang bước vào kỷ nguyên mới, việc xem xét ban hành Luật Đô thị đặc biệt là một quyết định mang tính lịch sử. Do đó, ông Đức đề xuất chính quyền thành phố xây dựng khung pháp lý đột phá về phân cấp, phân quyền triệt để trên các lĩnh vực trọng tâm, như: tổ chức bộ máy, cơ chế đãi ngộ nhân tài, quản lý tài chính - đầu tư, quy hoạch đất đai, khoa học - công nghệ,..."Tôi đề xuất luật xây dựng chương riêng về trách nhiệm giải trình và kiểm soát, trong đó quy định rõ hệ quả pháp lý, chế tài đối với việc không hoàn thành nhiệm vụ, nhưng đồng thời tích hợp cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo", Phó Trưởng ban Pháp chế HĐND đề xuất.

TP Hồ Chí Minh cần cơ chế mạnh để phát triển

Tại hội thảo, ông Nguyễn Thanh Tú, Thứ trưởng Bộ Tư pháp nhìn nhận, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiện nay là nhiệm vụ “vừa gấp, vừa khó, vừa áp lực”. Theo ông Tú, thành phố cần tìm ra những đặc thù riêng để tạo đột phá, trong đó kinh tế biển và phát triển không gian biển đảo là một hướng có nhiều tiềm năng. Ngoài ra, đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp cũng chia sẻ kinh nghiệm từ quá trình xây dựng Luật Thủ đô và chỉ ra những việc cần triển khai song song đối với TP Hồ Chí Minh trong quá trình hoàn thiện Luật Đô thị đặc biệt. Muốn vậy, thành phố cần phải phối hợp chặt với các Bộ, ngành và giới chuyên gia để xây dựng các quy định cụ thể, sát thực tiễn thay vì chỉ dừng ở góc độ học thuật.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, để mục tiêu tăng trưởng 2 con số thì Luật Đô thị đặc biệt có ý nghĩa quan trọng. Đến nay, Ban Thường vụ Thành ủy đã lập tổ biên tập, lập ban chỉ đạo xây dựng dự thảo Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 31 và Luật Đô thị đặc biệt để sớm báo cáo Trung ương.

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường phát biểu. Ảnh: T.Luân.

Theo ông Cường, đây là áp lực từ kỳ vọng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố; đồng thời lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng đặc biệt quan tâm xây dựng khung pháp lý mạnh hơn, phù hợp hơn cho sự phát triển của thành phố.

Thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, thành phố sẽ tạo lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ và vượt trội, xác định rõ mô hình phát triển trong vai trò là siêu đô thị, là đơn vị dẫn dắt, đầu tàu trong phát triển kinh tế - xã hội của cả nước. Ngoài ra, thành phố cũng tăng phân cấp, phân quyền từ chính quyền cấp thành phố đến cơ sở. Từ đó, khơi thông, huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực, thẩm quyền hơn nữa.

Nhiều chuyên gia tại hội thảo cho rằng nếu được xây dựng với tinh thần đổi mới thực chất, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ tạo hành lang pháp lý cho TP Hồ Chí Minh phát triển nhanh hơn, mà còn có thể trở thành mô hình tham chiếu cho quản trị các siêu đô thị của Việt Nam trong tương lai.

THÀNH LUÂN

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/giai-phap-dot-pha-cho-luat-do-thi-dac-biet-de-xuat-nguoi-dan-co-the-bau-truc-tiep-chu-tich-ubnd-thanh-pho.html