Giải pháp tăng sức chống chịu trước biến đổi khí hậu cho các đô thị ASEAN

2 giờ trướcBài gốc

Đây là nội dung trọng tâm được thảo luận tại phiên chuyên đề "Kiến tạo tương lai bền vững: Xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu vì một ASEAN xanh" trong khuôn khổ Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN (ACLC) 2026 diễn ra tại Hà Nội chiều 8/6.

Thích ứng là yêu cầu cấp thiết

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, Thủ hiến Vùng Yangon (Myanmar) Aung Naing Thu nhận định, các thành phố ASEAN đang phải đối mặt đồng thời với nhiều thách thức như nước biển dâng, nắng nóng cực đoan, ngập lụt và áp lực từ quá trình đô thị hóa nhanh.

Thủ hiến Vùng Yangon (Myanmar) Aung Naing Thu phát biểu mở đầu phiên thảo luận. Ảnh: Hòa Long.

Với hơn 7,3 triệu dân, Yangon cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó. Từ những bài học của cơn bão Nargis năm 2008 cùng các trận động đất và lũ lụt gần đây, Myanmar xác định chuyển đổi sang mô hình đô thị có khả năng chống chịu khí hậu là yêu cầu cấp thiết.

Theo ông Aung Naing Thu, Yangon đã xây dựng Kế hoạch phát triển đô thị chiến lược (SUDP) và Tầm nhìn Yangon 2040, đồng thời thúc đẩy kết hợp giữa hạ tầng xanh, quản trị dựa trên dữ liệu và các giải pháp thích ứng với thiên tai. Khả năng chống chịu của đô thị cần được xây dựng trên nền tảng quản trị rủi ro thiên tai gắn với quy hoạch sử dụng đất, mở rộng không gian xanh và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

Điều phối phiên thảo luận, TS Venkatachalam Anbumozhi, nghiên cứu viên cấp cao của Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) dẫn số liệu cho thấy đến năm 2050, hơn 60% dân số sẽ sinh sống tại các đô thị và khoảng 70% GDP toàn cầu sẽ được tạo ra từ các thành phố.

Theo ông, quá trình đô thị hóa tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức lớn liên quan đến hạ tầng, môi trường và các rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng.

Đầu tư hạ tầng và công nghệ trong điều hành đô thị

Chia sẻ kinh nghiệm từ Thủ đô Bangkok (Thái Lan), bà Pajariya Mahakanjana, Đặc phái viên của Thống đốc Bangkok cho biết thành phố hiện phải ứng phó đồng thời với ngập lụt, nắng nóng cực đoan, ô nhiễm bụi mịn và xói lở bờ biển.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận. Ảnh: Huy Phạm.

Là một trong những đô thị thấp nhất khu vực với độ cao trung bình khoảng 1,5m so với mực nước biển, Bangkok có hàng trăm điểm có nguy cơ ngập. Tuy nhiên, chiến lược của thành phố không chỉ dừng ở việc kiểm soát nước.

Bangkok đang triển khai đồng thời các chương trình giảm phát thải khí nhà kính, phát triển giao thông công cộng và xe điện, mở rộng không gian xanh, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải và ứng dụng công nghệ trong điều hành đô thị.

Thành phố đã đưa vào vận hành các nền tảng theo dõi chất lượng không khí theo thời gian thực, hệ thống bản đồ rủi ro, trung tâm điều hành chống ngập và thử nghiệm trí tuệ nhân tạo trong quản lý giao thông.

Song song với đó là các giải pháp dựa vào thiên nhiên như chương trình trồng 1 triệu cây xanh, mô hình "công viên 15 phút" và nâng cấp 1.000km vỉa hè nhằm khuyến khích người dân giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính quyền Thủ đô Vientiane (Lào) Phokham Sayasone cho rằng, thách thức hiện nay là thu hẹp khoảng cách giữa quy hoạch và triển khai thực tế.

Theo ông Phokham Sayasone, Vientiane đang chuyển từ những tầm nhìn mang tính khái niệm sang triển khai dựa trên dữ liệu. Thông qua Dự án Quản lý tổng hợp sông Mekong và Chiến lược quản lý rủi ro lũ lụt, thành phố kết hợp các công trình phòng chống thiên tai với công nghệ lập bản đồ vệ tinh nhằm nâng cao khả năng dự báo.

Bên cạnh đó là các dự án mở rộng hệ thống xử lý nước thải, phát triển không gian xanh và giao thông bền vững với xe buýt điện cùng hệ thống quản lý làn đường thông minh.

Đáng chú ý, Vientiane đề xuất ASEAN chuyển từ chia sẻ kinh nghiệm sang cùng triển khai giải pháp thông qua các trung tâm hỗ trợ kỹ thuật trong khuôn khổ Mạng lưới các Thành phố Thông minh ASEAN (ASCN), đồng thời xây dựng bộ chỉ số chung về tác động khí hậu và các nền tảng huy động vốn cho hạ tầng xanh.

Tăng cường liên kết đô thị giữa các khu vực

Chia sẻ kinh nghiệm từ Việt Nam, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết các giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu đã được lồng ghép trực tiếp vào chiến lược phát triển của thành phố.

Tiêu biểu là Dự án Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng chống chịu của đô thị với tổng vốn đầu tư khoảng 344 triệu USD cùng sự đồng hành của Chính phủ Việt Nam và Ngân hàng Thế giới. Chương trình được triển khai từ năm 2023 và đang mang lại những kết quả tích cực.

Khác với nhiều dự án chống ngập truyền thống, mô hình này kết hợp hạ tầng kiểm soát nước với hệ thống quan trắc, dự báo và điều hành thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực. Nhờ đó, khoảng 2.675ha khu vực lõi đô thị với hơn 420.000 người dân đã được bảo vệ hiệu quả trước nguy cơ ngập lụt, kể cả trong đợt triều cường lịch sử năm 2025.

Ngoài hạ tầng, Cần Thơ cũng đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng với 17 nhà máy đang vận hành, tổng công suất khoảng 2.500MW. Đồng thời, 100% cơ quan hành chính được kết nối và vận hành trên cơ sở dữ liệu dùng chung.

Trong lĩnh vực kinh tế số, thành phố hiện có hơn 600 doanh nghiệp công nghệ thông tin và chuyển đổi số đang hoạt động. Song song với đó, khoảng 40.000 người dân được hỗ trợ bảo đảm sinh kế, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước các biến động do khí hậu gây ra.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành nội dung cốt lõi trong quy hoạch, đầu tư hạ tầng và quản trị đô thị tại các thành phố ASEAN. Xuyên suốt chương trình là yêu cầu tăng cường liên kết giữa các đô thị trong khu vực, từ chia sẻ dữ liệu khí hậu, hỗ trợ kỹ thuật đến huy động nguồn lực cho phát triển hạ tầng xanh.

Đây cũng là những định hướng đang được ASEAN thúc đẩy nhằm nâng cao khả năng chống chịu của các đô thị, hướng tới hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Linh Đan

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/giai-phap-tang-suc-chong-chiu-truoc-bien-doi-khi-hau-cho-cac-do-thi-asean-192260608201745899.htm