Giáo sư Emmanuel Candès: Nhà toán học phát triển lý thuyết cảm biến nén

2 giờ trướcBài gốc

Vào ngày 27/5, Hội đồng Giải thưởng Shaw - một trong những giải thưởng khoa học danh giá nhất thế giới - công bố trao giải hạng mục Khoa học toán học năm 2026 cho Giáo sư Emmanuel Candès và Giáo sư Camillo De Lellis. Hai giáo sư nhận giải thưởng Shaw 2026 cùng 1,2 triệu USD, nhờ những công trình đột phá, làm thay đổi ngành xử lý tín hiệu và động lực học chất lưu.

Giáo sư Emmanuel hiện công tác tại Đại học Stanford, Mỹ. Theo nội dung được đăng tải trên web của Giải thưởng Shaw, một trong những đóng góp lớn nhất của nhà toán học này là cùng các cộng sự phát triển lý thuyết cảm biến nén, tạo ra tác động cực kỳ to lớn trong các lĩnh vực xử lý tín hiệu, hình ảnh y tế và thống kê. Điểm quan trọng của phát kiến này là có thể giảm đáng kể mật độ lấy mẫu (lấy mẫu dưới mức tối thiểu) trong khi hệ thống vẫn có thể tái tạo chính xác tín hiệu ban đầu.

Tiếp tục hướng đi đó, một mô hình tương tự nhưng ở dạng không giao hoán của cảm biến nén đã cho phép Giáo sư Emmanuel tái tạo các ma trận hạng thấp từ các thành phần riêng lẻ bán phần. Công trình nghiên cứu của ông được đánh giá có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực học máy và khoa học dữ liệu.

Trong thời gian gần đây, Giáo sư Emmanuel và nghiên cứu sinh "trình làng" một bộ lọc mới giúp giảm tỷ lệ phát hiện sai trong thống kê. Công cụ này được kỳ vọng tạo ra tác động mang tính cách mạng trong ngành thống kê, tương tự những gì cảm biến nén đã làm được với công nghệ xử lý hình ảnh những năm qua.

Giáo sư Emmanuel Candès. Ảnh: shawprize.org.

Sinh ngày 27/4/1970 tại Paris, Pháp, Giáo sư Emmanuel tốt nghiệp cử nhân ở Đại học Bách khoa Paris năm 1993. Sau đó, ông sang Mỹ học cao học tại Đại học Stanford và lấy bằng tiến sĩ vào năm 1998.

Sau khi lấy được bằng tiến sĩ, Giáo sư Emmanuel công tác tại Stanford với vị trí trợ lý giáo sư từ năm 1998 - 2000. Vào năm 2000, ông gia nhập Viện Công nghệ California (Caltech). Tại Caltech, ông lần lượt được bổ nhiệm làm Trợ lý Giáo sư, Phó Giáo sư và Giáo sư.

Đến năm 2009, Giáo sư Emmanuel quay trở lại làm việc tại Đại học Stanford với vai trò là Giáo sư về Toán học và Thống kê. Ông từng giữ chức Chủ nhiệm Khoa Thống kê (2016 - 2018). Ông cũng là Giáo sư giữ chức vụ Barnum–Simons về Toán học và Thống kê (từ năm 2012 đến nay).

Ngoài ra, Giáo sư Emmanuel là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Mỹ.

Trong những năm qua, Giáo sư Emmanuel đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm Giải thưởng Alan T. Waterman của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF). Đây là giải thưởng cao nhất mà NSF trao cho các nhà khoa học trẻ và Giải MacArthur Fellowship hay còn có tên Genius Grants (Giải Thiên tài) - một trong những giải cao quý của Mỹ tôn vinh những cá nhân có hoạt động sáng tạo đem lại lợi ích cho cộng đồng và nhân loại. Ông cũng có hơn 100 bài thuyết trình toàn thể tại các hội nghị quốc tế lớn, không chỉ về toán học và thống kê mà còn ở nhiều lĩnh vực khác, bao gồm hình ảnh y sinh và vật lý chất rắn.

Tâm Anh (TH)

Nguồn Tri Thức & Cuộc Sống : https://kienthuc.net.vn/giao-su-emmanuel-candes-nha-toan-hoc-phat-trien-ly-thuyet-cam-bien-nen-post1618655.html