Tàu thuyền neo tại cảng ở thành phố Bandar Lengeh, tỉnh Hormozgan, Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN
Hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz gần như tê liệt ngày 20/4 sau giai đoạn mở cửa trở lại ngắn ngủi và hỗn loạn cuối tuần kết thúc bằng vụ hải quân Mỹ bắt giữ một tàu Iran, làm gia tăng bất ổn tại tuyến hàng hải chiến lược này. Diễn biến cho thấy việc khôi phục ổn định tại khu vực sẽ còn nhiều khó khăn.
Theo Bloomberg, lưu lượng vận chuyển qua eo biển đã giảm mạnh trong hơn bảy tuần xung đột tại vịnh Ba Tư, trong bối cảnh Iran siết chặt kiểm soát để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Ngày 17/4, tình trạng đình trệ tạm thời chấm dứt khi Iran và Mỹ thông báo mở cửa trở lại, kéo giá dầu giảm và khiến các tàu thuyền nối lại hành trình qua eo biển. Tuy nhiên, diễn biến này nhanh chóng đảo chiều.
Đến ngày 19/4, hải quân Mỹ bắt giữ một tàu chở hàng của Iran ngoài khơi cảng Jask tại vịnh Oman khi tàu này đang hướng về eo biển Hormuz. Đây được xem là vụ việc đầu tiên trong bối cảnh Mỹ tăng cường hiện diện tại khu vực, làm gia tăng rủi ro đối với các chủ tàu và mở rộng vùng được đánh giá là nguy cơ cao đối với vận tải biển.
Giá dầu chuẩn tăng mạnh trong bối cảnh lo ngại gián đoạn nguồn cung kéo dài. “Sự biến động liên tục sẽ khiến hầu hết, nếu không phải tất cả, các chủ tàu lựa chọn cách tiếp cận thận trọng ‘chờ và xem’”, ông Ivan Mathews, Trưởng bộ phận phân tích khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Vortexa, cho biết.
Hiện tàu chở dầu Nova Crest đang ở phía nam đảo Larak, di chuyển ra khỏi eo biển Hormuz hướng tới vịnh Oman. Con tàu này bị Anh, Liên minh châu Âu và Thụy Sĩ áp lệnh trừng phạt liên quan đến hoạt động buôn bán dầu với Nga, và đang báo hiệu điểm đến Khor Fakkan của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Ở chiều ngược lại, tàu Axon I chở khí dầu mỏ hóa lỏng, bị Mỹ trừng phạt, đang tiến vào eo biển từ Fujairah, với điểm đến được báo hiệu là Sharjah (UAE). Bên cạnh đó, tàu chở dầu cỡ trung Starway cũng đang hướng về cảng Hamriyah của UAE.
Một số tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng đã tiếp cận eo biển sau thông tin về khả năng mở lại tuyến hàng hải, song sau đó đã quay đầu hoặc neo đậu chờ diễn biến rõ ràng hơn.
Thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran dự kiến hết hạn vào cuối ngày 21/4. Hiện chưa rõ thỏa thuận này có được gia hạn hay không, cũng như khả năng các cuộc đàm phán giữa quan chức hai nước tại Islamabad có diễn ra hay không.
Trong thông báo mới nhất, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết hiện chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ.
Ông Baghaei cho rằng Mỹ đã thể hiện “không nghiêm túc” trong tiến trình ngoại giao và thực hiện các “hành động gây hấn” cùng những vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. “Trong khi tuyên bố sẵn sàng đàm phán, Mỹ lại thực hiện những hành vi không cho thấy sự nghiêm túc trong tiến trình ngoại giao”, hãng tin Reuters dẫn lời ông Baghaei.
Ông cũng cho biết vụ tấn công nhằm vào tàu chở hàng của Iran, việc Mỹ phong tỏa hải quân các cảng của Iran và chậm trễ trong thực thi lệnh ngừng bắn tại Liban là “những vi phạm rõ ràng”.
Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc