Bà con kiều bào tại Cộng hòa Czech dâng lễ Giỗ Tổ Hùng Vương
“Thời điểm vàng” hướng về nguồn cội
Hàng năm, cứ dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (ngày 10-3 Âm lịch), người Việt dù ở nơi đâu cũng tổ chức nhiều hoạt động phong phú, đa dạng bởi từ bao đời nay, trong tâm thức của “con Lạc cháu Hồng”, Hùng Vương là vị vua thủy tổ dựng nước, là tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Đối với họ, ngày Giỗ Tổ Hùng Vương là “thời điểm vàng” để hướng về nguồn cội và giữ gìn tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở nước ngoài chính là giữ gìn bản sắc Việt, giúp thế hệ trẻ sinh ra ở hải ngoại không quên đi gốc gác của mình.
Hôm 18-4, lễ dâng hương tưởng niệm Quốc Tổ Hùng Vương đã được tổ chức trang trọng tại trụ sở Đại sứ quán Việt Nam ở Hàn Quốc. Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ nhấn mạnh Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là một hoạt động văn hóa mang tính truyền thống mà còn là biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết dân tộc, góp phần củng cố ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa và tăng cường gắn kết cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Ngay sau nghi thức dâng hương, Đại sứ quán Việt Nam đã tổ chức lễ trao bằng khen cho các cá nhân có nhiều đóng góp trong việc lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống và phẩm hạnh của người Việt trên thế giới, qua đó ghi nhận và tôn vinh những nỗ lực gìn giữ bản sắc dân tộc trong cộng đồng. Hoạt động tri ân, vinh danh này góp phần khích lệ vai trò của cộng đồng trong công tác đối ngoại nhân dân.
Còn tại Osaka (Nhật Bản), Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Nhật Bản lần thứ 9 và lễ Giỗ Tổ Hùng Vương đã diễn ra tại Công viên Ikuno, thu hút đông đảo cộng đồng người Việt, bạn bè quốc tế cùng đại diện các cơ quan, tổ chức hai nước. Được duy trì liên tục từ năm 2018 đến nay dưới sự bảo trợ của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka, lễ hội không chỉ trở thành điểm hẹn văn hóa của cộng đồng người Việt mà còn là hoạt động văn hóa, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. Theo bà Lê Thương, Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam vùng Kansai, việc tái hiện lễ Giỗ Tổ Hùng Vương ngay tại Nhật Bản mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, không chỉ là hoạt động văn hóa tâm linh mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa Việt trong cộng đồng người Việt xa quê. Dù ở bất cứ nơi đâu, cội nguồn dân tộc vẫn luôn hiện hữu trong trái tim mỗi người Việt.
Tại Thái Lan, lễ Giỗ Tổ đã trở thành hoạt động thường niên từ 8 năm nay của bà con kiều bào Thái Lan vào dịp mùng 10-3 Âm lịch. Năm nay, trong khuôn viên chùa Khánh An ở tỉnh Udon Thani, Đông Bắc Thái Lan, Hội người Việt Nam tỉnh Udon Thani đã thành kính tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương để tưởng nhớ, tri ân công đức các Vua Hùng đã có công dựng nước. Từ sáng sớm, bà con kiều bào đã tề tựu đông đủ tại chùa Khánh An, thành tâm chuẩn bị các mâm lễ với nhiều vật phẩm truyền thống như bánh chưng, bánh dày, cùng hương hoa, trà quả để dâng lên Ban thờ Vua Hùng.
Còn tại Canada, bà con từ nhiều vùng miền ở nước này đã cùng hội tụ tại Đại sứ quán Việt Nam tại Ottawa để tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương. Đây là dịp để cộng đồng người Việt tại Canada cùng gặp gỡ, kết nối và nhắc nhau về cội nguồn dân tộc, qua đó tiếp tục bồi đắp thêm niềm tự hào dân tộc và tình yêu quê hương đất nước trong mỗi người con đất Việt ở nơi xa xứ. Không chỉ dừng ở ý nghĩa tưởng nhớ tổ tiên, lễ Giỗ tổ còn là dịp để cộng đồng bà con ở nhiều địa phương ở Canada, hội đoàn cùng nhìn lại những việc đã làm được, chia sẻ sáng kiến, học hỏi kinh nghiệm để hướng tới mục tiêu chung là xây dựng cộng đồng người Việt ngày càng phát triển, đoàn kết, vững mạnh.
Cội nguồn sức mạnh và bản sắc để vững vàng hội nhập
Khác với nhiều quốc gia, người Việt có chung một niềm tin tâm linh đặc biệt: Cùng một cội nguồn, cùng một ngày giỗ Tổ. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ là một hình thức sinh hoạt văn hóa mà còn là sự tôn vinh đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là biểu tượng cho tinh thần đại đoàn kết toàn dân, thể hiện đạo lý tốt đẹp “uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây” của dân tộc. Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, giữa bộn bề công việc cấp bách chống thù trong giặc ngoài, củng cố chính quyền non trẻ, năm 1946, Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh đã ký ban hành Sắc lệnh công nhận ngày Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch hàng năm là ngày lễ chính thức của dân tộc và cho phép viên chức Nhà nước được nghỉ lễ, hưởng nguyên lương...
Vào dịp này, kiều bào ta ở nhiều quốc gia trên thế giới như CH Czech, Đức, Nga, Ba Lan, Hungary, Thái Lan, Lào, Nhật Bản, Australia, Mỹ, Canada... dù quy mô hay đơn giản, đều tiến hành tổ chức nghi lễ bái vọng các Vua Hùng, thành tâm hướng về tổ tiên nguồn cội. Cùng với đó, hàng năm, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao cũng đều tổ chức cho Đoàn đại biểu kiều bào về dự Giỗ Tổ Hùng Vương tại Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ và hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức các hoạt động tri ân công đức các Vua Hùng tại các nước trên thế giới.
Năm 2012, Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) đã ghi danh tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc của truyền thống thờ cúng tổ tiên chung của dân tộc Việt Nam. Trong tâm thức mỗi người dân, các Vua Hùng không phải là những nhân vật xa xôi mà là tổ tiên, là cội nguồn. Quan niệm “đồng bào” - cùng chung một bọc trăm trứng - đã xóa nhòa mọi khoảng cách, gắn kết người Việt trong một khối thống nhất.
Từ năm 2015, Dự án “Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu” nhằm kết nối cộng đồng người Việt và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc đã được triển khai tại nhiều quốc gia như Đức, Nga, CH Czech, Ba Lan, Nhật Bản, Lào, Thái Lan, Canada, Hungary... “Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu” được duy trì tổ chức hàng năm, theo một kịch bản chung. Năm 2024, lần đầu tiên lễ dâng hương được tổ chức trực tiếp kết nối trực tuyến với hàng chục đầu cầu trên thế giới. Tại các buổi lễ này, kiều bào không chỉ dâng hương mà còn trình diễn áo dài, hát xoan, giới thiệu bánh chưng, bánh giầy. Đây là hoạt động văn hóa có ý nghĩa sâu sắc, góp phần xây dựng không gian văn hóa chung, tăng cường gắn kết cộng đồng người Việt trên toàn cầu, đồng thời quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Trong bối cảnh Đảng ta vừa ban hành Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa, ý nghĩa của Giỗ Tổ Hùng Vương càng trở nên thời sự và sâu sắc. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu làm cho các giá trị văn hóa thấm sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội, khơi dậy truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời mở rộng hội nhập quốc tế về văn hóa để nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Nhìn từ tinh thần ấy, Giỗ Tổ Hùng Vương chính là một biểu tượng tiêu biểu của sức mạnh nội sinh văn hóa Việt Nam. Không cần những diễn ngôn lớn lao, chính sự tự nguyện hướng về cội nguồn của hàng triệu người đã tạo nên một lực kết dính bền bỉ, âm thầm mà mạnh mẽ.
Phát huy giá trị Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các nghi lễ trang trọng mà còn là quá trình gìn giữ, nuôi dưỡng tinh thần yêu nước và ý thức đoàn kết trong mỗi người Việt - đây chính là cội nguồn sức mạnh, là bản sắc để dân tộc Việt Nam vững vàng hội nhập.
HOÀNG SƠN