Giữ giá xăng dầu ổn định, tránh hiệu ứng 'domino' lên giá hàng hóa

3 giờ trướcBài gốc

Báo Tin tức và Dân Tộc đăng tải ý kiến của một số chuyên gia kinh tế uy tín xung quanh vấn đề này.

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu.

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu: Việt Nam cần một Ủy ban chuyên trách về quản lý khủng hoảng

Chúng tôi đang rất quan tâm về kho dự trữ xăng dầu Quốc gia, lượng dự trữ đó đủ đáp ứng nhu cầu của đất nước trong bao lâu khi xảy ra khủng hoảng chiến sự kéo dài. Với giá xăng dầu tăng cao như hiện nay, Việt Nam sẽ phải bỏ ra lượng ngoại tệ rất lớn để mua. Hiện trữ ngoại hối của Việt Nam khoảng 80 tỷ USD, trong khi giá trị nhập khẩu bình quân trong 3 tháng đầu năm 2026 có thể lên tới khoảng 100 tỷ USD. Thông thường, một quốc gia cần có lượng dự trữ ngoại tệ đủ để đảm bảo nhập khẩu trong khoảng 3 tháng.

Nếu trong bối cảnh hiện nay vừa phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt năng lượng, vừa phải chi nhiều ngoại tệ hơn để nhập khẩu xăng dầu, đây sẽ là vấn đề lớn, liên quan đến chính sách tiền tệ và chính sách ngoại hối. Do đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cùng với chính sách tài khóa của Bộ Tài chính cần có giải pháp phù hợp để đảm bảo nguồn ngoại tệ phục vụ nhập khẩu xăng dầu.

Trước tình trạng giá xăng dầu tăng, Cơ quan Công an khuyến cáo người dân chỉ nên mua nhiên liệu vừa đủ nhu cầu sử dụng, không tích trữ ở nhà để tránh nguy cơ cháy nổ. Ảnh: CTV

Về vấn đề tiêu thụ xăng dầu: Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, việc tiết kiệm là rất quan trọng. Chúng ta cần có những chương trình cụ thể nhằm tiết kiệm năng lượng, hạn chế lãng phí, đảm bảo nguồn nhiên liệu cho nền kinh tế tiếp tục vận hành. Điều này càng quan trọng khi năm nay Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, lên tới khoảng 10%. Như vậy, xăng dầu rõ ràng là vấn đề sống còn của nền kinh tế. Trong bối cảnh thế giới và Việt Nam đều đang bước vào một giai đoạn đầy thách thức, chúng ta cần có một chương trình tổng thể: Từ tiết kiệm xăng dầu, bình ổn giá, cho đến các chính sách tiền tệ và ngoại hối phù hợp.

Giá xăng dầu trong kỳ điều hành ngày 7/3, giá xăng RON95-III tăng 4.700 đồng/lít; giá xăng E5RON92 tăng 3.780 đồng/lít; giá dầu diesel tăng 7.200 đồng/lít; dầu hỏa tăng 8.490 đồng/lít và mặt hàng dầu mazut kỳ này tăng 3.830 đồng/lít so với kỳ điều hành ngày 5/3.

Một điều tôi đã nhiều lần đề cập từ nhiều năm trước là Việt Nam cần có một Ủy ban chuyên trách về quản lý khủng hoảng. Ở Mỹ, các Tổng thống đều có những cơ quan chuyên nghiên cứu các tình huống khủng hoảng và xây dựng sẵn các kịch bản ứng phó từ kế hoạch A, kế hoạch B cho đến kế hoạch C. Khi khủng hoảng xảy ra, họ đã có sẵn phương án để triển khai. Đây là thời điểm cần thiết để Việt Nam xây dựng một đơn vị chuyên trách về quản lý và ứng phó khủng hoảng.

Mới đây, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với tỉnh Quảng Ngãi và Petrovietnam hoàn thiện trong tháng 3/2026 Đề án thành lập Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất. Đây là một hướng đi rất quan trọng.

Khu kinh tế Dung Quất đã hoạt động nhiều năm, nhưng năng lực chế biến dầu của chúng ta vẫn còn hạn chế. Hiện, Việt Nam xuất khẩu dầu thô nhưng rồi bán ra nước ngoài và lại phải nhập khẩu các sản phẩm dầu đã qua chế biến. Do đó, việc tăng cường năng lực chế biến hóa dầu trong nước là cần thiết. Đây cũng là thời điểm thích hợp để Việt Nam xây dựng một chiến lược Quốc gia về chế biến dầu, nhằm chủ động hơn về nguồn cung năng lượng.

Đây là lần thứ 10 trong năm 2026, các mặt hàng xăng dầu được điều chỉnh giá.

Đối với các doanh nghiệp, đặc biệt những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch, điều đầu tiên cần làm là xây dựng kế hoạch tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, tránh lãng phí; thứ hai là tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế, đặc biệt năng lượng sạch. Việt Nam đã theo đuổi mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo trong nhiều năm nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong quá trình triển khai.

Khó khăn hiện nay cũng có thể là cơ hội. Đây là thời điểm để Việt Nam thúc đẩy mạnh hơn việc chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch, không chỉ để giải quyết bài toán xăng dầu trước mắt mà còn để xây dựng một môi trường xanh và bền vững cho đất nước trong nhiều thập kỷ tới.

PGS. TS Trần Hoàng Ngân (Đại biểu Quốc hội, Trường Đại học Sài Gòn): Cần sử dụng tổng lực các công cụ từ thuế, phí đến Quỹ bình ổn

PGS. TS Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội, Trường Đại học Sài Gòn.

Liên bộ Công Thương - Tài chính vừa điều hành giá xăng dầu với mức tăng cao kỷ lục, đưa giá xăng bán lẻ vượt 27.000 đồng/lít. Sức nóng của giá dầu được dự báo còn tiếp tục trong những ngày tới. Những diễn biến này đòi hỏi Chính phủ phải có những thông điệp mạnh mẽ để cắt bỏ tâm lý kỳ vọng lạm phát và tình trạng đầu cơ tích trữ.

Chúng ta cần nỗ lực giữ giá xăng dầu ổn định bằng mọi giá. đây không phải lúc để chần chừ mà phải phản ứng nhanh, chấp nhận giảm thuế phí để kìm giữ giá xăng dầu, bảo vệ thành quả kinh tế từ đầu năm.

Những diễn biến mới đây tại khu vực Trung Đông, đặc biệt xung đột giữa Iran và Mỹ - Israel đang đặt ra những thách thức lớn. Nguy hiểm hơn là rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí vận chuyển tăng cao hoặc kéo dài thời gian vận chuyển do tàu thuyền phải thay đổi lộ trình, gây ảnh hưởng đến việc thực hiện các hợp đồng xuất nhập khẩu, đặc biệt hàng thủy sản tươi sống. Nếu không khéo, lạm phát sẽ gia tăng, kéo theo lãi suất tăng, gây khó khăn chồng chất cho nền kinh tế.

Chúng ta từng trải qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 hay xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, vì thế, Việt Nam đã có nhiều bài học kinh nghiệm trong việc điều hành giá.

Để đạt được mục tiêu ổn định vĩ mô, Chính phủ cần sử dụng tổng lực các công cụ từ thuế, phí đến Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Thu ngân sách trong 2 tháng đầu năm tăng trưởng tốt, vì vậy nên dùng nguồn thu tăng thêm đó để bù đắp cho việc giảm thuế, phí xăng dầu. Đây là sự đánh đổi cần thiết, nếu để mất ổn định, cái giá phải trả sẽ lớn hơn rất nhiều so với sự hỗ trợ này.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần kiểm soát chặt chẽ tình trạng buôn lậu qua biên giới khi giá xăng dầu trong nước được bình ổn thấp hơn khu vực. Đối với những khó khăn của doanh nghiệp, như việc thiếu hụt nguồn cung gas dẫn đến đề xuất chiết nạp bình loại nhỏ (6 - 8kg), các cơ quan quản lý cần có sự linh hoạt trong chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp ứng biến với thị trường.

Ở tầm dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh kinh tế; đồng thời phát huy vai trò của thị trường nội địa và nội lực của nền kinh tế.

Xung đột rồi cũng sẽ kết thúc, giá vàng hay xăng dầu tăng sốc rồi cũng sẽ hạ. Vấn đề là trong khoảnh khắc đó, chúng ta phải giữ được sự ổn định. Nếu để giá cả leo thang theo giá xăng, khi xăng giảm, mặt bằng giá mới rất khó xuống trở lại. Lúc đó, người dân và doanh nghiệp sẽ rất khổ.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi: Doanh nghiệp lưu ý đến quản lý rủi ro giá cả, hợp đồng và dòng tiền

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi.

Việc giá dầu tăng có tác động lan tỏa đến nhiều ngành kinh tế, đặc biệt các lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào năng lượng và vận tải. Trong lĩnh vực vận tải và logistics, chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá thành vận chuyển, vì vậy khi giá dầu tăng, chi phí vận tải biển, đường bộ và hàng không đều gia tăng.

Điều này làm tăng tổng chi phí logistics, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Đối với xuất nhập khẩu, giá dầu cao kéo theo chi phí vận tải tăng, khiến giá hàng hóa xuất khẩu trở nên đắt đỏ hơn và làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Ngược lại, hàng nhập khẩu đặc biệt là các nguyên liệu thô và nhiên liệu cũng bị đội giá, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất trong nước. Các ngành như dệt may, thủy sản, nông sản, điện tử vốn phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ chịu áp lực tăng chi phí, có thể làm giảm khả năng cạnh tranh so với các đối thủ quốc tế.

Ngoài tác động chi phí, giá dầu tăng còn tạo ra rủi ro về kế hoạch sản xuất và dòng tiền cho doanh nghiệp, khi các hợp đồng vận tải và nguyên liệu nhập khẩu có thể biến động nhanh, khó dự đoán. Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, tối ưu hóa vận tải, đa dạng hóa nguồn cung và sử dụng năng lượng hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động giá dầu.

Trước những biến động mạnh của thị trường năng lượng và chi phí vận tải, các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu cần đặc biệt lưu ý đến quản lý rủi ro giá cả, hợp đồng và dòng tiền.

Thứ nhất, biến động giá dầu quốc tế có thể khiến chi phí nhập khẩu thay đổi nhanh chóng, vì vậy doanh nghiệp cần áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro, như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng mua bán có điều kiện giá hoặc sử dụng các giải pháp tài chính để ổn định giá mua bán.

Thứ hai, chuỗi cung ứng và vận tải là yếu tố quan trọng. Các doanh nghiệp nên đánh giá kỹ các tuyến vận chuyển, dự trữ đủ lượng an toàn để tránh gián đoạn do chi phí vận tải tăng hoặc các rủi ro địa chính trị làm tắc nghẽn đường biển. Việc đa dạng hóa nhà cung cấp cũng giúp giảm phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, từ đó hạn chế rủi ro giá và nguồn cung.

Thứ ba, cần tăng cường giám sát thị trường và phân tích dữ liệu để có dự báo kịp thời, từ đó lập kế hoạch nhập khẩu linh hoạt, cân đối lượng tồn kho, tránh tình trạng mua đuổi giá cao hoặc thiếu hụt nguồn cung. Đồng thời, doanh nghiệp cũng nên xây dựng kịch bản ứng phó khẩn cấp cho các tình huống bất thường, từ biến động giá mạnh đến sự gián đoạn vận chuyển.

Tóm lại, chuẩn bị kỹ lưỡng về tài chính, logistics và quản lý rủi ro giúp doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu giảm thiểu tác động tiêu cực, duy trì ổn định hoạt động và đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu.

Petrovietnam được phép nhập dầu thô, nguyên liệu sản xuất xăng dầu

Chính phủ đang triển khai các giải pháp cấp bách bảo đảm an ninh năng lượng trước xung đột Trung Đông, cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam - PVN) nhập khẩu dầu thô, nguyên liệu sản xuất xăng dầu.

Tại Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026, Chính phủ đã đưa ra một số giải pháp cấp bách ứng phó trong xung đột tại Trung Đông đang diễn ra. Theo đó, Chính phủ đồng ý áp dụng quy định tại khoản 8 Điều 59 Luật Dầu khí năm 2022, theo đó yêu cầu các Chủ dầu bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với các loại dầu thô/condensate (chưa ký kết hợp đồng xuất bán) phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước.

Ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ đạo Hội đồng thành viên PVN (thay Chính phủ) quyết định các nội dung cụ thể, bảo đảm linh hoạt, hiệu quả, đúng quy định pháp luật về dầu khí. Đồng thời, Chính phủ cũng cho phép PVN và các đơn vị thành viên của PVN đang hoạt động trong lĩnh vực chế biến, kinh doanh dầu thô (Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn, Tổng Công ty Dầu Việt Nam) được thực hiện mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô, nguyên liệu sản xuất xăng dầu.

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc (thực hiện)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/giu-gia-xang-dau-on-dinh-tranh-hieu-ung-domino-len-gia-hang-hoa-20260308135950233.htm