Giữ nhịp cánh chim - nỗ lực bảo tồn hệ sinh thái chim nước

2 giờ trướcBài gốc

Những buổi chiều, khi ánh nắng dần dịu xuống, từng đàn cò, vạc từ các cánh đồng bay về tổ, chao liệng trên mặt nước. Dưới hồ, hàng trăm cá thể tụ lại kiếm ăn, tạo nên khung cảnh vừa nhộn nhịp, vừa thanh bình. Trên những tán cây rậm rạp, nhiều cặp chim đang chăm sóc con non, nối dài vòng đời tự nhiên ngay giữa môi trường học đường.

Cò trắng chiếm tỷ lệ lớn trong hệ sinh thái khu bảo tồn chim nước. Ảnh: Quốc Trường

Vườn chim được hình thành từ những năm 1990, khi những đàn cò trắng đầu tiên tìm đến khuôn viên nhà trường. Chỉ vài chục cá thể ban đầu, qua hơn ba thập kỷ, quần thể chim nước đã phát triển mạnh mẽ, hiện có khoảng 15 loài với số lượng khoảng 7.000 đến 10.000 con . Trong đó, phổ biến nhất là cò trắng, cò bợ, vạc, cò ruồi... Đây đều là những loài chim sống theo bầy đàn, sinh sản tập trung tạo nên hệ sinh thái đặc trưng hiếm có.

Đáng chú ý, nơi đây còn ghi nhận sự xuất hiện của cò nhạn - loài chim di cư được xếp “sắp nguy cấp” trong Sách Đỏ Việt Nam. Vào mùa di cư, từ tháng 10 năm trước đến khoảng tháng 4 năm sau, nhiều loài như diệc xám, cò ngàng lớn, cò ngàng nhỡ cũng tìm về trú ngụ, làm phong phú thêm bức tranh sinh học của khu vực.

Hình ảnh chim vạc chao liệng trong khu bảo tồn.

Không gian cư trú của đàn chim rộng khoảng 1,3 ha bao gồm hồ nước, các đảo cây và hệ thống thực vật ven bờ. Mỗi sáng sớm, chim rời tổ bay đi kiếm ăn trong phạm vi hàng chục km, chủ yếu ở các cánh đồng, ao hồ xung quanh. Khi hoàng hôn buông xuống, chúng lại trở về, tạo nên “dòng chảy” sinh học đều đặn, góp phần duy trì cân bằng sinh thái.

Cán bộ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Ninh thăm hệ sinh thái chim nước tại Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang.

Theo đánh giá, vườn chim không chỉ có ý nghĩa về bảo tồn đa dạng sinh học mà còn mang giá trị lớn về giáo dục và nghiên cứu khoa học. Đây là “phòng thí nghiệm tự nhiên” phục vụ công tác giảng dạy, học tập cho giảng viên, sinh viên; đồng thời là địa điểm trải nghiệm, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường . Với cảnh quan đặc sắc, nơi đây còn có tiềm năng trở thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn của địa phương.

Hiện tại khu bảo tồn chim nước tại Trường Đại học Nông - Lâm Bắc Giang có khoảng 15 loài với từ 7.000 đến 10.000 cá thể chim.

Để bảo vệ “tài sản vô giá” này, nhiều giải pháp đã được triển khai trong thời gian qua. Nhà trường phối hợp với lực lượng kiểm lâm, công an địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, ngăn chặn tình trạng săn bắt chim hoang dã. Khuôn viên được xây dựng tường bao, hạn chế tác động từ bên ngoài. Các đảo cư trú mới được hình thành, tổ nhân tạo được bổ sung nhằm hỗ trợ đàn chim sinh sản, phát triển. Nhờ những nỗ lực đó, số lượng cá thể chim nước cơ bản được duy trì ổn định qua các năm. Hình ảnh đàn chim sải cánh trên mặt nước, hay những cặp chim quấn quýt chăm sóc con non trên tán cây xanh đã trở thành dấu ấn riêng có của nhà trường.

Ông Từ Quốc Huy, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm cho biết, Chi cục sẽ phối hợp với các đơn vị chức năng huy động các nguồn lực chung tay bảo vệ đàn chim nước tại nhà trường; đồng thời tham mưu với tỉnh xây dựng kế hoạch bảo tồn khu sinh thái phát triển bền vững.

“Phòng thí nghiệm tự nhiên” phục vụ công tác giảng dạy, học tập cho giảng viên, sinh viên.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Một số khu vực sinh cảnh bị suy giảm do cây trồng già cỗi, đổ gãy; cấu trúc rừng đơn giản, thiếu bền vững. Tình trạng sạt lở bờ hồ, hư hỏng tường rào cũng ảnh hưởng đến môi trường sống và an ninh khu vực. Bên cạnh đó, do phần lớn chim kiếm ăn khuôn viên, nguy cơ bị săn bắt ở các vùng lân cận vẫn luôn hiện hữu, khó kiểm soát triệt để.

Một thách thức khác là nguồn lực dành cho nghiên cứu và bảo tồn còn hạn chế. Hiện chưa có đội ngũ chuyên trách, các hoạt động chủ yếu do cán bộ, viên chức kiêm nhiệm thực hiện. Việc đầu tư hạ tầng cũng gặp khó khăn do diện tích vườn chim nhỏ, chưa nằm trong quy hoạch lâm nghiệp.

Trước thực tế đó, nhà trường đề xuất tiếp tục tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng nhằm bảo vệ đàn chim từ xa, đặc biệt là kiểm soát tình trạng săn bắt tại các khu vực chim kiếm ăn. Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của vườn chim và trách nhiệm chung trong bảo tồn.

Lực lượng Công an cùng chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp với nhà trường triển khai biện pháp bảo vệ đàn chim nước.

Việc đầu tư cải tạo sinh cảnh cũng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết: Trồng bổ sung cây xanh, làm giàu rừng, kè bờ hồ chống sạt lở, xây dựng lại hệ thống tường rào bảo vệ. Tăng cường nghiên cứu, giám sát biến động quần thể để có giải pháp phù hợp qua từng giai đoạn.

Về lâu dài, định hướng phát triển vườn chim trở thành điểm đến sinh thái - giáo dục đặc trưng không chỉ giúp lan tỏa giá trị bảo tồn mà còn góp phần tạo dấu ấn riêng cho địa phương. Thậm chí, việc xây dựng một trung tâm cứu hộ động vật hoang dã tại đây cũng đang được xem xét, nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Giữa những biến động của môi trường sống, hình ảnh những đàn chim vẫn ngày ngày trở về tổ là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của các nỗ lực bảo tồn. Để những cánh chim tiếp tục tung bay tự do, cần sự chung tay bền bỉ của nhà trường, cơ quan chức năng và cả cộng đồng. Bởi giữ được vườn chim hôm nay cũng chính là giữ lại một phần thiên nhiên quý giá cho mai sau.

Thái Uyên - Mai Toan

Nguồn Bắc Ninh : https://baobacninhtv.vn/giu-nhip-canh-chim-no-luc-bao-ton-he-sinh-thai-chim-nuoc-postid442799.bbg