Giun lươn giả ung thư dạ dày: Cú lừa sinh học tại hang vị

2 giờ trướcBài gốc

Tại Khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Nhân dân 115, các bác sĩ vừa giải mã một “kỳ án” y khoa như thế. Đó là câu chuyện về một “thủ phạm thầm lặng” đã đánh lừa cả những hình ảnh nội soi hiện đại nhất, đẩy một người phụ nữ lớn tuổi vào nghi án ung thư dạ dày giai đoạn cuối. Và rồi, sự thật được phơi bày, kéo theo những cảnh báo rùng mình về thói quen sinh hoạt và sử dụng thuốc của không ít người Việt.

Bản án tử hình treo lơ lửng và cú chuyển mình ngoạn mục

Một phụ nữ 72 tuổi được chuyển đến Khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) trong tình trạng đau vùng thượng vị kéo dài. Với những người làm nghề y, đau bụng kèm sụt cân ở người cao tuổi luôn là hồi chuông báo động đỏ, gợi nhắc đến các bệnh lý ác tính đang âm thầm tàn phá cơ thể.

Tổn thương hang vị dạ dày nhiễm cứng, tưởng là ung thư ác tính, nhưng thực chất lại do giun lươn Strongyloides stercoralis

Nỗi lo ấy dường như được củng cố khi các bác sĩ tiến hành nội soi dạ dày. Hình ảnh hiển thị trên màn hình cho thấy vùng hang vị không chỉ loét mà còn nhiễm cứng.

Theo TS-BS Nguyễn Vũ Thiện – Khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), trong nhãn quan lâm sàng, “nhiễm cứng” là một chỉ dấu kinh điển, một đặc điểm hình thái rất giống ung thư dạ dày. Mọi dữ kiện ban đầu đều hướng đến một kết luận bi quan. Bệnh nhân và gia đình có lẽ đã chuẩn bị tinh thần cho một cuộc chiến dài với hóa chất và xạ trị.

Tuy nhiên, y học hiện đại không cho phép đưa ra kết luận cuối cùng chỉ dựa trên hình ảnh đại thể. Mẫu mô sau sinh thiết được chuyển đến Khoa Giải phẫu bệnh – nơi được ví như “tòa án tối cao” trong chẩn đoán. Tại đây, bác sĩ không nhìn bệnh nhân qua nụ cười hay giọng nói, mà nhìn sâu vào bản chất tế bào.

Khi đặt mẫu mô dưới kính hiển vi, các bác sĩ chứng kiến một cảnh tượng hoàn toàn trái ngược với dự đoán. Không có tế bào ung thư ác tính, không có sự tăng sinh hỗn loạn của cấu trúc mô như nghi ngờ ban đầu. Thay vào đó, ẩn sâu trong lớp niêm mạc là hàng loạt ấu trùng giun lươn đang ký sinh. “Thủ phạm” thực sự không phải là khối u, mà là Strongyloides stercoralis – một loài ký sinh trùng tinh quái.

Cú “quay xe” trong chẩn đoán không chỉ giải oan cho bệnh nhân khỏi “bản án” ung thư, mà còn mở ra một góc nhìn sâu sắc về nguy cơ tiềm ẩn của các bệnh lý ký sinh trùng tại những quốc gia nhiệt đới như Việt Nam.

Hiểm họa từ thói quen dùng thuốc và “chiếc đòn bẩy” tử thần

Để hiểu vì sao một loài giun nhỏ bé có thể gây tổn thương mô phỏng ung thư, cần nhìn lại hành trình xâm nhập đầy toan tính của chúng. Giun lươn (Strongyloides stercoralis) là một loại giun tròn đặc biệt, sở hữu khả năng sinh tồn đáng sợ: cơ chế tự nhiễm và tự nhân lên ngay trong cơ thể người.

Khác với nhiều loài ký sinh trùng cần vật chủ trung gian, giun lươn chọn con đường tấn công trực diện. Chúng xâm nhập qua da khi con người đi chân đất hoặc tiếp xúc với đất cát chứa ấu trùng. Từ đó, chúng bắt đầu “cuộc du hành” trong cơ thể: theo dòng máu đến phổi, len lên khí quản, rồi theo phản xạ nuốt xuống thực quản để “định cư” tại ruột non.

Điều khiến giun lươn trở thành “sát thủ thầm lặng” chính là khả năng ẩn mình bền bỉ. Chúng có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể hàng chục năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Như những quả bom nổ chậm, chúng chờ đợi thời cơ để bùng phát. Trong trường hợp của nữ bệnh nhân 72 tuổi, sự hiện diện kéo dài của ký sinh trùng đã gây phản ứng viêm loét và xơ cứng mô vùng hang vị, tạo nên hình ảnh giả ung thư, đánh lừa cả bác sĩ nội soi.

Nguy hiểm hơn, giun lươn không chỉ gây đau bụng hay loét dạ dày. TS-BS Nguyễn Vũ Thiện cảnh báo: sự tồn tại âm thầm này có thể trở thành thảm họa khi hệ miễn dịch của vật chủ suy yếu.

Một trong những yếu tố kích hoạt sự bùng phát dữ dội của giun lươn là thói quen tự ý sử dụng thuốc chứa corticoid – loại kháng viêm thường được xem như “thần dược” trong dân gian nhưng thực chất là con dao hai lưỡi. Khi lạm dụng corticoid hoặc khi cơ thể suy giảm miễn dịch, cơ chế kiểm soát tự nhiên bị phá vỡ. Lúc này, giun lươn không còn “án binh bất động” mà bùng phát mạnh mẽ, tăng sinh ồ ạt, xuyên qua niêm mạc ruột, tràn vào máu, gây nhiễm trùng huyết, tổn thương phổi nặng và có thể dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.

Đó là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ đối với thói quen tự mua thuốc giảm đau, kháng viêm bừa bãi. Những cơn đau bụng, sụt cân tưởng chỉ là viêm loét thông thường, nhưng nếu tự ý dùng thuốc ức chế miễn dịch, người bệnh vô tình tiếp tay cho ký sinh trùng trỗi dậy và tàn phá chính cơ thể mình.

“Trọng tài” cuối cùng trong cuộc chiến chẩn đoán

Câu chuyện “giả ung thư” một lần nữa khẳng định vai trò then chốt của chuyên ngành Giải phẫu bệnh. Trong y học hiện đại, giải phẫu bệnh không chỉ trả lời câu hỏi “Có ung thư hay không?”, mà còn là “trọng tài” cuối cùng, nắm giữ chìa khóa mở ra sự thật ẩn sâu trong từng lớp tế bào.

Nếu không có sự quan sát tỉ mỉ dưới kính hiển vi, nguyên nhân hiếm gặp này rất có thể bị bỏ sót. Một chẩn đoán sai có thể dẫn đến hai kịch bản tồi tệ: người bệnh phải trải qua cuộc đại phẫu cắt dạ dày không cần thiết, hoặc bỏ lỡ cơ hội điều trị đặc hiệu bằng thuốc diệt ký sinh trùng.

Việc phát hiện giun lươn trong mẫu mô nghi ung thư là minh chứng rõ ràng cho giá trị của những phát hiện “ngoài dự đoán” trong giải phẫu bệnh. Điều này giúp bác sĩ lâm sàng thay đổi hoàn toàn hướng điều trị, bổ sung phác đồ chính xác, từ đó không chỉ ngăn nguy cơ tử vong do nhiễm trùng lan tỏa mà còn cải thiện đáng kể chất lượng sống của người bệnh.

Từ ca bệnh hy hữu này, TS-BS Nguyễn Vũ Thiện đưa ra những khuyến cáo quan trọng đối với cộng đồng.

Trước hết, tuyệt đối không chủ quan với các dấu hiệu bất thường. Khi xuất hiện đau vùng thượng vị kéo dài trên hai tuần, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc rối loạn tiêu hóa dai dẳng, người dân cần đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám. Thời gian là yếu tố quyết định; chậm trễ có thể khiến bệnh tiến triển đến giai đoạn khó cứu vãn.

Quan trọng hơn cả: không tự ý làm bác sĩ cho chính mình. Việc tự mua thuốc giảm đau, kháng viêm, đặc biệt là các chế phẩm chứa corticoid khi chưa rõ nguyên nhân bệnh, là hành động cực kỳ nguy hiểm. Như đã phân tích, corticoid có thể khiến nhiễm giun lươn trở nên tối cấp, biến một bệnh có thể điều trị thành thảm họa y khoa.

Song song đó, phòng ngừa từ gốc rễ cũng cần được chú trọng. Giun lươn xâm nhập chủ yếu qua da, vì vậy giữ gìn vệ sinh lao động, mang đồ bảo hộ và đi giày dép khi tiếp xúc với đất cát là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để ngăn chặn “kẻ xâm nhập” này.

Cuối cùng, khi đi khám bệnh, người bệnh cần trung thực và đầy đủ trong việc cung cấp thông tin y tế. Mang theo kết quả xét nghiệm, hình ảnh nội soi trước đó sẽ giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện về bệnh sử, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác hơn, tránh bỏ sót những manh mối dù nhỏ nhất.

Hồ Quang

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/giun-luon-gia-ung-thu-da-day-cu-lua-sinh-hoc-tai-hang-vi-246060.html