Gỡ điểm nghẽn chính sách, thúc đẩy BESS bứt tốc tại Việt Nam

4 giờ trướcBài gốc

Không chỉ là công nghệ lưu trữ, BESS đang trở thành công cụ điều phối năng lượng, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh

Vai trò của BESS trong bài toán năng lượng tổng thể

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động, cùng với áp lực chuyển dịch xanh và yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn phát thải ngày càng khắt khe, bài toán năng lượng đã trở thành yếu tố cốt lõi cấu thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Chia sẻ từ thực tiễn triển khai, ông Võ Văn Bằng, Phó Tổng giám đốc CTCP Tập đoàn DAT cho rằng, một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là doanh nghiệp tiếp cận BESS từ góc độ thiết bị đơn lẻ, thay vì đặt trong tổng thể hệ thống gồm phụ tải – nguồn – điều khiển – vận hành – tích hợp. Theo đó, doanh nghiệp cần phân tích chi tiết hồ sơ phụ tải theo thời gian, xác định các điểm đỉnh, thời điểm thừa – thiếu điện, cũng như đặc tính vận hành của nhà máy.

Trên cơ sở đó, đánh giá cơ cấu nguồn điện hiện hữu như điện lưới, điện mặt trời, nhu cầu dự phòng… để xác định rõ mục tiêu đầu tư. Các mục tiêu này có thể bao gồm giảm chi phí điện, tối ưu tỷ lệ tự tiêu thụ, kiểm soát công suất đỉnh hoặc giảm phát thải carbon. Khi mục tiêu được xác định rõ ràng, doanh nghiệp mới có thể xây dựng các kịch bản vận hành tối ưu, quyết định thời điểm nạp – xả của hệ thống lưu trữ, cũng như phương thức vận hành theo phụ tải, theo giá điện hoặc theo mục tiêu phát thải.

Thực tế cho thấy, hiệu quả của BESS không chỉ nằm ở phần điện năng tiết kiệm được, mà còn ở giá trị gia tăng như giảm tải công suất đỉnh, nâng cao độ ổn định vận hành và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ESG. Tuy nhiên, việc triển khai BESS cũng đặt ra nhiều thách thức. Doanh nghiệp phải đối mặt với bài toán xác định quy mô đầu tư tối ưu, yêu cầu tích hợp đồng bộ với hệ thống điện mặt trời và cấu trúc phụ tải, cũng như áp lực từ cơ chế giá điện và yêu cầu truy vết phát thải carbon.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Phát triển Kinh doanh & Dự án, CTCP Xây dựng Công trình IPC cho biết, thị trường BESS tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sơ khai. Tổng dung lượng lưu trữ lắp đặt trước năm 2026 mới chỉ dưới 50MWh, chủ yếu là các dự án thí điểm hoặc quy mô nhỏ trong khối thương mại – công nghiệp. Trong khi đó, theo định hướng Quy hoạch điện VIII, nhu cầu phát triển hệ thống lưu trữ đến năm 2030 có thể lên tới 10–16GW. Khoảng cách rất lớn giữa mục tiêu và thực tế cho thấy thị trường chưa thực sự được kích hoạt.

Dù vậy, những tín hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện. Một số mô hình ứng dụng BESS trong nhà máy, trung tâm thương mại hay các dự án kết hợp điện mặt trời đã bước đầu chứng minh hiệu quả, đặc biệt trong việc tối ưu chi phí và ổn định vận hành. Đáng chú ý, nhu cầu từ khối doanh nghiệp FDI đang gia tăng nhanh chóng khi các tiêu chuẩn về phát thải, ESG và các sáng kiến như RE100 trở thành điều kiện bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, theo ông Bằng, để đầu tư hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng một nền tảng quản trị năng lượng tích hợp (EMS), cho phép thu thập dữ liệu từ toàn bộ hệ thống, phân tích, mô phỏng và tối ưu vận hành theo thời gian thực. Hoàn thiện chính sách để kích hoạt thị trường Bên cạnh bài toán kỹ thuật và đầu tư, khung khổ chính sách và tiêu chuẩn an toàn đang trở thành yếu tố quyết định đối với sự phát triển của thị trường BESS tại Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Trương Phúc Khánh, Công ty TNHH KT&TM Long Tech, trong bối cảnh năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời ngày càng phát triển, vai trò của BESS trong việc ổn định hệ thống điện là không thể thiếu. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, đặc biệt là phòng cháy chữa cháy. Một trong những rủi ro lớn nhất của hệ thống pin lưu trữ là hiện tượng mất kiểm soát nhiệt (thermal runaway), khi nhiệt độ có thể tăng lên tới 300–350°C, kèm theo việc giải phóng các khí dễ cháy như hydro (chiếm khoảng 48%) và CO₂ (27,3%). Để kiểm soát rủi ro này, các tiêu chuẩn quốc tế như NFPA 855 (Mỹ) và GB 51048 (Trung Quốc) đã đưa ra các quy định chi tiết về khoảng cách an toàn, cấu trúc lắp đặt và hệ thống bảo vệ.

Cụ thể, hệ thống BESS được khuyến nghị lắp đặt ngoài trời với khoảng cách an toàn tối thiểu 10 m phía trước, 7,6 m phía sau và hai bên. Tại các khu vực công cộng, khoảng cách tối thiểu là 3 m và không được rút ngắn tại những nơi đông người như trường học, bệnh viện.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở cơ chế. Ông Phan Công Tiến, Giám đốc Viện Nghiên cứu ứng dụng năng lượng thông minh (iSEAR) cho rằng, quy định hiện hành về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) chưa cho phép các bên tự do đàm phán giá điện dài hạn, làm giảm vai trò phòng ngừa rủi ro của hợp đồng. Bên cạnh đó, chi phí lưới điện chưa được xác định rõ ràng khiến doanh nghiệp khó xây dựng phương án tài chính, làm giảm động lực tham gia thị trường. Mô hình tự sản tự tiêu dù giúp giảm áp lực cung ứng, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối chi phí hệ thống.

Từ thực tế đó, các chuyên gia đề xuất cần phát triển mô hình dịch vụ năng lượng do bên thứ ba đầu tư và vận hành, đồng thời xây dựng cơ chế giá lưới điện minh bạch theo cấp điện áp.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Kevin Duy Anh Cascarino, Giám đốc Quốc gia Việt Nam của Goodwe cho hay, Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt của chuyển dịch năng lượng, với nhiều cơ hội từ chính sách, nhưng cũng đối mặt không ít vướng mắc trong triển khai thực tế.

“Mục tiêu phát triển lưu trữ năng lượng quy mô lớn không chỉ cần định hướng đúng, mà còn cần các đối tác công nghiệp đủ năng lực để hiện thực hóa”, ông Kevin Duy Anh Cascarino chia sẻ.

Theo các chuyên gia, để thị trường BESS thực sự phát triển, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách, công nghệ và năng lực triển khai. Trong đó, khung pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo dài hạn sẽ là yếu tố then chốt.

Hà Sơn

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/go-diem-nghen-chinh-sach-thuc-day-bess-but-toc-tai-viet-nam-181196.html