Gỡ điểm nghẽn thể chế, mở dư địa phát triển Thủ đô

2 giờ trướcBài gốc

Tạo đột phá thể chế để Thủ đô phát huy vai trò đầu tàu

Khẳng định vị trí đặc biệt của Thủ đô, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Quản Minh Cường nhấn mạnh, Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại của cả nước, do đó cần được phát triển toàn diện, tương xứng với vai trò, vị thế. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn tồn tại nhiều “điểm nghẽn” cản trở sự phát triển. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cần tạo ra cơ chế thông thoáng, mang tính đặc thù, không chỉ thúc đẩy Hà Nội mà còn lan tỏa đến các vùng lân cận.

Quang cảnh phiên thảo luận Tổ 14. Ảnh: Mạnh Hưng

Đại biểu lưu ý, cơ chế đặc thù phải gắn với kiểm soát quyền lực và vận hành hiệu quả của hệ thống chính trị, bảo đảm không trái với các tiêu chí chung của pháp luật hiện hành. Đồng thời, cần làm rõ các mô hình phát triển mới, không gian phát triển và tiêu chí lựa chọn phù hợp với bối cảnh mới.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Quản Minh Cường phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Góp ý cụ thể vào dự thảo Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Nguyễn Minh Sơn (Đồng Tháp) đề nghị rà soát quy định về quy hoạch Thủ đô tại Điều 10.

Theo đại biểu, quy hoạch tổng thể Thủ đô cần bảo đảm phù hợp với Luật Quy hoạch năm 2025, trong đó quy hoạch tỉnh phải cụ thể hóa quy hoạch tổng thể quốc gia và quy hoạch vùng. Vì vậy, cần giữ đúng thứ bậc trong hệ thống quy hoạch nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý không gian, quốc phòng, an ninh và môi trường.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Nguyễn Minh Sơn (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Đại biểu cũng lưu ý, việc điều chỉnh quy hoạch cần gắn với các điều kiện chặt chẽ, như vì lợi ích quốc gia, quốc phòng – an ninh hoặc khi có biến động lớn về tự nhiên, kinh tế – xã hội.

Liên quan đến cơ chế tài chính, ngân sách tại Điều 21, đại biểu Nguyễn Minh Sơn cho rằng, các quy định hiện hành tuy kỳ vọng tạo nguồn lực mạnh mẽ cho Thủ đô, nhưng có thể làm suy giảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương. Trong bối cảnh Hà Nội là địa phương có quy mô thu lớn thứ hai cả nước, nếu không cân nhắc kỹ sẽ gia tăng chênh lệch giữa các địa phương. Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu điều chỉnh theo hướng áp dụng cơ chế thưởng vượt thu phù hợp với Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng đề nghị cần có cơ chế điều tiết hợp lý, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các địa phương.

Cần cơ chế giám sát chặt chẽ

Nhấn mạnh tính đột phá của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh) cho rằng, việc sửa đổi Luật lần này có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và được chuẩn bị theo quy trình phù hợp. Dự thảo đã mạnh dạn phân cấp, trao quyền tự chủ cao hơn cho Thủ đô, kể cả trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong một số trường hợp đặc thù.

ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Theo đại biểu, đây là bước “thử nghiệm” lớn trong tổ chức chính quyền địa phương, với tinh thần “tự quyết – tự làm – tự chịu trách nhiệm”, nhằm tạo động lực phát triển vượt bậc cho Hà Nội, qua đó phát huy vai trò đầu tàu, lan tỏa cho cả nước. Tuy nhiên, do chưa có tiền lệ, cần đặc biệt chú trọng thiết kế cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Đại biểu Trần Thị Kim Nhung nhấn mạnh, kiểm soát quyền lực không nhằm hạn chế quyền tự chủ, mà để bảo đảm an toàn pháp lý, giảm thiểu rủi ro trong tổ chức thực hiện. Việc mạnh dạn thử nghiệm là cần thiết, nhưng phải đi kèm cơ chế giám sát, đánh giá kịp thời để điều chỉnh khi phát sinh vấn đề.

ĐBQH Dương Trung Ý (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Đồng tình với các ý kiến trên, các ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (Quảng Ninh), ĐBQH Dương Trung Ý và Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) đều bày tỏ kỳ vọng Hà Nội sẽ phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù để tạo bước phát triển bứt phá, qua đó khẳng định vai trò đầu tàu và lan tỏa động lực cho cả nước, trên cơ sở hài hòa với lợi ích chung.

ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Làm rõ thêm quan điểm này, ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm nhấn mạnh, việc thiết kế cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội là cần thiết và có cơ sở thực tiễn, bởi Thủ đô không chỉ là một địa phương hành chính đơn thuần mà giữ vị trí, vai trò đặc biệt. Do đó, cần có những cơ chế đủ mạnh để Hà Nội phát triển tương xứng, thực sự trở thành cực tăng trưởng, dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa tới các địa phương khác. Tuy nhiên, các cơ chế này cần được xây dựng theo hướng hài hòa, vừa tạo điều kiện cho Hà Nội phát triển, vừa có thể trở thành mô hình thể chế để nghiên cứu, áp dụng rộng rãi.

ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh Hưng

Cụ thể, đối với lĩnh vực y tế, đại biểu bày tỏ sự đồng tình cần có cơ chế đặc thù, song đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe Nhân dân, nên việc “đặc thù” cần tập trung vào cơ chế quản lý, tổ chức, vận hành; còn các tiêu chuẩn chuyên môn phải được bảo đảm thống nhất và đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chuyên ngành.

Về phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung một số lĩnh vực cấp thiết. Trước hết là giao thông đô thị – một trong những thách thức lớn nhất hiện nay của Hà Nội; tiếp đến là bảo vệ môi trường – vấn đề đang gây nhiều bức xúc; và lĩnh vực gia đình, nhằm góp phần bảo vệ, phát huy các giá trị gia đình trong bối cảnh xã hội có nhiều biến đổi.

Liên quan đến phát triển đô thị và nhà ở (Điều 12), đại biểu cho rằng, bên cạnh yêu cầu bảo vệ di sản và không gian xanh, cần bổ sung nội dung gìn giữ, phát triển các làng nghề truyền thống – một nét đặc trưng của Thủ đô.

Đối với chính sách an sinh xã hội (Điều 17), đại biểu Nguyễn Thanh Cầm cũng chỉ rõ: quy định trong dự thảo còn mang tính khái quát. Do đó, đề nghị làm rõ hơn và ưu tiên các nhóm đối tượng cụ thể như người khuyết tật, trẻ em, người cao tuổi, qua đó giúp Thủ đô xây dựng các mô hình an sinh tiêu biểu, có khả năng lan tỏa trong cả nước.

Hải Thanh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/go-diem-nghen-the-che-mo-du-dia-phat-trien-thu-do-10412703.html