Góc khuất của ngành 'thời trang nhanh'

2 giờ trướcBài gốc

Nhiều quần áo thải vẫn còn nguyên tem của các chuỗi cửa hàng từ thiện lớn tại Mỹ. Ảnh: Ayushi Shah/CNN

“Thiên đường tái chế”

Theo CNN, “thành phố dệt may” Panipat hiện là một trong những trung tâm tái chế quần áo lớn nhất thế giới, với khoảng 20.000 cơ sở công nghiệp và ít nhất 300.000 lao động trực tiếp. Mỗi năm, hàng triệu tấn quần áo qua sử dụng từ Mỹ, Anh, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác được chuyển tới thành phố này để tái chế.

Trong các nhà xưởng nóng hầm hập, quần áo cũ được cắt nhỏ, nghiền nát thành sợi, nhuộm lại rồi tái sinh thành chăn, thảm hoặc vải mới. Một chiếc áo bị bỏ đi ở phương Tây có thể trở thành tấm thảm dưới chân ở một nơi khác trên thế giới.

Thoạt nhìn, đó là hình mẫu lý tưởng của kinh tế tuần hoàn khi rác thải được kéo dài vòng đời thay vì chôn lấp. Công nghiệp thời trang - lĩnh vực vốn bị xem là một trong những ngành gây ô nhiễm lớn nhất thế giới - cũng thường dùng hình ảnh tái chế để kể câu chuyện “bền vững”, “xanh” và “có trách nhiệm”. Tuy nhiên, phía sau những khẩu hiệu đẹp đẽ ấy lại là thực tế gai góc hơn nhiều.

Quần áo thải được nghiền nhỏ để tái chế thành sợi vải. Ảnh: Ayushi Shah/CNN

Hệ lụy về sức khỏe và môi trường

Tại Panipat, vòng đời thứ hai của quần áo lại mở ra một chuỗi rủi ro khác. Bên trong các xưởng tái chế, không khí đặc quánh bụi sợi. Những mảnh vải vụn bay lơ lửng, bám lên tóc, mặt, quần áo rồi len sâu vào phổi công nhân.

Nhiều người làm việc hàng chục năm cạnh các cỗ máy nghiền khổng lồ mà không có khẩu trang đạt chuẩn hay thiết bị bảo hộ đúng nghĩa. Một công nhân tên Rajesh bị ho kéo dài và khó thở sau nhiều năm làm việc trong môi trường này nhưng vẫn phải tiếp tục mưu sinh vì cần tiền nuôi gia đình.

Có nguồn tin ghi nhận nước thải công nghiệp tại Panipat chảy vào sông Yamuna - nguồn nước quan trọng của hàng triệu người dân miền Bắc Ấn Độ, bao gồm cả thủ đô New Delhi. Tòa án Môi trường Quốc gia Ấn Độ nhiều lần cảnh báo tình trạng một số cơ sở xả thải chưa qua xử lý dù pháp luật Ấn Độ đã có những quy định kiểm soát vấn đề này.

Ngành dệt may ở Panipat hiện tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động nhập cư nghèo. Chính vì vậy, nhiều người chấp nhận rủi ro sức khỏe để đổi lấy nguồn thu nhập ổn định hiếm hoi. Theo cuộc khảo sát vào năm 2022, gần 93% hộ dân tại các khu vực bị ảnh hưởng cho biết gia đình họ gặp các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trong vòng 5 năm.

Theo CNN, bác sĩ Vikas Sharma, người sống tại làng Shimla Gujran (Panipat) cho biết, số ca mắc các bệnh về da, dị ứng và ung thư trong cộng đồng đã tăng mạnh trong nhiều năm qua. Bản thân ông cũng đang mắc bệnh hen suyễn.

Trong khi đó, Panipat vốn nằm ở miền Bắc Ấn Độ - một trong những khu vực có chất lượng không khí ô nhiễm nhất thế giới, do sự pha trộn độc hại từ khí thải xe cộ, hoạt động công nghiệp, đốt phụ phẩm nông nghiệp và bụi từ các công trình xây dựng.

Những sợi vải tái chế được phơi khô. Ảnh: Ayushi Shah/CNN

Đáng chú ý, Panipat không phải nơi sản xuất quần áo mới, mà là nơi xử lý hậu quả của ngành thời trang tiêu dùng toàn cầu. Nhiều món đồ vẫn còn nguyên tem của các cửa hàng từ thiện phương Tây, một số thậm chí trông gần như chưa qua sử dụng. Điều đó phản ánh nghịch lý của ngành thời trang hiện đại khi con người mua ngày càng nhiều nhưng mặc trong thời gian ngày càng ngắn.

Các chuyên gia cho rằng, “fast fashion” (thời trang nhanh) đang tạo ra mô hình tiêu dùng đáng lo ngại: sản xuất nhanh, mua nhanh, bỏ nhanh. Và dù quần áo được tái chế, quá trình đó không hề “xanh” như nhiều chiến dịch quảng bá.

Câu chuyện ở Panipat cho thấy thực tế đáng suy ngẫm của ngành thời trang hiện đại. Quần áo có thể được tái chế để kéo dài vòng đời sử dụng, nhưng áp lực về môi trường và sức khỏe lại tập trung nhiều hơn tại các cộng đồng trực tiếp tham gia vào quá trình xử lý và tái chế.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/goc-khuat-cua-nganh-thoi-trang-nhanh-3336086.html