Góc nhìn văn hóa: 'Thần tốc' cải cách thủ tục hành chính - Động lực cho tăng trưởng hai con số

2 giờ trướcBài gốc

Đó là chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng về việc “thần tốc” cắt giảm thủ tục hành chính không chỉ mang ý nghĩa quản trị, mà còn gợi mở một cách tiếp cận mang chiều sâu văn hóa – nơi lịch sử trở thành nguồn lực tinh thần cho phát triển.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc họp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ngày 26/4/2026- Ảnh: VGP.

“Thần tốc” – từ biểu tượng chiến thắng đến chuẩn mực hành động mới

Cách đây 51 năm, tinh thần “thần tốc” đã góp phần làm nên thắng lợi trọn vẹn của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đó không đơn thuần là tốc độ về mặt quân sự, mà là sự hội tụ của ý chí, quyết tâm và khả năng tổ chức hành động ở mức cao nhất. Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra chỉ thị “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”, đó cũng là lúc tư duy chiến lược được đẩy lên tầm nghệ thuật – nơi thời cơ được nắm bắt chính xác đến từng giờ. Đây là thông điệp được Thủ tướng Lê Minh Hưng đặc biệt nhấn mạnh tại các cuộc làm việc với các Bộ, ngành Trung ương ngay khi nhận nhiệm vụ người đứng đầu Chính phủ nhiệm kỳ mới (2026 – 2031). Đây cũng là yêu cầu cấp bách nhằm tiếp tục tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, minh bạch, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng "hai con số".

Ngày nay, khi đất nước bước vào “kỷ nguyên vươn mình”, tinh thần ấy được chuyển hóa sang một dạng thức mới: Tốc độ trong cải cách thể chế. Nếu chiến tranh đòi hỏi hành quân nhanh để giảm tổn thất, thì kinh tế thị trường đòi hỏi cải cách nhanh để không bỏ lỡ cơ hội. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, sự chậm trễ trong thủ tục hành chính không chỉ gây phiền hà mà còn làm suy giảm năng lực cạnh tranh quốc gia.

Dữ liệu thực tế cho thấy, dù đã đạt được những kết quả nhất định, hệ thống thủ tục hành chính vẫn còn cồng kềnh với 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và hơn 4.600 điều kiện kinh doanh. Đây không chỉ là những con số khô khan, mà phản ánh một “lực cản” – nơi thói quen quản lý theo kiểu “tiền kiểm”, tâm lý e ngại trách nhiệm và sự trì trệ trong thực thi vẫn tồn tại.

Chính vì vậy, yêu cầu “thần tốc” của Thủ tướng Lê Minh Hưng không đơn thuần là mệnh lệnh hành chính, mà là lời kêu gọi thay đổi tư duy. Khi thời gian cải cách được tính bằng giờ thay vì ngày, điều đó cho thấy một sự dịch chuyển văn hóa quản trị: Từ “an toàn” sang “hiệu quả”, từ “quy trình” sang “kết quả”. Tinh thần này, nếu được duy trì, sẽ tạo ra một chuẩn mực hành động mới cho bộ máy công quyền.

Cải cách thủ tục hành chính như một cuộc “tổng tiến công” trong thời bình

Nhìn từ góc độ văn hóa, cải cách hành chính hiện nay có thể được ví như một cuộc “tổng tiến công” trong thời bình. Đối tượng không còn là kẻ thù hữu hình, mà là những rào cản vô hình: thủ tục rườm rà, cơ chế chồng chéo, trách nhiệm không rõ ràng. Và cũng giống như năm 1975, yếu tố quyết định vẫn là tốc độ và sự đồng bộ.

Việc ban hành 8 Nghị quyết chỉ trong nửa tháng, sửa đổi 163 văn bản pháp luật, bãi bỏ hàng trăm thủ tục và điều kiện kinh doanh cho thấy một quyết tâm chính trị rất cao. Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở cách thức triển khai: Nhanh, dứt khoát và không trì hoãn. Đây chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần “thần tốc” trong quản trị quốc gia.

Tuy nhiên, từ góc nhìn văn hóa, thách thức lớn nhất không nằm ở việc ban hành chính sách, mà ở việc thay đổi hành vi thực thi. Lâu nay, một trong những “căn bệnh” của cải cách hành chính là tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” – chủ trương đúng nhưng triển khai chậm, thiếu quyết liệt. Điều này phản ánh một khoảng cách giữa ý chí chính trị và văn hóa công vụ.

Để thu hẹp khoảng cách đó, cần một sự chuyển đổi sâu sắc: Từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”. Khi người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm, mỗi thủ tục hành chính không còn là một “rào cản” mà trở thành một “dịch vụ”. Đây chính là nền tảng của một nền hành chính hiện đại – nơi niềm tin được xây dựng không chỉ bằng lời nói, mà bằng trải nghiệm thực tế.

Ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp cũng cho thấy kỳ vọng rất rõ ràng: Thủ tục phải nhanh gọn, minh bạch và có thể dự báo. Khi tốc độ xử lý hành chính tiệm cận với tốc độ kinh doanh, đó là lúc môi trường đầu tư thực sự được cải thiện. Ngược lại, nếu thủ tục vẫn “chậm một nhịp”, mọi cơ hội đều có thể bị bỏ lỡ.

Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” – tức là giảm bớt sự can thiệp ban đầu của Nhà nước, trao quyền nhiều hơn cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường giám sát sau đó. Đây không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là một bước tiến về văn hóa quản trị, thể hiện sự tin tưởng và tôn trọng đối với khu vực tư nhân.

Niềm tin – “chất xúc tác” cho tăng trưởng hai con số

Nếu “thần tốc” là phương thức, thì niềm tin chính là mục tiêu sâu xa của cải cách hành chính. Khi các rào cản được tháo gỡ, chi phí giảm xuống và quy trình trở nên minh bạch, niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ được củng cố. Và chính niềm tin này sẽ trở thành “chất xúc tác” cho tăng trưởng kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là một con số tham vọng, mà còn là một phép thử đối với năng lực điều hành và sức chịu đựng của nền kinh tế. Để đạt được mục tiêu này, không thể chỉ dựa vào vốn hay lao động, mà cần một “hạ tầng mềm” đủ mạnh – trong đó cải cách hành chính đóng vai trò then chốt.

Việc ký kết Quy chế phối hợp liên ngành giữa các bộ như Công an, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ cũng cho thấy một hướng đi đúng: Tăng cường phối hợp, giảm chồng chéo và thúc đẩy chuyển đổi số. Khi công nghệ được ứng dụng hiệu quả, “thần tốc” không chỉ là khẩu hiệu mà trở thành khả năng thực tế.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một cách thẳng thắn: “Thần tốc” nếu không đi kèm với “chắc thắng” có thể dẫn đến rủi ro. Cải cách quá nhanh nhưng thiếu kiểm soát có thể tạo ra những “lỗ hổng” mới. Vì vậy, bài học từ Đại thắng mùa Xuân 1975 vẫn còn nguyên giá trị: Tốc độ phải đi cùng với sự chắc chắn, táo bạo nhưng không chủ quan.

Như vậy, từ "chiến trường" đến "thương trường", từ quá khứ đến hiện tại, tinh thần “thần tốc” đã và đang chứng minh sức sống bền bỉ của một giá trị văn hóa đặc biệt. Chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng về việc “thần tốc” cắt giảm thủ tục hành chính không chỉ là một giải pháp kinh tế, mà còn là một thông điệp văn hóa: Muốn phát triển nhanh, trước hết phải thay đổi cách nghĩ và cách làm.

Trong hành trình hướng tới tăng trưởng hai con số, cải cách thủ tục hành chính chính là “mặt trận” then chốt. Và nếu tinh thần “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng” được vận dụng một cách sáng tạo, nhất quán, thì không chỉ mục tiêu kinh tế được hiện thực hóa, mà một nền văn hóa quản trị mới – năng động, minh bạch và hiệu quả – cũng sẽ dần hình thành.

Chính phủ ban hành 8 Nghị quyết cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh

Theo Chinhphu.vn: Chính phủ vừa ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc quản lý của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Y tế, Bộ Công an và một Nghị quyết chung do Bộ Tư pháp chủ trì áp dụng cho Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước.
Theo đó, đã sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm: 02 Nghị quyết của Chính phủ, 155 Nghị định và 06 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Với việc ban hành các văn bản này, 4 chỉ tiêu cốt lõi theo Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã được hoàn thành. Đối với thủ tục hành chính, 184 thủ tục bị bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương về mức 27%. Đối với điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện bị bãi bỏ và 04 điều kiện được đơn giản hóa.
Quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024; thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất của Chính phủ trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Để bảo đảm hiệu quả, Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tập trung nguồn lực triển khai các quy định mới, tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ và tuyệt đối không để phát sinh các rào cản hành chính mới trong quá trình thực hiện.

V.X.B

Vũ Xuân Bân

Nguồn VHPT : https://vanhoavaphattrien.vn/goc-nhin-van-hoa-than-toc-cai-cach-thu-tuc-hanh-chinh-dong-luc-cho-tang-truong-hai-con-so-a33054.html