Góp ý dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi): Cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận 'liệt kê để cấm' sang 'phân loại để quản lý'

2 giờ trướcBài gốc

Một số khái niệm còn mang tính định tính, chưa có tiêu chí rõ ràng

Tán thành cơ bản với Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), đại biểu Lã Thanh Tân bày tỏ quan tâm đến Điều 7 về các hành vi bị nghiêm cấm. Cơ bản thống nhất với dự thảo khi xác định hệ thống các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo. Theo đại biểu, các quy định này đã bao quát được những nguyên tắc cốt lõi; bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân; bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự xã hội; giữ gìn đạo đức, văn hóa và khối đại đoàn kết dân tộc.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Hội trường Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 10/4

Tuy nhiên, nhìn từ yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp - đặc biệt là tinh thần “không quản được thì cấm” cần được thay thế bằng “quản lý hiệu quả bằng pháp luật và công cụ hiện đại”, đại biểu Lã Thanh Tân cho rằng, điều luật này có một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo đó, về phạm vi điều chỉnh, quy định hiện nay tuy rộng nhưng còn thiếu nhiều nội dung mang tính thời đại, đặc biệt là hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Thực tế cho thấy, nhiều hành vi xuyên tạc, kích động, thậm chí trục lợi từ tôn giáo đang diễn ra chủ yếu trên nền tảng số. Nếu không bổ sung quy định phù hợp sẽ gặp “khoảng trống” pháp lý trong quản lý lĩnh vực này.

Về tính cụ thể và khả thi, một số khái niệm như “xúc phạm tín ngưỡng, tôn giáo”, “trái đạo đức xã hội” hay “chia rẽ tôn giáo” còn mang tính định tính, chưa có tiêu chí rõ ràng. Điều này có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất, thậm chí phát sinh rủi ro trong thực thi, ảnh hưởng đến quyền tự do tín ngưỡng và quyền tự do hợp pháp của người dân.

Về sự tương thích với hệ thống pháp luật hiện hành, nhiều hành vi đã được điều chỉnh trong Bộ luật Hình sự Việt Nam, Luật An ninh mạng hay Luật Xử lý vi phạm hành chính. Đại biểu cho rằng, cần rà soát tránh chồng chéo, đồng thời phân định rõ hành vi nào xử lý hình sự, hành vi nào xử lý hành chính và hành vi nào nên ưu tiên các biện pháp như đối thoại tuyên truyền vận động.

Đối với tư duy quản lý, đại biểu đề nghị chuyển mạnh từ cách tiếp cận “liệt kê để cấm” sang “phân loại để quản lý”. Theo đó, chỉ nên cấm tuyệt đối đối với các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, kích động bạo lực, chia rẽ dân tộc, tôn giáo; đối với các hành vi còn lại, cần thiết kế theo hướng có điều kiện, có tiêu chí rõ ràng.

Đồng thời, tại Điều 8 dự thảo quy định về quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng nhưng tại Điều 7 chưa quy định cấm hành vi vi phạm hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định cấm các hành vi vi phạm về tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng như: sử dụng không gian mạng để xuyên tạc, kích động thù hằn, chia rẽ tôn giáo; lợi dụng hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên môi trường số để trục lợi, lừa đảo...

Rõ nội dung hợp pháp thì bảo đảm, vi phạm mới xử lý

Góp ý vào Điều 8 về quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, đại biểu Lã Thanh Tân đánh giá cao việc dự thảo đã kịp thời bổ sung quy định về hoạt động tín ngưỡng tôn giáo trên không gian mạng, một lĩnh vực đang phát triển rất nhanh và đặt ra nhiều thách thức trong quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, theo đại biểu, quy định yêu cầu đăng ký, thông báo đối với hoạt động tín ngưỡng tôn giáo trên không gian mạng chưa thực sự khả thi. Hoạt động trên môi trường số có tính chất linh hoạt, thường xuyên, thậm chí diễn ra theo thời gian thực như chia sẻ giảng đạo, sinh hoạt trực tuyến. Nếu áp dụng cơ chế tiền kiểm, yêu cầu đăng ký trước, sẽ dẫn đến gia tăng thủ tục hành chính, khó thực hiện trên thực tế, và có thể vô tình hạn chế quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân.

Bên cạnh đó, điều luật hiện đang có xu hướng quản lý theo “hoạt động” thay vì tập trung vào “hành vi vi phạm”. Theo đại biểu, không nên đặt toàn bộ hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng vào diện phải kiểm soát mà cần phân loại: rõ nội dung hợp pháp thì bảo đảm, nội dung vi phạm mới xử lý. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với tinh thần của Luật An ninh mạng và thông lệ quản lý hiện đại.

Theo đại biểu, quy định trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp có nền tảng truyền thống số và tổ chức, doanh nghiệp có mạng viễn thông là cần thiết nhưng chưa được quy định đủ rõ. Vì vậy, cần làm rõ hơn về: thẩm quyền yêu cầu gỡ bỏ nội dung; thời hạn thực hiện và cơ chế giám sát, khiếu nại. Nếu không rất dễ dẫn đến tình trạng gỡ bỏ quá mức để an toàn, gây lúng túng, chậm trễ trong thực thi.

Đại biểu Lã Thanh Tân cho rằng điều luật còn thiếu nguyên tắc bảo đảm quyền: trong khi quản lý là cần thiết, nhưng cần khẳng định rõ: việc quản lý không được làm ảnh hưởng đến quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và quyền tự do biểu đạt hợp pháp của công dân. Nhấn mạnh nội dung này, đại biểu đề nghị Điều 8 cần được chỉnh lý theo hướng: giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm; chuyển từ quản lý toàn bộ hoạt động sang quản lý hành vi vi phạm; đồng thời, hoàn thiện cơ chế pháp lý rõ ràng, minh bạch và khả thi hơn. Có như vậy, mới vừa quản lý hiệu quả, vừa bảo đảm quyền con người trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Hải An

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/gop-y-du-thao-luat-tin-nguong-ton-giao-sua-doi-can-chuyen-manh-tu-cach-tiep-can-liet-ke-de-cam-sang-phan-loai-de-quan-ly-10413134.html