GS Hoàng Chương - 'Người biến rất nhiều điều không thể thành có thể'

3 giờ trướcBài gốc

Sáng ngày 6/6 tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cùng gia đình đã tổ chức hội thảo "Giáo sư - Anh hùng Lao động Hoàng Chương với văn hóa dân tộc", nhân kỷ niệm 1 năm ngày mất của ông.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, NSND Lê Tiến Thọ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc cho biết, từ những ngày đầu khó khăn, với "hai bàn tay trắng", GS Hoàng Chương cùng các thế hệ lãnh đạo đặt viên gạch đầu tiên đã làn nên thương hiệu: Viện Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc.

Cố Giáo sư Hoàng Chương

Đã trải qua hơn 25 năm, một phần tư thế kỷ, tuy thời gian không dài, nhưng thành tích nổi bật của Viện đã được Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam, giới khoa học và đội ngũ văn nghệ sĩ đánh giá cao. Nhân kỷ niện 1 năm ngày mất củ GS.Anh hùng Lao động Hoàng Chương, Ban lãnh đạo Viện tổ chức hội thảo về ông. Hội thảo nhằm khẳng định những đóng góp của GS. Anh hùng Lao động Hoàng Chương cho văn hóa dân tộc. Đó là bài học kinh nghiệm cho ban lãnh đạo Viện tiếp tục kế thừa và phát triển, xây dựng Viện xứng đáng là địa chỉ đỏ, có nhiều công trình nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc.

Nói về những đóng góp của GS Hoàng Chương đối với văn hóa dân tộc, Chủ tịch Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam Đỗ Hồng Quân khẳng định, ông là nhà nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật truyền thống dân tộc, có nhiều công trình nghiên cứu được đánh giá cao như dân ca miền Trung Nam Bộ, Đi tìm vẻ đẹp của sân khấu dân tộc, Tống Phước Phổ - cây đại thụ tuồng, tuồng và võ thuật dân tộc, nghệ thuật Bài Chòi, tuồng - báu vật của văn hóa dân tộc...

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân còn cho biết, công lao đóng góp của GS Hoàng Chương ngoài những công trình lý luận kể trên, còn là một nhà tổ chức, một nhà quản lý mẫn cán, xuất sắc.

"Ở vai trò này, ông là người đã biến rất nhiều cái không thể thành có thể", nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đặc biệt nhấn mạnh tới vai trò quản lý của GS Hoàng Chương.

Theo đó, 15 năm làm Viện trưởng Viện nghiên cứu Sân khấu thuộc Bộ VHTTDL, ông đã đưa một đơn vị nghiên cứu nhỏ thành một trung tâm nghiên cứu có uy tín lớn, quy tụ nhiều văn nghệ sĩ, nhà khoa học nổi tiếng trong và ngoài nước, có nhiều hoạt động, san phẩm có tầm vóc quốc gia và có nhiều mối quan hệ với các cơ quan nghiên cứu sân khấu, văn hóa truyền thống ở nhiều nước trên thế giới.

Sau khi nghỉ hưu, ông đã sáng lập Viện Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc theo hình thức xã hội hóa, hoàn toàn tự lo trang trải về tài chính.

Hội thảo được tổ chức nhân kỷ niệm 1 năm ngày mất của GS Hoàng Chương

Với tình yêu mãnh liệt dành cho văn hóa dân tộc, GS Hoàng Chương đã thuyết phục được các trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân cũng như các nhà lãnh đạo, cựu lãnh đạo vào sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc để góp phần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc như Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII của Đảng.

Dưới sự lãnh đạo của GS Hoàng Chương, Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc đã hoàn thành khối lượng công việc khổng lồ với chất lượng khoa học và tác dụng xã hội cao: 5 đề tài cấp Bộ, gần trăm hội thảo khoa học trong đó có nhiều hội thảo quốc gia và quốc tế, xây dựng và góp phần thực hiện thành công 2 dự án quốc gia lớn là dự án Sân khấu học đường và dự án Văn hóa giao thông cùng sự hình hành và phát triển vững mạnh của một cơ quan báo chí có uy tín: tap jchis Văn hiến Việt Nam. Thực hiện công tác đối ngoại nhân dân thông qua hàng trăm chuyến đi biểu diễn, quảng bá nghệ thuật truyền thống dân tộc ở khắp các nước Asean, châu Á, châu Âu, châu Mỹ...

Đại tá, nhà văn Mai Nam Thắng đánh giá, đóng góp lớn nhất của GS Hoàng Chương về mặt tư duy chính là việc chuyển hóa khái niệm bảo tồn từ "tĩnh" sang "động". Ông đấu tranh không khoan nhượng với tư duy giữ gìn di sản trong tủ kính. Đối với ông, di sản phải sống, phải thở, phải kiếm được tiền nuôi sống nghệ nhân và phải hiện diện trong đời sống của nhân dân. Các dự án đưa "Sân khấu vào học đường" hay gắn nghệ thuật với tuyên truyền an toàn giao thông là những minh chứng sống động cho phương pháp luận đúng đắn này.

Theo ông, muốn bảo tồn văn hóa dân tộc, không thể chỉ giữ nó trong bảo tàng hay trên các trang sách mà phải làm cho nó sống lại trong lòng đương đại, phải biến nó thành dòng chảy liên tục kết nối quá khứ và tương lai. Trong công tác nghiên cứu cũng vậy, ông không ngồi trong phòng máy lạnh để viết lý luận suông. Ông có mặt ở khắp các vùng chiến khu xưa, các làng quê hẻo lánh từ Bắc chí Nam. Ông lặn lội đi tìm từng nghệ nhân cung đình Huế, các bậc lão thành của nghệ thuật tuồng, chèo, cải lương... để chép lại những vở diễn cổ, những làn điệu sắp bị thất truyền.

BTC cùng các khách tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Theo Đại tá, nhà văn Mai Nam Thắng, GS Hoàng Chương còn là một nhà ngoại giao văn hóa xuất sắc. Hàng năm, dù tuổi đã cao, ông vẫn đều đặn đứng lớp thuyết giảng cho hàng nghìn sinh viên nước ngoài sang Việt Nam thực tập. Ông còn nhận lời mời sang các trường đại học danh tiếng của nước ngoài để giới thiệu về tuồng, rối nước và nhiều bộ môn nghệ thuật truyền thống của Việt Nam. Ông giúp thế giới hiểu rằng, Việt Nam không chỉ có chiến tranh mà còn có một nền văn hiến rực rỡ và sâu dày. Ông nhận thức rõ sức mạnh của ngoại giao văn hóa. Thông qua các hội thảo quốc tế, các chuyến lưu diễn do Trung tâm tổ chức... ông đã đưa những giá trị độc đáo của văn hóa Việt Nam ra thế giới, giúp bạn bè quốc tế hiểu và trân trọng hơn một Việt Nam có bề dày lịch sử và chiều sâu tâm hồn.

Năm 2020, ở tuổi chạm vách 90, GS Hoàng Chương vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Đây là sự ghi nhận hoàn toàn xứng đáng và chuẩn xác nhất cho chặng đường hơn 20 năm "nghỉ hưu" nhưng làm việc bằng hai, bằng ba thời trẻ của ông.

NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với GS Hoàng Chương. Bà cho biết: "Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam rất tự hào về ông, người anh hùng lao động thời kỳ đổi mới duy nhất của giới sân khấu. Xin nguyện học tập tình yêu và dũng khí của người con ưu tú của quê hương "Đất võ trời văn" trong sự nghiệp xây dựng một nền sân khấu tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc ở kỷ nguyên phát triển mới của văn hóa đất nước sau các nghị quyết của Đảng và Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam".

Tại hội thảo, nhiều tham luận đều khẳng định nhân cách và sự nghiệp của GS Hoàng Chương để lại bài học sâu sắc về sự tận hiến cho văn hóa dân tộc, phục vụ nhân dân. Việc đề xuất đặt tên đường mang tên Giáo sư Hoàng Chương không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho một "cây đại thụ" của nền nghệ thuật truyền thống, mà còn là cách thiết thực để tôn vinh và lưu truyền các giá trị văn hóa cao đẹp cho thế hệ mai sau.

Hương Thủy

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/gs-hoang-chuong-nguoi-bien-rat-nhieu-dieu-khong-the-thanh-co-the-post655568.antd