Những thay đổi này không chỉ giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ mà còn định hình một nền hành chính hiện đại, minh bạch và thực sự phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Người dân làm thủ tục hành chính tại Trung tâm dịch vụ hành chính công số 01, thành phố Hà Nội. Ảnh Thanh Hải
Hơn 2.000 thủ tục được “mở cửa” phi địa giới
Cải cách thủ tục hành chính không còn là nhiệm vụ kỹ thuật mà đã trở thành yêu cầu chiến lược trong quản trị hiện đại. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết, giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian giải quyết và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, Hà Nội đã chủ động cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt.
Theo đó, thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch quan trọng nhằm rà soát, đơn giản hóa và tái cấu trúc toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Trọng tâm không chỉ dừng ở việc cắt giảm mà hướng tới xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc UBND thành phố Hà Nội ban hành danh mục hơn 2.000 thủ tục hành chính được triển khai tiếp nhận phi địa giới. Với cơ chế này, người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào trên địa bàn, không còn phụ thuộc vào nơi cư trú. Quy định mới giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, đồng thời góp phần giảm tải cho các điểm tiếp nhận, nâng cao tính công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết thủ tục.
Song song với đó, quy mô ủy quyền đã được mở rộng từ 168 lên 636 thủ tục hành chính, với 11 hình thức ủy quyền đa dạng giữa các cấp, ngành. Kết quả bước đầu cho thấy chuyển biến rõ rệt: 32 triệu giờ lao động được cắt giảm; trung bình mỗi thủ tục rút ngắn 1 ngày xử lý. Ở các lĩnh vực trọng điểm, hiệu quả càng rõ nét khi thời gian xử lý hồ sơ đất đai giảm 15-30%, cấp phép xây dựng rút ngắn 3-5 ngày làm việc. Quan trọng hơn, cấp xã đã từng bước khẳng định vai trò là cấp quản lý thực chất, với đầy đủ quyền hạn và trách nhiệm.
Việc phân cấp mạnh mẽ đã từng bước khẳng định vai trò thực chất của cấp xã, nơi được trao đầy đủ quyền hạn và trách nhiệm trong giải quyết thủ tục cho người dân. Đến nay, hơn 120.000 hồ sơ đã được xử lý ngay tại cấp xã, giúp tiết kiệm hàng chục tỷ đồng chi phí xã hội.
Ông Dương Văn Ninh, Phó Trưởng Phòng phụ trách Phòng Tái cấu trúc và Kiểm soát thủ tục hành chính (Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội) trao đổi tại chương trình thời sự của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội. Ảnh: Thanh Hải
Cùng với đó, 100% thủ tục hành chính đã được công khai và tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Mô hình “một cửa - một hệ thống - một dữ liệu” từng bước phát huy hiệu quả, bảo đảm kết nối liên thông giữa các cấp, các ngành, giảm trùng lặp thông tin và rút ngắn thời gian xử lý. Hơn 53% thủ tục đã được thực hiện trực tuyến toàn trình; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt gần 98%, cho thấy nền hành chính đang chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ giấy sang vận hành trên môi trường số.
Định hình cách làm mới trong phục vụ người dân, doanh nghiệp
Trao đổi tại Chương trình thời sự của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tối 29-4, với nội dung chính có chủ đề "Thủ tục gọn - dữ liệu thông - phục vụ nhanh”, ông Dương Văn Ninh, Phó Trưởng Phòng phụ trách Phòng Tái cấu trúc và Kiểm soát thủ tục hành chính (Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội) cho biết, sự thay đổi rõ nhất nằm ở phương thức xử lý.
Theo ông Dương Văn Ninh, trước đây, thủ tục chủ yếu giải quyết theo hồ sơ giấy, việc tra cứu thông tin phải thực hiện trên nhiều nền tảng khác nhau. Nay, với mô hình hành chính công một cấp toàn thành phố, toàn bộ hồ sơ tại các chi nhánh đều được ký số 100%. Khi hồ sơ được tiếp nhận, các cơ quan xử lý ngay trên hệ thống điện tử, không phải chờ chuyển bản giấy.
Toàn bộ thao tác xử lý và các bước vết đều được theo dõi trên hệ thống, người dân có thể giám sát quá trình giải quyết. Điều này tạo ra sự minh bạch, giúp việc xử lý hồ sơ nhanh gọn, đúng nghĩa giải quyết trên môi trường điện tử.
Ông Dương Văn Ninh cho biết, Trung tâm đã tham mưu thành phố ban hành nhiều kế hoạch về kiểm soát, rà soát, đơn giản hóa và tái cấu trúc thủ tục hành chính để cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình thực chất. Cùng với đó là những giải pháp đổi mới phương thức phục vụ: mô hình dịch vụ công lưu động tới các địa bàn xa trung tâm; các tổ hành chính công xung kích hỗ trợ người yếu thế; 12 chi nhánh triển khai Zalo OA để hỗ trợ trực tiếp, giúp người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ công trực tuyến thuận lợi hơn.
Tiến sĩ Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công trao đổi tại Chương trình. Ảnh: Thanh Hải
Đặc biệt, việc triển khai đồng bộ 2.075/2.075 thủ tục theo mô hình phi địa giới đã tạo thay đổi lớn trong trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp. Khi toàn bộ quy trình được tích hợp trên một hệ thống dùng chung, công tác giám sát trở nên chặt chẽ, công khai, tạo áp lực tích cực buộc các cơ quan nâng cao trách nhiệm và chất lượng phục vụ.
Ở góc nhìn của nhà nghiên cứu, Tiến sĩ Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, việc chuyển từ “quản lý hồ sơ” sang “quản trị bằng dữ liệu” đã chạm đúng cốt lõi của nền hành chính hiện đại.
Giá trị đầu tiên là hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, đóng vai trò như “mạch máu sạch, sống” nuôi dưỡng toàn bộ hệ thống. Thay vì ra quyết định dựa trên kinh nghiệm và trực giác, các cơ quan quản lý có nguồn dữ liệu làm nền tảng cho quyết định dựa trên bằng chứng và thời gian thực.
Giá trị thứ hai là tái định vị vai trò của người dân. Người dân không còn ở vị thế đi “xin” giải quyết thủ tục mà trở thành chủ thể được phục vụ. Công nghệ vì thế trở thành công cụ chia sẻ gánh nặng và thể hiện sự thấu cảm với người dân thông qua trải nghiệm dịch vụ thuận tiện, nhanh chóng.
Giá trị thứ ba, theo Tiến sĩ Đoàn Văn Tình, trong tầm nhìn phát triển dài hạn của Hà Nội, việc số hóa thủ tục và tháo gỡ các nút thắt trong quá trình thực hiện chính là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.
Người dân làm thủ tục hành chính tại phường Tây Hồ. Ảnh Thanh Hải
Tiến sĩ Đoàn Văn Tình cũng nhấn mạnh, nếu thể chế là khung xương, công nghệ là cánh tay thì tư duy phục vụ mới là “linh hồn” của nền hành chính hiện đại. Khi dữ liệu đã tồn tại đầy đủ trên hệ thống, người dân không cần cung cấp lại hồ sơ giấy hay minh chứng những thông tin đã có. Cách làm này giúp giảm chi phí tuân thủ, khơi thông nguồn lực xã hội và thể hiện rõ vai trò quyết định của con người trong vận hành nền hành chính.
Tư duy phục vụ phải bắt nguồn từ chính đội ngũ cán bộ, công chức khi chuyển từ cách làm truyền thống sang cung cấp dịch vụ toàn trình, thông suốt trên nền tảng số. Đây là yếu tố quyết định để công nghệ và thể chế phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Tiến sĩ Đoàn Văn Tình - Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công
Những kết quả từ tiếp nhận hồ sơ phi địa giới, ký số toàn bộ, mở rộng ủy quyền đến tái cấu trúc quy trình cho thấy cải cách thủ tục hành chính tại Hà Nội đang đi theo hướng thực chất và có chiều sâu. Khi dữ liệu được kết nối, quy trình được chuẩn hóa và trách nhiệm được phân định rõ, bộ máy không chỉ xử lý nhanh hơn mà còn minh bạch và dễ giám sát hơn. Quan trọng hơn, sự chuyển dịch từ “quản lý” sang “phục vụ” đang định hình cách làm mới trong toàn hệ thống, tạo nền tảng để thủ tục hành chính thực sự trở thành công cụ hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thay vì là rào cản như trước đây.
Nguyên Bảo