Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa đưa ra đề xuất quan trọng về việc thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt thuộc Hà Nội. Đây được xác định là mô hình tổ chức đặc thù, áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội nhằm thực hiện các phương thức quản trị địa phương mới, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong giai đoạn tới.
Mô hình quản trị đặc thù và cực tăng trưởng mới
Theo dự thảo, Quốc hội sẽ là cơ quan quyết định việc thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại các địa bàn có vị trí chiến lược. Đơn vị này được định hướng phát triển thành đô thị chức năng, đóng vai trò dẫn dắt và là cực tăng trưởng mới của Thủ đô theo Quy hoạch tổng thể.
Về mặt tổ chức, đơn vị này sẽ thực hiện các chính sách quản lý đặc thù, không chỉ dừng lại ở việc thu hút đầu tư mà còn đổi mới toàn diện trong quản trị hành chính. HĐND thành phố Hà Nội được quyền ban hành các biện pháp đặc biệt về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ môi trường. Trong các tình huống cấp bách, Chủ tịch UBND thành phố và cấp xã có thẩm quyền quyết định áp dụng các biện pháp hành chính cần thiết để bảo vệ an toàn cộng đồng theo quy định.
Đề xuất Hà Nội sẽ có đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt. Ảnh: Internet
Tăng mức xử phạt và biện pháp chế tài nghiêm khắc
Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép HĐND thành phố quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn, nhưng không quá 2 lần mức chung do Chính phủ quy định. Quy định này nhằm tăng tính răn đe, phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt như Hà Nội.
Để bảo đảm an ninh và trật tự, Chủ tịch UBND các cấp có thể yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình vi phạm nghiêm trọng. Cụ thể bao gồm: công trình xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép, xây dựng trên đất lấn chiếm; các cơ sở kinh doanh vũ trường, karaoke không đảm bảo điều kiện PCCC; hoặc các công trình thuộc diện phải phá dỡ, di dời khẩn cấp.
Phát triển khu thương mại tự do và các loại hình kinh tế mới
Bên cạnh đơn vị hành chính đặc biệt, dự thảo còn đề cập đến việc thành lập khu thương mại tự do do UBND thành phố quyết định sau khi được HĐND cùng cấp phê duyệt. Mọi hoạt động và cơ chế vận hành của khu vực này sẽ tuân thủ theo quy định riêng của thành phố.
Hà Nội cũng hướng tới việc chuẩn hóa và hỗ trợ các mô hình kinh tế mới như:
Kinh tế ban đêm: Các hoạt động dịch vụ, thương mại diễn ra sau giờ hành chính.
Kinh tế bạc: Các hoạt động kinh tế đáp ứng nhu cầu đa dạng của người cao tuổi.
Kinh tế không gian tầm thấp: Khai thác tiềm năng không gian ở độ cao thấp cho các mục đích phát triển đô thị.
Các loại hình này sẽ được HĐND thành phố quy định chi tiết về phạm vi, tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện hoạt động và các biện pháp hỗ trợ phát triển cụ thể.
Lộ trình thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi)
Hiện nay, Hà Nội có diện tích hơn 3.359 km², dân số trên 8,8 triệu người với 126 đơn vị hành chính cấp xã. Theo lộ trình dự kiến, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào tháng 4/2026.
Lưu ý: Các thông tin về quy hoạch và cơ chế chính sách có thể thay đổi tùy theo quyết định cuối cùng của Quốc hội khi thông qua luật.
Tuệ Nhân