Hà Nội: Khám phá đền Bạch Mã - Ngôi đền nghìn năm tuổi trấn giữ phía Đông kinh thành

2 giờ trướcBài gốc

Đền Bạch Mã là di tích lịch sử quan trọng tọa lạc tại số 76 phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm. Đây là nơi trấn giữ phía Đông trong hệ thống "Thăng Long tứ trấn", mang vẻ đẹp cổ kính, trang nghiêm và là điểm đến tâm linh thu hút đông đảo người dân cùng du khách quốc tế mỗi dịp đầu năm mới.

Ngôi đền nằm tại khu vực trung tâm phố cổ, có đông du khách ghé thăm.

Huyền thoại về vị thần bảo hộ kinh đô

Đền Bạch Mã thờ thần Long Đỗ, vị thần gắn liền với núi Nùng, nơi tiếp nhận khí thiêng của sông núi kinh kỳ. Theo sử liệu từ Ban quản lý di tích, ngôi đền có nguồn gốc từ thời Bắc thuộc. Khi quan đô hộ nhà Đường là Cao Biền đắp thành Đại La, đất liên tục sụt lở. Thấy thần Long Đỗ hiện linh, Cao Biền dùng bùa phép và chôn đồng sắt để trấn yểm long mạch nhưng đều bị sấm sét đánh tan, buộc hắn phải lập đền thờ để cầu xin sự phù hộ.

Đến năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long, việc xây thành cũng gặp khó khăn do công trình liên tục sụp đổ. Sau khi nhà vua sai người tới đền cầu đảo, một con ngựa trắng từ trong đền phi ra, đi một vòng quanh khu đất và để lại dấu chân. Nhà vua theo đó đắp thành thì công trình đứng vững. Để ghi nhớ công ơn, vua đã phong thần làm Thành hoàng Thăng Long và tên gọi đền Bạch Mã (ngựa trắng) cũng từ đó mà có.

Phương đình đền Bạch Mã thiết kế mở, ở giữa đặt lư hương lớn.

Kiến trúc nghệ thuật đặc trưng thời Nguyễn

Trải qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là đợt tôn tạo lớn vào năm 1839, ngôi đền hiện nay mang đậm dấu ấn kiến trúc thời Nguyễn. Điểm độc đáo nhất là hệ thống mái vòm “vỏ cua” nối liền các tòa nhà, tạo nên một không gian liên hoàn, thoáng đãng nhưng vẫn giữ được sự tĩnh mịch tách biệt với sự ồn ào của phố cổ bên ngoài.

Khu vực đại bái sở hữu bộ khung gỗ theo lối "chồng rường, giá chiêng" với các họa tiết mây lửa, hoa lá được chạm khắc tinh xảo. Tại cung cấm, tượng thần Long Đỗ được đặt uy nghi trên ngai thờ, bên cạnh là tượng ngựa trắng sơn son thếp vàng trong tư thế đứng, biểu trưng cho uy linh của vị thần thiêng.

Ban thờ tự tại đền với hệ thống cửa võng, hoành phi và câu đối được sơn son thếp vàng.

Di sản văn hóa và các nghi lễ độc đáo

Hiện nay, đền Bạch Mã còn lưu giữ 15 bia cổ ghi chép về sự tích, nghi lễ cúng thần và lịch sử các lần trùng tu. Đồ lễ bộ gồm các vũ khí thời cổ như kích, đao, thương, câu liêm đều được chế tác tinh xảo. Đáng chú ý, sự hiện diện của tượng Phật trong đền cho thấy quan niệm "tam giáo đồng tôn" đặc trưng trong văn hóa dân gian Việt Nam.

Ngôi đền cổ kính với hai bức phù điêu Thanh Long - Bạch Hổ đắp nổi tinh xảo.

Hằng năm, vào tháng Hai âm lịch, đền tổ chức lễ hội với tục "vọt thổ ngưu" (đánh trâu đất). Đây là nghi thức có từ thời Lý Thái Tông (năm 1048), mang ý nghĩa xua tan khí lạnh mùa đông, cầu mong mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu cho cư dân nông nghiệp.

Hai bức phù điêu Thanh Long - Bạch Hổ đắp nổi tinh xảo.

Trải nghiệm văn hóa tại trung tâm Hà Nội

Nhờ vị trí đắc địa và giá trị lịch sử lâu đời, đền Bạch Mã là điểm dừng chân yêu thích của du khách. Chị Carotta, du khách từ Ý, bày tỏ sự ấn tượng trước kiến trúc khác biệt và không gian văn hóa đặc trưng của ngôi đền so với các nhà thờ tại châu Âu.

Chị Carotta (ngoài cùng bên phải) và bạn bè rất ấn tượng với kiến trúc của ngôi đền.

Đối với người dân địa phương như anh Đặng Quốc Cường (Thái Bình), việc ghé thăm đền vào đầu năm mới đã trở thành thói quen tâm linh để cầu sức khỏe, tài lộc và bình an. Sự linh thiêng của ngôi đền nghìn năm tuổi vẫn luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc giữa lòng thủ đô hiện đại.