Từ công nghệ phạt nguội đến những khoảng xanh trong ngõ nhỏ
Trật tự và mỹ quan đô thị luôn là bài toán hóc búa đối với một đô thị đặc thù như thủ đô Hà Nội-nơi đất chật người đông và thói quen sinh hoạt cũ vẫn còn đan xen phức tạp trong đời sống thường nhật. Để giải quyết triệt để tình trạng lấn chiếm lòng lề đường, đổ rác sai quy định hay vi phạm giao thông tĩnh, nhiều địa phương đã không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các đợt ra quân, cắm chốt mang tính thời điểm của lực lượng chức năng. Thay vào đó, việc ứng dụng công nghệ hiện đại kết hợp xã hội hóa công tác giám sát đang trở thành vũ khí sắc bén giúp duy trì kỷ cương bền vững.
Thượng tá Hoàng Ngọc Cương, Trưởng Công an phường Cầu Giấy giám sát hoạt động tại Trung tâm giám sát "5 điểm nghẽn" phường Cầu Giấy. Ảnh: Vân Nhi
Tại phường Ô Chợ Dừa, hàng trăm camera an ninh tại các khu dân cư kết hợp cùng hệ thống camera AI của Công an thành phố đã tạo thành một "vòng quét" khép kín trong việc giám sát, xử lý vi phạm trật tự đô thị và vệ sinh môi trường. Ngay khi hệ thống phát hiện hành vi vi phạm, hình ảnh sẽ được truyền thẳng đến lực lượng chức năng phụ trách địa bàn để tiến hành kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định.
Không đứng ngoài cuộc, đầu tháng 5-2026, phường Cầu Giấy cũng chính thức đưa vào vận hành Trung tâm giám sát “5 điểm nghẽn” bao gồm: ùn tắc giao thông; trật tự, kỷ cương và vệ sinh đô thị; ô nhiễm môi trường; ngập úng nội đô, ven đô và an toàn thực phẩm. Theo đó, thay vì các đợt ra quân mang tính phong trào, hình thức, địa phương đã chuyển sang cơ chế giám sát 24/7. Mọi biến động trên địa bàn đều được hệ thống camera thông minh ghi nhận và truyền dẫn trực tiếp về trung tâm điều hành.
Bên cạnh việc siết chặt kỷ cương bằng công nghệ, làn sóng làm sạch, làm đẹp không gian sống cũng đang lan tỏa mạnh mẽ vào sâu trong các ngõ ngách của Thủ đô. Những mảng tường cũ kỹ, rêu phong-vốn là nơi lý tưởng cho các loại biển quảng cáo rao vặt trái phép gây nhức mắt nay đã được thay thế bằng những bức tranh bích họa rực rỡ, tái hiện nét đẹp văn hóa Thăng Long hoặc phong cảnh thiên nhiên tươi mát.
Cần sự đồng thuận của nhân dân
Sự chuyển biến rõ nét trên các tuyến phố, ngõ ngách của Hà Nội thời gian qua chính là kết quả từ những cách làm sáng tạo, quyết liệt của từng địa phương, nơi chính quyền đóng vai trò định hướng và nhân dân là chủ thể hành động. Tại trung tâm Thủ đô, phường Ô Chợ Dừa đã trở thành một trong những mô hình đi đầu đầy ấn tượng khi thiết lập "thế trận" giám sát công nghệ bao vây với hệ thống hàngtrăm camera phủ khắp các tuyến đường, ngõ phố.
Lực lượng chức năng phường Nghĩa Đô xử lý tình trạng dừng đỗ phương tiện sai quy định. Ảnh: Vân Nhi
Bằng việc vận động các cơ quan, hộ kinh doanh mặt phố cùng đóng góp và kết nối dữ liệu về trung tâm chỉ huy của công an phường, mọi hành vi lấn chiếm vỉa hè để bày bán hàng quán hay dừng đỗ phương tiện sai quy định đều bị soi rõ từng khung hình. Chỉ trong thời gian ngắn phối hợp cùng hệ thống camera trí tuệ nhân tạo, lực lượng chức năng phường Ô Chợ Dừa đã xử lý hàng trăm trường hợp vi phạm, gửi thông báo trực tiếp về tận tổ dân phố để cùng phối hợp quản lý, tạo nên chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tự giác của người dân.
Theo Trung tá Vũ Minh, Phó trưởng Công an phường Ô Chợ Dừa, trước đây khi chưa triển khai hệ thống camera giám sát, vệ sinh môi trường và trật tự đô thị là hai trong số năm “điểm nghẽn” kéo dài tại Thủ đô. Dù nhiều lực lượng thường xuyên ra quân lập lại trật tự, song tình trạng vi phạm vẫn dễ tái diễn mỗi khi vắng bóng lực lượng chức năng. Từ khi áp dụng mô hình camera giám sát, các trường hợp vi phạm sau khi bị lập biên bản xử lý đều được thông báo về khu dân cư, tổ dân phố. Qua đó, ý thức chấp hành trật tự đô thị của người dân được nâng cao rõ rệt; tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh đã giảm đáng kể.
Thượng tá Hoàng Ngọc Cương, Trưởng Công an phường Cầu Giấy chia sẻ, việc đưa công nghệ vào giám sát giúp lực lượng công an chuyển từ trạng thái “đi sau xử lý” sang “chủ động nhận diện”. Thông qua việc phân tích dữ liệu thường xuyên, hệ thống sẽ cảnh báo các khu vực có nguy cơ tái vi phạm cao, từ đó lực lượng chức năng có thể bám sát cơ sở, can thiệp kịp thời ngay từ khi vi phạm mới manh nha.
Tuy nhiên, theo Thượng tá Hoàng Ngọc Cương, công nghệ chỉ là công cụ, ý thức của người dân mới là yếu tố quyết định sự bền vững. Song song với việc xử lý nghiêm qua hình ảnh, phường Cầu Giấy đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh ký cam kết chấp hành quy định về trật tự đô thị, phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường. Mục tiêu cuối cùng không phải là số lượng biên bản xử phạt, mà là hình thành thói quen tự giác tuân thủ pháp luật trong cộng đồng.
Hành trình khoác lên mình “chiếc áo mới” của Thủ đô Hà Nội từ những “Tuyến phố văn minh đô thị” là minh chứng rõ nét cho thấy: khi công nghệ hiện đại tìm được tiếng nói chung với lòng dân, những bài toán hóc búa nhất của đô thị đều có lời giải. Tuy nhiên, đằng sau sự hỗ trợ của công nghệ hay những bức bích họa rực rỡ nơi ngõ nhỏ, chìa khóa vàng cho sự bền vững vẫn nằm ở ý thức tự giác và sự đồng thuận của mỗi người dân.
Khi mỗi công dân đều ý thức được vai trò chủ thể của mình, cùng chung tay gìn giữ và bảo vệ không gian sống, Hà Nội không chỉ giải quyết triệt để các "điểm nghẽn" giao thông, môi trường mà còn thực sự chuyển mình thành một thủ đô xanh, sạch, văn minh và hiện đại.
Vân Nhi