Bộ Tư pháp hiện đang thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất, do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo. Đề xuất này đưa ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu và trực tiếp ảnh hưởng đến nguồn cung trong nước.
Theo hồ sơ từ Bộ Tài chính, diễn biến xung đột tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiếm khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày – đang đe dọa hoạt động của các nhà máy lọc dầu toàn cầu. Tại khu vực châu Á, nhiều nhà máy đã phải cắt giảm công suất hoặc tạm dừng xuất khẩu do thiếu hụt nguyên liệu. Tại Việt Nam, một số nhà máy lọc dầu cũng đối mặt với khó khăn tương tự trong việc thực hiện các hợp đồng giao hàng hiện hữu.
Dù phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam hiện đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc với thuế suất gần 0% theo các hiệp định thương mại tự do (FTA), Bộ Tài chính nhận định việc tiếp cận các nguồn cung này có thể trở nên khó khăn hơn nếu thị trường biến động mạnh.
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu và trực tiếp ảnh hưởng đến nguồn cung trong nước.
Để đa dạng hóa nguồn cung và giảm áp lực chi phí, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế nhập khẩu MFN về mức 0% cho nhiều nhóm mặt hàng. Dự kiến, quy định này sẽ có hiệu lực ngay sau khi ký ban hành và áp dụng đến hết ngày 30/4/2026.
Song song với các biện pháp về thuế, Bộ Công Thương cũng đang xây dựng cơ chế quản lý giá mới thông qua dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định kinh doanh xăng dầu. Theo đó, cơ quan quản lý đề xuất kích hoạt biện pháp bình ổn giá khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng với mức cộng dồn từ 20% trở lên, đồng thời có nguy cơ gây tác động tiêu cực đến kinh tế vĩ mô và đời sống người dân.
Khi các điều kiện này được đáp ứng, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét chủ trương và hướng dẫn các địa phương thực hiện theo Luật Giá. Công cụ bình ổn chủ yếu dựa trên điều tiết cung cầu và Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Tính đến hết quý III/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện có số dư hơn 5.617 tỷ đồng. Trong đó, Petrolimex là đơn vị có số dư lớn nhất với hơn 3.085 tỷ đồng, tiếp theo là Dầu khí Đồng Tháp, Thanh Lễ và các doanh nghiệp đầu mối khác.
Về phương thức điều hành thị trường, dự thảo mới giữ nguyên cơ chế để các thương nhân đầu mối và phân phối tự công bố và điều chỉnh giá bán lẻ trong hệ thống, sau đó kê khai và báo cáo cơ quan quản lý. Các thương nhân bán lẻ không thuộc hệ thống đầu mối cũng được quyền tự quyết định giá tại cửa hàng dựa trên các quy tắc tương tự.
Số liệu từ Bộ Công Thương cho thấy, tính đến cuối tháng 2, cả nước có 33 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu và khoảng 250 thương nhân phân phối. Để đảm bảo an ninh năng lượng, Bộ Công Thương đã phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu cho các doanh nghiệp trong năm nay là gần 31,8 triệu m3, tấn, duy trì lượng hàng tồn kho cuối năm khoảng 1,7 triệu m3, tấn theo đúng quy định.
Nguyệt Minh