Hai 'điểm nóng' công nghệ có thể quyết định hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung

3 giờ trướcBài gốc

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc hội đàm tại thủ đô Bắc Kinh, ngày 14/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Cuộc hội đàm được mong đợi giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới bắt đầu từ ngày 14/5, trong bối cảnh quan hệ song phương đã hạ nhiệt đáng kể sau cuộc đối đầu thuế quan căng thẳng hồi năm ngoái. Hai nhà lãnh đạo đã có những phát biểu mang tính hòa dịu, trong khi các cuộc thảo luận tiếp tục kéo dài sang ngày 15/5 với nhiều chủ đề lớn như Đài Loan, Iran và thương mại.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng công nghệ mới là lĩnh vực có thể quyết định thành bại của hội nghị lần này. Tháp tùng ông Trump trên chuyên cơ sang Trung Quốc là hàng loạt lãnh đạo công nghệ Mỹ đình đám như CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Tesla Elon Musk và CEO Apple Tim Cook.

Theo nhà phân tích Dan Ives của Wedbush Securities, điều đang được định hình không chỉ là một chuyến thăm hay một dòng tít thời sự, mà còn là tương lai chuỗi cung ứng AI, chính sách kiểm soát xuất khẩu chip và khả năng Mỹ tiếp tục kiếm tiền từ vị thế dẫn đầu công nghệ tại Trung Quốc.

Mỹ muốn mở cửa sâu hơn vào thị trường Trung Quốc

Một trong những mục tiêu hàng đầu của ông Trump là thúc đẩy quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc cho các công ty Mỹ. Tổng thống Mỹ tuyên bố việc mở cửa nền kinh tế Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ sẽ là “yêu cầu đầu tiên” ông đưa ra với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Đáp lại, ông Tập cho biết Bắc Kinh hoan nghênh hợp tác thương mại sâu rộng hơn với Washington và khẳng định cánh cửa mở cửa của Trung Quốc sẽ ngày càng rộng hơn.

Không khí hiện tại trái ngược rõ rệt với thời điểm tháng 4/2025, khi Trung Quốc trở thành nền kinh tế lớn đầu tiên trả đũa loạt thuế “Ngày Giải phóng” do ông Trump áp đặt.

Một trong những vấn đề được chú ý nhất là việc Mỹ có nới lỏng hạn chế đối với Nvidia hay không. Ngay sau cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo, Reuters dẫn nguồn tin cho biết Washington đã bật đèn xanh cho việc bán chip AI H200 của Nvidia cho một số tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc.

Theo ông Brian Colello, chuyên gia phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, Nvidia vẫn đang thúc đẩy chính quyền Mỹ cho phép hãng tiếp tục bán sản phẩm vào Trung Quốc để duy trì vị trí trong hệ sinh thái AI của nước này.

Tuy nhiên, khả năng cấp phép rộng rãi cho chip AI tiên tiến vẫn gây tranh cãi lớn tại Washington. Bà Heidi Crebo-Rediker, chuyên gia cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, nhận định với CNBC rằng bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến chip H200 cũng có thể gây bùng nổ chính trị và vấp phải sự phản đối dữ dội từ các nghị sĩ có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc.

Theo bà, kịch bản khả thi hơn là Mỹ chỉ cho phép Nvidia bán hàng qua một cơ chế kiểm soát chặt chẽ, đi kèm các điều kiện, giới hạn hoặc phí cấp phép.

Không chỉ Nvidia, nhiều tập đoàn công nghệ Mỹ khác cũng đang tìm kiếm cơ hội tại thị trường Trung Quốc. Các chuyên gia nhận định Tesla có thể muốn được Bắc Kinh phê duyệt hoàn toàn công nghệ tự lái, trong khi Apple và Meta kỳ vọng đạt thêm các thỏa thuận chuỗi cung ứng cho sản phẩm tiêu dùng.

Dù vậy, theo bà Crebo-Rediker, Apple và Tesla có lẽ không quá kỳ vọng vào một đột phá lớn, mà chủ yếu mong môi trường hoạt động ổn định hơn bởi hoạt động của họ tại Trung Quốc liên quan trực tiếp tới nhà máy, người tiêu dùng, cơ quan quản lý và các đối thủ nội địa.

“Lá bài” khoáng sản đất hiếm

Một vấn đề khác được dự báo sẽ phủ bóng lên hội nghị là sự thống trị gần như tuyệt đối của Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược và đất hiếm.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc hiện chiếm khoảng 59% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và tới 91% công suất tinh chế trong năm 2024.

Giới chuyên gia nhận định đây là đòn bẩy cực kỳ quan trọng của Bắc Kinh trong cuộc cạnh tranh với Mỹ. Ông Kyle Chan, chuyên gia tại Viện Brookings, cho rằng ông Trump có thể đề nghị Chủ tịch Tập cấp giấy phép chung cho các doanh nghiệp Mỹ tiếp cận nguồn cung đất hiếm.

Tuy nhiên, ngay cả khi hai bên đạt được một số thỏa thuận, quyền kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục là công cụ gây sức ép dài hạn.

Trong cuộc đối đầu thương mại năm 2025, Bắc Kinh từng siết xuất khẩu một số loại đất hiếm và nam châm công nghệ cao sang Mỹ trước khi hai nước đạt thỏa thuận đình chiến thương mại.

Ông Paul Triolo, đối tác tại công ty tư vấn Albright Stonebridge Group, cho rằng Washington có thể cân nhắc nới lỏng một phần kiểm soát xuất khẩu chip để đổi lấy tiến triển về đất hiếm, dù môi trường chính trị tại Mỹ hiện khiến điều này không hề dễ dàng.

Kịch bản tích cực nhất hiện nay là Mỹ và Trung Quốc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại năm 2025, vốn giúp hai bên giảm đáng kể thuế quan. Tuy nhiên, ngay cả trong giai đoạn đó, Trung Quốc cũng chưa dỡ bỏ hoàn toàn các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với một số loại đất hiếm chiến lược và nam châm công nghiệp.

Bà Crebo-Rediker nhận định đây là điểm khiến Mỹ rơi vào thế bất lợi, bởi Washington và các đồng minh chưa thể nhanh chóng xây dựng chuỗi cung ứng đủ mạnh để cạnh tranh với Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/hai-diem-nong-cong-nghe-co-the-quyet-dinh-hoi-nghi-thuong-dinh-my-trung-20260514234820544.htm