Hai giải pháp then chốt siết chất lượng đào tạo y khoa

2 giờ trướcBài gốc

Kì thi “sàng lọc” cấp quốc gia

Đầu tháng 3, Hội đồng Y khoa quốc gia công bố thông tin về việc tổ chức kiểm tra, đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của Luật Khám chữa bệnh 2023. GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Y khoa quốc gia cho biết, việc kiểm tra, đánh giá năng lực là yêu cầu bắt buộc, được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 96 của Chính phủ. Mục tiêu đặt ra là bảo đảm người hành nghề có đủ năng lực chuyên môn, kĩ năng và đạo đức nghề nghiệp, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Theo ông Tiến, hoạt động này không nhằm tạo thêm rào cản mà là công cụ chuẩn hóa chất lượng hành nghề, bảo vệ quyền lợi người bệnh và nâng cao uy tín đội ngũ nhân viên y tế. Đây cũng là bước đi cần thiết để từng bước chuẩn hóa nguồn nhân lực y tế theo tiêu chuẩn chung, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế. Một khi kì kiểm tra được tổ chức bài bản, minh bạch, kết quả không chỉ phản ánh năng lực cá nhân mà còn là “tấm gương soi” chất lượng đào tạo của các cơ sở y khoa. Hiện nay, chứng chỉ hành nghề của nhóm ngành sức khỏe do các sở Y tế các tỉnh/thành cấp.

Năm 2027, Hội đồng Y khoa quốc gia sẽ tổ chức kiểm tra đối với các chức danh bác sĩ (y khoa, răng-hàm-mặt, y học cổ truyền và y học dự phòng). Từ năm 2028, phạm vi sẽ được mở rộng sang y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh; từ năm 2029 áp dụng đối với các chức danh như kĩ thuật y, dinh dưỡng lâm sàng, cấp cứu viên ngoại viện và tâm lí lâm sàng. Những người không đạt có thể đăng kí dự thi lại, nhưng nếu không đạt nhiều lần sẽ phải xem xét chuyển hướng nghề nghiệp. Điều này cho thấy tính sàng lọc thực chất của kì thi, đồng thời tạo áp lực buộc các cơ sở đào tạo phải nâng cao chất lượng đầu ra.

GS.TS Nguyễn Hữu Tú, Ủy viên Hội đồng Y khoa quốc gia, Hiệu trưởng Trường ĐH Y Hà Nội cho biết, nội dung đánh giá được tham khảo kinh nghiệm quốc tế có chọn lọc, đồng thời dựa trên các chuẩn năng lực quốc gia đã ban hành và điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Theo ông Tú, thế giới không có mô hình đánh giá duy nhất. Mỗi quốc gia tổ chức theo cách riêng, phù hợp với hệ thống đào tạo và quản lí hành nghề.

Đào tạo y khoa là một quá trình liên tục, kéo dài đến khi người thầy thuốc đủ năng lực hành nghề ở trình độ chuyên khoa, trong đó, 6 năm đào tạo bác sĩ đa khoa chỉ là nền tảng ban đầu. Vì vậy, kì kiểm tra năng lực quốc gia chỉ là một mắt xích trong toàn bộ tiến trình đào tạo, không phải điểm kết thúc.

Một kì kiểm tra cấp chứng chỉ hành nghề cần bảo đảm bốn mục tiêu chính, gồm bảo vệ an toàn người bệnh, thiết lập chuẩn năng lực thống nhất trên toàn quốc, tạo điều kiện cho hành nghề và đào tạo sau ĐH, đồng thời tăng tính tương thích với chuẩn mực quốc tế. Dự kiến, kì thi sẽ được tổ chức tại 6 vùng trên cả nước nhằm tạo thuận lợi cho thí sinh.

Năm 2027, kì thi đầu tiên dự kiến diễn ra vào tháng 12 để bảo đảm quyền lợi cho người tốt nghiệp. Từ năm 2028, sẽ tổ chức hai đợt mỗi năm, dự kiến vào tháng 10 và tháng 3, giúp thí sinh không phải chờ đợi quá lâu nếu chưa đạt. Hội đồng Y khoa quốc gia cũng sẽ xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa, hệ thống quản trị thi và quy trình đăng kí, tổ chức, chấm thi, phúc khảo cùng các quy chế pháp lí liên quan theo hướng minh bạch, chặt chẽ.

Thực hành lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong đào tạo ngành Y

Cùng với việc chuẩn hóa khâu đánh giá đầu ra, điều kiện dự thi cũng được siết chặt hơn. PGS.TS Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam cho biết, theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, sinh viên y khoa chỉ đủ điều kiện tham dự kì kiểm tra, đánh giá năng lực hành nghề khi đã hoàn thành chương trình đào tạo và thực hành 12 tháng. Sau khi tốt nghiệp 6 năm ĐH, người học bắt buộc phải tham gia thực hành tại cơ sở y tế và được cấp giấy chứng nhận hoàn thành, thay vì chỉ cần bằng tốt nghiệp như trước đây.

Theo ông Huy, nếu kì thi được tổ chức vào tháng 12/2027, các sinh viên tốt nghiệp từ giữa năm 2026 sẽ có đủ thời gian hoàn thành thực hành và ôn tập để tham dự. Những người đã tốt nghiệp trước thời điểm quy định có hiệu lực nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề cũng thuộc diện được dự thi, với điều kiện hoàn thành chương trình thực hành theo quy định trước ngày 1/1/2027. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm bảo đảm người hành nghề không chỉ có kiến thức lí thuyết mà còn có trải nghiệm thực tiễn trước khi bước vào kì kiểm tra quốc gia.

Không chuẩn hóa, khó hội nhập

GS.TS Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường ĐH Y dược (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho biết, sau hội thảo về đào tạo y khoa tổ chức vào tháng 2, hiệu trưởng các trường ĐH Y trên toàn quốc đã có sự thống nhất cao về việc thay đổi cách thức đào tạo bác sĩ, với mong muốn có thể áp dụng từ năm học 2027. Theo GS. Thành, mô hình hiện nay còn nhiều bất cập, đặc biệt là đối với bác sĩ nội trú khi tham gia khám chữa bệnh nhưng không được kí bệnh án, không có thu nhập, vẫn phải đóng học phí.

Một kì thi quốc gia công bằng, minh bạch sẽ là “tấm lọc” quan trọng để bảo đảm chỉ những người đủ năng lực mới được hành nghề. Trong khi đó, kiểm định quốc tế sẽ là “thước đo” giúp các cơ sở đào tạo không ngừng nâng cao chất lượng. Khi hai yếu tố này được triển khai đồng bộ, đào tạo y khoa Việt Nam sẽ có cơ hội khắc phục những bất cập tồn tại lâu nay, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hội nhập quốc tế, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe và an toàn của người bệnh.

Ông đề xuất, nếu Việt Nam lựa chọn mô hình tương tự như của Pháp, bác sĩ đa khoa sẽ học 6 năm, sau đó dự kì thi quốc gia. Giai đoạn tiếp theo sẽ là đào tạo chuyên khoa hoặc chuyên khoa sâu trong 3-4 năm, với việc lựa chọn chuyên ngành dựa trên kết quả thi. Khi đó, tất cả bác sĩ đều trải qua quá trình đào tạo như nhau, thay vì chỉ một bộ phận theo hệ nội trú như hiện nay. “Đây là một cuộc cạnh tranh về chất lượng học và đào tạo thực sự, có tác động trực tiếp đến nhà trường và người học”, GS. Lê Ngọc Thành nhận định.

Ông Thành cho rằng, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ của Chính phủ và Bộ Y tế trong việc tổ chức hệ thống đào tạo thực hành, cho phép người học lựa chọn cơ sở đào tạo chuyên khoa tại các bệnh viện tuyến trung ương hoặc địa phương, tùy theo năng lực và nhu cầu. Việc cải thiện chế độ đãi ngộ cũng cần được đặt ra song song với nâng cao chất lượng đào tạo, bởi người học kéo dài 6-9 năm cần được hưởng mức thu nhập tương xứng.

Giờ thực hành của sinh viên ngành Y

Bên cạnh những thay đổi về mô hình đào tạo và kiểm tra đánh giá, các chuyên gia đặc biệt lưu ý vấn đề kiểm định chất lượng chương trình đào tạo y khoa. GS.TS Trần Diệp Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Trường ĐH Y Dược TPHCM cho rằng, kiểm định chất lượng là công cụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ĐH, đặc biệt có ý nghĩa then chốt đối với lĩnh vực y khoa do gắn trực tiếp với sức khỏe và tính mạng con người.

Theo ông Tuấn, kiểm định chất lượng chương trình đào tạo bác sĩ y khoa có tác động trực tiếp trên hai phương diện. Thứ nhất là ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và đầu ra của đội ngũ bác sĩ, vốn đòi hỏi chuẩn mực rất cao về chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Thứ hai là tạo điều kiện cho hội nhập quốc tế, giúp công nhận văn bằng và năng lực hành nghề, từ đó mở ra cơ hội dịch chuyển nguồn nhân lực y tế trong khu vực và trên thế giới.

Trong bối cảnh ngành y tế Việt Nam đang trên đà phát triển, việc triển khai kiểm định chất lượng chương trình đào tạo theo các chuẩn mực quốc tế càng trở nên cấp thiết. Trên thế giới, Liên đoàn Giáo dục Y khoa Thế giới (WFME) đã ban hành bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng chương trình đào tạo y khoa và được nhiều quốc gia sử dụng như một khung tham chiếu quan trọng. Tuy nhiên, đến nay, Việt Nam vẫn chưa có tổ chức kiểm định nào được WFME công nhận để thực hiện đánh giá theo chuẩn này. Đây là một khoảng trống lớn trong tiến trình hội nhập quốc tế của đào tạo y khoa Việt Nam.

Lãnh đạo Trường ĐH Y Hà Nội cho rằng, trong khi nhiều ngành khác có thể chưa bắt buộc kiểm định chương trình đào tạo, thì đối với khối ngành khoa học sức khỏe, đây là yêu cầu bắt buộc. Đào tạo nhân lực y khoa không chỉ là đào tạo nguồn lao động mà còn là đào tạo lực lượng nòng cốt của hệ thống y tế, có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và chất lượng cuộc sống của người dân.

Kiểm định giúp các cơ sở đào tạo định kì soi chiếu chương trình với chuẩn quốc tế, chuẩn nghề nghiệp và chuẩn đạo đức, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo một cách hệ thống. Một chương trình được kiểm định cũng đồng nghĩa với việc cơ sở đào tạo có hệ thống quản trị chất lượng rõ ràng, tạo niềm tin cho xã hội, người học và các cơ sở y tế. Đây là động lực thúc đẩy cải tiến liên tục và xây dựng văn hóa chất lượng trong các trường ĐH Y.

Nghiêm Huê

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/hai-giai-phap-then-chot-siet-chat-luong-dao-tao-y-khoa-post1830009.tpo