Bước chân qua cổng tam quan chùa Cương Xá tại phường Tân Hưng, TP Hải Phòng, du khách sẽ ngay lập tức cảm nhận được bầu không khí an tĩnh tách biệt với thế giới bên ngoài. Ẩn mình dưới những tán cây đại thụ hàng trăm năm tuổi, ngôi cổ tự này không chỉ gây ấn tượng bởi vẻ đẹp trang nghiêm mà còn sở hữu một kỷ lục vô tiền khoáng hậu tại Việt Nam.
Chùa Cương Xá - Ngôi chùa có hệ thống tường xây khắc nhiều chữ Vạn nhất Việt Nam
Kỷ lục 3.998 chữ Vạn trên tường đá
Điểm nhấn đặc biệt nhất khiến chùa Cương Xá (còn gọi là Quỳnh Khâu Tự) trở nên khác biệt so với hàng nghìn ngôi chùa khác chính là hệ thống tường đá. Tổng cộng có tới 3.998 chữ Vạn được chạm nổi và quét nhũ vàng rực rỡ, tượng trưng cho ánh sáng vô biên của Phật pháp.
Theo Thượng tọa Thích Thanh Cường, trụ trì nhà chùa, ý tưởng này xuất phát từ mong muốn tạo nên một không gian tâm linh bền vững bằng đá và gỗ. Từ hàng đá thứ tư trở lên đến tận nóc, mỗi viên đá xanh nặng khoảng 80 kg lấy từ núi Nhồi (Thanh Hóa) đều được các nghệ nhân tạo tác tỉ mỉ. Phía dưới móng là ba hàng đá chạm hình hoa sen – biểu tượng của sự thanh khiết và giác ngộ trong Phật giáo.
Toàn chùa Cương Xá có tới 3.998 chữ Vạn
Ngôi cổ tự hơn 2.000 năm lịch sử
Chùa Cương Xá tọa lạc trên gò đất cao phía Tây Nam của một làng cổ. Lịch sử của ngôi chùa gắn liền với những phát hiện khảo cổ quan trọng. Khi đào móng xây dựng, người ta đã tìm thấy những dấu tích gạch từ đời Đông Hán có niên đại hơn 2.000 năm. Các văn bia cổ còn lưu lại cho thấy chùa từng được trùng tu lớn vào năm 1627, dưới thời vua Lê Vĩnh Tộ.
Bên cạnh giá trị lịch sử, chùa còn gắn liền với giai thoại về chiếc giếng cổ bên cạnh chùa. Tương truyền, nước giếng trong xanh giúp con gái trong làng xinh đẹp lạ thường nhưng lại gặp nhiều điều không may. Sau này, dân làng đã lấp giếng cũ và đào giếng mới để hóa giải tai ương. Đến nay, chiếc giếng vẫn được gìn giữ như một phần linh thiêng của ngôi chùa.
Hành trình 7 năm phục dựng và các cổ vật quý
Để có được diện mạo uy nghiêm như hiện tại là cả một hành trình gian nan kéo dài suốt 7 năm, bắt đầu từ năm 2009. Thời điểm Thượng tọa Thích Thanh Cường về trụ trì năm 1996, chùa chỉ là ba gian nhỏ xuống cấp trầm trọng. Quá trình thi công gặp nhiều thách thức khi phải tời từng viên đá nặng hàng chục kg lên cao, nhưng với quyết tâm cao độ, công trình đã hoàn thành với tổng diện tích 360 m2 trên khuôn viên rộng 1.600 m2.
Bằng xác lập kỷ lục chùa Cương Xá là ngôi chùa có hệ thống tường đá khắc chữ Vạn đầu tiên tại Việt Nam
Hiện nay, chùa Cương Xá vẫn còn lưu giữ nhiều bảo vật quý giá như chuông đồng niên đại thời Lê, các pho tượng cổ và văn bia đá. Năm 2015, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã chính thức trao bằng xác lập kỷ lục cho chùa Cương Xá là ngôi chùa đầu tiên của Việt Nam có hệ thống tường đá khắc chữ Vạn.
Pho tượng cổ từ thời Lê được lưu giữ tại chùa Cương Xá
Với kiến trúc độc bản và bề dày lịch sử lâu đời, chùa Cương Xá không chỉ là điểm đến tâm linh cho người dân địa phương mà còn là địa chỉ tham quan hấp dẫn cho du khách muốn tìm hiểu về văn hóa Phật giáo và các kỷ lục kiến trúc tại Việt Nam.
Tuệ Nhân