Tại Hải Phòng, một loạt nhà công sản với nhiều tòa biệt thự kiến trúc Pháp cổ nằm ở vị trí đắc địa được Công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng cho các tổ chức, cá nhân thuê vào mục đích kinh doanh nhưng tình trạng bên thuê không trả tiền, nợ tiền thuê nhà đất kéo dài đã diễn ra khá phổ biến với số nợ tiền thuê nhà đất lên tới hàng chục tỷ đồng.
NHIỀU DOANH NGHIỆP NỢ TIỀN THUÊ TÀI SẢN CÔNG
Từ năm 2006, thực hiện chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, Công ty công nghệ phẩm Hải Phòng có trụ sở tại 84 - 86 Điện Biên Phủ (phường Hồng Bàng, Hải Phòng) được định giá, cổ phần hóa, bán tài sản cho người lao động, đối tác để chuyển đổi mô hình từ doanh nghiệp nhà nước sang công ty cổ phần. Sau khi chuyển đổi mô hình, Công ty cổ phần Công nghệ phẩm Hải Phòng được thành phố cho thuê lại 13 cơ sở nhà đất.
Các cơ sở nhà đất này đều là các cửa hàng mậu dịch, bách hóa cũ nằm tại nhiều tuyến phố trung tâm của Hải Phòng. Tại phường Hồng Bàng có số 84 - 86 Điện Biên Phủ, nhà tầng 1 nhà số 112 Hoàng Văn Thụ, nhà tầng 1 số 114 Hoàng Văn Thụ, 2 phòng tại tầng 3 số 28 Quang Trung. Tại phường Gia Viên có tầng 1 nhà số 1 Cầu Đất, nhà số 112 Cầu Đất, tầng 1 nhà số 58 Trần Phú, nhà số 129 Lạch Tray. Trên địa bàn phường Lê Chân có tầng 1 nhà số 2 Cầu Đất, tầng 1 nhà số 4 Cầu Đất.
Công ty TNHH MTV xuất nhập khẩu T.B.H được thuê 2 địa điểm nhà đất tại phố Điện Biên Phủ nhưng vẫn nợ hơn 2.5 tỷ tiền thuê.
Theo ghi nhận của sở Tài Chính Hải Phòng, tính đến hết ngày 30/10/2025, Công ty cổ phần công nghệ phẩm Hải Phòng đang nợ hơn 12,4 tỷ đồng tiền thuê nhà. Ngoài khoản nợ này, số tiền thuê đất mà doanh nghiệp còn nợ vẫn đang được các cơ quan chức năng xác định.
Biệt thự tại số 20 Hồ Xuân Hương (phường Hồng Bàng) được Công ty TNHH Đắc Gia Ân thuê nhưng có dấu hiệu cho thuê lại.
Tương tự, Công ty cổ phần dược phẩm Hải Phòng (tiền thân từ Xí nghiệp sản xuất, kinh doanh dược phẩm Hải Phòng) được cổ phần hóa năm 2006. Doanh nghiệp này cũng được Hải Phòng cho thuê tới 12 địa điểm nhà đất vốn là trụ sở cũ, là các cửa hàng dược tập trung tại các tuyến phố trung tâm Điện Biên Phủ, Ký Con, Quang Trung, Minh Khai (phường Hồng Bàng), Nguyễn Đức Cảnh, Cầu Đất, Tô Hiệu, (phường Lê Chân), Cầu Đất, Trần Phú, Điện Biên Phủ, Lê Lợi, Lương Khánh Thiện (phường Gia Viên), Trần Thành Ngọ (phường Kiến An). Cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp này cũng nợ hơn 4,9 tỷ đồng tiền thuê nhà đất.
Những doanh nghiệp được thành phố Hải Phòng thuê nhà đất là các biệt thự cũ, nằm tại các vị trí đắc địa trên địa bàn nội thành Hải Phòng như Công ty TNHH đầu tư Quang Minh được cho thuê 2 cơ sở nhà đất là khu biệt thự Pháp cổ trên diện tích hơn 1.152 m2 đất tại số 56 Điện Biên Phủ (phường Hồng Bàng) cũng nợ tổng cộng hơn 5,5 tỷ đồng tiền thuê nhà đất. Công ty TNHH Sông Hằng thuê căn biệt thự Pháp cổ trên diện tích 676 m2 đất tại số 106 Trần Phú (phường Gia Viên) cũng nợ hơn 700 triệu tiền thuê đất. Công ty cổ phần xây lắp bưu điện nợ hơn 3 tỷ đồng tiền căn biệt thự cũ tại số 69 Tô Hiệu.
CÁC HỘ DÂN THUÊ NHÀ MẶT ĐƯỜNG CŨNG NỢ TIỀN
Theo Công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng, ngoài các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp được thuê nhà đất làm cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp này cũng đang cho 76 cá nhân thuê các địa điểm là cơ sở nhà đất công tại hầu khắp các tuyến phố trung tâm để làm cơ sở kinh doanh. Phần lớn các cơ sở nhà đất công sản cho các hộ gia đình, cá nhân thuê kinh doanh đều có diện tích nhỏ, trung bình khoảng 40 - 50m2 nhà trên diện tích đất tương ứng.
Tuy nhiên, cũng có cơ sở nhà đất cho các cá nhân thuê kinh doanh có diện tích nhỏ hơn hoặc lớn hơn, lên tới hàng trăm m2. Có hàng chục điểm nhà đất cho thuê chỉ có diện tích từ 5,9 - 6,5m2 nhà trên diện tích hơn 7m2 đất. Các cơ sở nhà đất này là tầng 1 của những căn nhà tập thể thuộc các tuyến phố Phan Bội Châu (phường Hồng Bàng). Ngược lại, cũng có nhiều nhà đất rộng hàng trăm m2 trên các tuyến phố chính được cho các hộ dân thuê kinh doanh từ nhiều năm nay.
Công ty TNHH đầu tư Quang Minh nợ hơn 5,5 tỷ đồng tiền thuê nhà đất tại 2 cơ sở nhà đất số 56 Điện Biên Phủ (phường Hồng Bàng).
Mặc dù giá cho thuê nhà đất công sản để kinh doanh tương đối thấp, chỉ từ hơn 600.000 đồng/m2 nhà và 33.000 đồng/m2 đất (cơ sở nhà đất diện tích nhỏ) đến vài triệu đồng/m2 nhà đất (cơ sở nhà đất có diện tích lớn) nhưng có nhiều hộ dân vẫn không trả tiền thuê nhà đất cho nhà nước.
Trong đó, các cơ sở nhà đất có diện tích nhỏ (từ 5,9 - 6,5 m²/nhà) bị bên thuê nhà nợ vài chục triệu đồng tiền thuê nhà và tiền thuê đất. Các cơ sở nhà đất có diện tích từ 40 - 50m2 như nhà đất (tầng 1) số 78 Cầu Đất, nhà số 28 Cầu Đất, tầng 1 nhà số 13 Nguyễn Đức Cảnh, tầng 1 nhà số 22 Nguyễn Đức Cảnh, nhà số 239C Hàng Kênh, nhà số 239B Hàng Kênh (phường Lê Chân) đều bị các bên thuê nhà đất nợ số tiền từ hơn 173 triệu đồng đến hơn 200 triệu đồng. Đặc biệt, tầng 1 nhà số 13 Cầu Đất (phường Gia Viên) có diện tích 49m2 nhà trên diện tích 54,4m2 đất bị người thuê nợ tiền thuê tới hơn 336 triệu đồng.
Theo thống kê của UBND TP. Hải Phòng, toàn thành phố có 273 cơ sở nhà đất thuộc tài sản công được cho thuê để kinh doanh. Tuy nhiên, tính đến hết tháng 10/2025, chỉ có 6 cơ sở không nợ tiền thuê nhà, tiền thuê đất, các cơ sở còn lại đang nợ tiền thuê nhà đất công sản lên tới hơn 82,7 tỷ đồng. Trong số các cơ sở còn nợ tiền thuê nhà đất, đến nay, cơ quan chức năng mới tính được đầy đủ số nợ tiền thuê nhà, tiền thuê đất của 167 cơ sở. Đối với các cơ sở nhà đất nợ tiền thuê còn lại, cơ quan chức năng chưa xác minh được đầy đủ tổng số tiền thuê nhà, thuê đất mà các tổ chức, cá nhân hiện còn đang nợ.
Không chỉ nợ tiền thuê kéo dài, một loạt nhà đất công sản cho thuê kinh doanh tại các vị trí “đất vàng” ở khu vực trung tâm Hải Phòng còn bị sử dụng sai mục đích như cho người vào ở, đem liên doanh liên kết, cho thuê lại hoặc chuyển nhượng hợp đồng trái quy định. Mặc dù thành phố đã yêu cầu thu hồi, thậm chí, một số điểm tòa án đã tuyên hết thời hạn thuê, người thuê nợ tiền thuê và sử dụng trái mục đích nhưng việc thu hồi vẫn hết sức khó khăn, cần thiết phải biện pháp cưỡng chế để chấm dứt tình trạng chiếm giữ tài sản công trái quy định.
(Bài sau: Nhà đất công sản cho thuê bị chiếm dụng, sử dụng sai mục đích).
Nam Khánh