Hầm xuyên vịnh Quảng Ninh. (Ảnh minh họa)
Nút thắt giao thông ven vịnh và bài toán kết nối đô thị
Quảng Ninh nhiều năm qua phát triển mạnh theo trục du lịch – đô thị ven vịnh, nơi hội tụ giữa di sản thiên nhiên vịnh Hạ Long và hạ tầng hiện đại. Tuy nhiên, giao thông nội vùng vẫn phụ thuộc lớn vào cầu Bãi Cháy, đây là tuyến kết nối huyết mạch giữa hai khu vực trung tâm Bãi Cháy và Hòn Gai, thường xuyên chịu áp lực lưu thông lớn.
Trong bối cảnh đó, ý tưởng xây dựng hầm đường bộ xuyên vịnh Cửa Lục đã được nghiên cứu từ sớm, với kỳ vọng tạo tuyến kết nối trực tiếp dưới mặt nước, rút ngắn thời gian di chuyển, giảm tải cho cầu Bãi Cháy và hình thành mạng lưới giao thông linh hoạt quanh vịnh.
Theo quy hoạch ban đầu, dự án được dự kiến triển khai giai đoạn 2019–2025, sử dụng hoàn toàn ngân sách tỉnh với tổng mức đầu tư khoảng 9.780 tỷ đồng. Dù không thuộc danh mục công trình quốc gia, Quảng Ninh đã xin chủ trương tự cân đối ngân sách và được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận.
Theo phương án thiết kế, hầm đường bộ xuyên vịnh Cửa Lục có tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 2.750m, quy mô 6 làn xe, tốc độ lưu thông tối đa 60km/h. Trong đó, phần hầm chính dài 2.140m, gồm 1.000m hầm dìm dưới đáy biển và 1.140m hầm dẫn hai đầu.
Công trình được bố trí ở độ sâu cách mặt nước không quá 17m, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe đối với hầm giao thông dưới nước. Đặc biệt, hầm được thiết kế có khả năng chịu được động đất mạnh tới 6 độ Richter – một trong những tiêu chuẩn an toàn cao hiếm có tại Việt Nam.
Chính quy mô lớn cùng điều kiện địa chất phức tạp và yêu cầu công nghệ cao khiến dự án được xếp vào nhóm công trình giao thông cấp đặc biệt, đòi hỏi quá trình khảo sát, tính toán và chuẩn bị kéo dài.
Dự kiến xây hầm đường bộ xuyên Vịnh Cửa Lục. (Ảnh minh họa)
Dự án quy hoạch dài hạn, chưa triển khai đầu tư
Dù từng được lên kế hoạch khởi công vào năm 2019 nhưng đến nay hầm xuyên vịnh Cửa Lục vẫn dừng ở mức ý tưởng quy hoạch và nghiên cứu tiền khả thi, chưa bước sang giai đoạn triển khai đầu tư chính thức.
Việc Quảng Ninh quyết định tạm dừng triển khai hầm xuyên vịnh để cân đối nguồn lực và ưu tiên đầu tư theo thứ tự cấp bách trong từng giai đoạn.
Thay vào đó, tỉnh tập trung đầu tư hệ thống cầu vượt vịnh Cửa Lục, gồm cầu Cửa Lục 1 (cầu Tình Yêu), cầu Cửa Lục 3 (cầu Bình Minh) và dự kiến xây dựng cầu Cửa Lục 2 trong giai đoạn 2026–2028. Cùng với đó là các tuyến đường bao, đường ven vịnh nhằm hình thành “vành đai giao thông” khép kín quanh khu vực này.
Đáng chú ý, ngày 19/12/2025, Quảng Ninh đã khởi công hai tuyến đường ven vịnh Cửa Lục với tổng vốn đầu tư gần 5.500 tỷ đồng, mở rộng quỹ đất phát triển đô thị, dịch vụ và du lịch ven biển.
Dù chưa triển khai trong ngắn hạn, hầm đường bộ xuyên vịnh Cửa Lục vẫn được giữ nguyên trong quy hoạch hạ tầng giao thông của tỉnh, đồng thời tiếp tục dự trữ quỹ đất để sẵn sàng kích hoạt khi điều kiện nguồn lực và nhu cầu phát triển chín muồi. Việc chuyển hướng ưu tiên từ hầm sang cầu và đường ven biển được xem là lựa chọn chiến lược nhằm tối ưu hiệu quả đầu tư theo từng giai đoạn, thay vì từ bỏ dự án.
Trong tầm nhìn dài hạn, khi hệ thống giao thông ven vịnh hoàn thiện và áp lực kết nối gia tăng, hầm xuyên vịnh Cửa Lục vẫn được kỳ vọng trở thành công trình hạ tầng mang tính biểu tượng, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông hiện đại, đồng thời mở rộng không gian phát triển đô thị ven biển của Quảng Ninh.
Vịnh Cửa Lục – không gian đô thị mới bên di sản
Vịnh Cửa Lục có diện tích khoảng 18km², là vùng nước giao hòa giữa hệ thống cửa sông khu vực Hoành Bồ cũ và vịnh Hạ Long thông qua một eo biển rộng gần 1km. Lợi thế địa lý đặc biệt này khiến khu vực trở thành không gian chuyển tiếp giữa di sản thiên nhiên và đô thị hiện đại.
Trong tầm nhìn mới, Quảng Ninh dự kiến khởi công trung tâm hành chính tỉnh tại khu vực vịnh Cửa Lục vào ngày 2/9/2026, nhằm giảm tải cho dải đô thị ven vịnh Hạ Long, đồng thời bảo vệ tốt hơn giá trị Di sản thiên nhiên thế giới.
Trung tâm hành chính mới được kỳ vọng trở thành cực phát triển đô thị hành chính thế hệ mới, gắn với trục mở rộng không gian ven vịnh, đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 và hướng tới vùng đô thị tầm vóc khu vực, quốc tế vào năm 2045.
Phối cảnh hầm xuyên vịnh Cửa Lục. (Ảnh minh họa)
Dù chưa triển khai trong ngắn hạn, hầm đường bộ xuyên vịnh Cửa Lục vẫn được giữ nguyên trong quy hoạch phát triển hạ tầng giao thông của tỉnh. Khi được triển khai, hầm đường bộ xuyên vịnh Cửa Lục sẽ không chỉ là dấu mốc kỹ thuật trong xây dựng công trình giao thông dưới nước tại Việt Nam, mà còn là biểu tượng cho chiến lược phát triển đô thị ven biển bền vững của Quảng Ninh, nơi hài hòa giữa bảo tồn di sản và mở rộng không gian đô thị hiện đại.
Hà Chi