Kể từ năm 2025 đến nay, ngành công nghiệp ô tô thế giới chứng kiến nhiều tên tuổi lớn điều chỉnh lại kế hoạch điện hóa dài hạn. Trong bối cảnh nhu cầu suy yếu, chính sách thay đổi và áp lực chi phí ngày càng tăng, nhiều nhà sản xuất đã đi đến quyết định hoãn hoặc hủy kế hoạch sản xuất xe điện để tránh thua lỗ kéo dài.
Mới đây nhất, Honda thông báo hủy bỏ ba mẫu xe điện theo kế hoạch tại Bắc Mỹ sau khi đánh giá nhu cầu mảng này đang giảm mạnh. Sự điều chỉnh này dự kiến khiến hãng xe Nhật phải ghi nhận khoản chi phí và thua lỗ khoảng 2,5 nghìn tỷ yen (15,7 tỷ USD), theo CNBC.
Dù thị trường đã dự báo Honda có thể tiếp tục ghi nhận các khoản lỗ liên quan đến xe điện, quy mô khoản sụt giảm giá trị tài sản được hãng công bố mới đây vẫn gây bất ngờ
Chuyên gia phân tích thị trường ô tô tại Pelham Smithers Associates, bà Julie Boote, cho biết điều đáng chú ý nhất là việc Honda quyết định hủy hoàn toàn kế hoạch sản xuất xe điện tại Mỹ thay vì chỉ thu hẹp quy mô.
“Honda từng đặt ra chiến lược mở rộng xe điện rất tham vọng, nhưng kế hoạch này đã bị ảnh hưởng mạnh bởi sự thay đổi của môi trường thị trường”, bà Boote nhận định.
Phát biểu trước truyền thông, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành của Honda, ông Toshihiro Mibe cho biết nhu cầu xe điện đã sụt giảm đáng kể, khiến việc duy trì lợi nhuận trong mảng này trở nên rất khó khăn.
Bên cạnh đó, việc chính quyền của Tổng thống Donald Trump bãi bỏ một số chính sách khuyến khích sản xuất và tiêu thụ xe điện, đồng thời nới lỏng các quy định liên quan tới nhiên liệu hóa thạch cũng có tác động không nhỏ tới những nhà sản xuất như Honda.
Ở phương Tây, Stellantis - tập đoàn ở hữu 14 thương hiệu ô tô danh tiếng từ Jeep, Chrysler cho đến Fiat và Alfa Romeo, gần đây xác nhận sẽ ghi nhận khoản chi phí lên tới 22 tỷ euro (tương đương 26 tỷ USD) để điều chỉnh tham vọng mảng xe điện.
Khoản thâm hụt khổng lồ cũng phản ánh bước lùi trong chiến lược xe điện của Stellantis. Tập đoàn này đã hủy bỏ một số nền tảng xe điện và tái cấu trúc toàn diện chuỗi cung ứng, đồng thời hướng tới dải sản phẩm đa dạng hơn, bao gồm xe điện, hybrid và cả động cơ đốt trong truyền thống nhằm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.
Giám đốc điều hành Antonio Filosa cũng thẳng thắn thừa nhận kết quả kinh doanh bết bát là hệ quả trực tiếp từ việc đánh giá sai lệch khả năng cũng như tốc độ phổ cập của dòng xe thuần điện trên thị trường toàn cầu.
Trước đó vào cuối năm 2025, Ford thông báo ngừng sản xuất hầu hết mẫu xe chạy pin, chấp nhận thiệt hại 19,5 tỷ USD với các tài sản liên quan đến xe điện phân bổ trong giai đoạn 2025-2026.
Tháng 1/2026, General Motors (GM) - nhà sản xuất ôtô lớn nhất Mỹ gây chú ý khi thông báo sẽ ghi nhận khoản chi phí khoảng 6 tỷ USD để thu hẹp chiến lược xe điện.
Phần lớn khoản lỗ của GM, bao gồm khoản phí tiền mặt trị giá 4,2 tỷ USD liên quan đến việc hủy bỏ hợp đồng và thực hiện các thỏa thuận dàn xếp với các nhà cung cấp. Dù vậy, GM cho biết chỉ thu hẹp chiến lược chứ không hoàn toàn từ bỏ xe điện.
Volkswagen - tập đoàn ô tô lớn nhất châu Âu, công bố sẽ ghi nhận khoản thiệt hại 5,1 tỷ euro (khoảng 6 tỷ USD) do chương trình tái cơ cấu sâu rộng tại thương hiệu Porsche vào tháng 9/2025.
Động thái này bao gồm việc trì hoãn một số mẫu xe thuần điện để ưu tiên phát triển xe hybrid và xe sử dụng động cơ đốt trong. Trong tổng số đó, có khoảng 3,5 tỷ USD là chi phí suy giảm giá trị tài sản.
Volkswagen cũng cho biết lợi nhuận ròng của tập đoàn đã giảm 44% xuống còn 6,9 tỷ euro vào năm 2025. Đây là kết quả tồi tệ nhất của nhà sản xuất ô tô này kể từ vụ bê bối khí thải diesel gần một thập kỷ trước.
Ngoài việc thu hẹp trợ cấp xe điện, Volkswagen cũng như nhiều hãng nhập khẩu khác bị ảnh hưởng nặng nề bởi chính sách thuế quan mới dưới thời Tổng thống Donald Trump. Các mức thuế đánh vào ô tô và phụ tùng nhập khẩu đã đẩy chi phí của Volkswagen lên cao, buộc doanh nghiệp phải lựa chọn giữa việc tăng giá bán hoặc hy sinh lợi nhuận.
Nhưng nhìn chung, làn sóng thua lỗ nặng nề của các ông lớn ô tô nêu trên chủ yếu xuất phát từ gánh nặng chi phí đầu tư khổng lồ vào mảng xe điện, nhưng nhu cầu thực tế của thị trường tăng trưởng chậm hơn đáng kể so với các dự báo lạc quan ban đầu.
Các khoản thâm hụt khổng lồ này đang buộc các hãng điều chỉnh chiến lược, bao gồm việc cung cấp nhiều loại hệ truyền động khác nhau như cách làm của Toyota. Trong khi đó, một số hãng như Mazda, Subaru, hay Mercedes và BMW đều có kế hoạch gắn bó lâu hơn với động cơ đốt trong nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và bảo đảm lợi nhuận.
Lê Tuấn