Cán bộ, chiến sĩ Đội K93 tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam trên đất bạn Campuchia.
Hành trình không có điểm dừng
Giữa những cánh rừng sâu ở Campuchia, nơi dấu tích chiến tranh đang bị thời gian phủ lấp, cán bộ, chiến sĩ Đội K93 (Bộ CHQS tỉnh An Giang) vẫn lặng lẽ vượt núi, băng rừng đi tìm đồng đội. Với họ, mỗi chuyến đi là hành trình tri ân những người đã ngã xuống vì Tổ quốc, vì nghĩa vụ quốc tế cao cả.
Những ngày cuối tháng 5/2026, khi cả nước hướng về Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Đội K93 càng nỗ lực bám rừng, như suốt hàng chục năm qua.
Con đường dẫn vào các khu vực khảo sát thuộc tỉnh Kampong Spue (Campuchia) quanh co, qua nhiều phum, sóc. Nhiều nơi xe cơ giới không thể tiếp cận, cán bộ, chiến sĩ phải mang theo trang bị, hành quân bộ hàng giờ giữa rừng sâu. Mùa khô bụi đỏ phủ kín người, mùa mưa bùn đất ngập đến đầu gối.
Khó khăn lớn nhất với Đội K93 không phải địa hình hiểm trở, mà nằm ở sự khắc nghiệt của thời gian. Hơn 50 năm sau chiến tranh, nhân chứng ngày càng ít, địa hình thay đổi, nhiều chiến trường xưa đã trở thành nương rẫy, làng mạc hoặc bị rừng già che phủ. Có những vị trí, đơn vị phải đào hàng chục hố trong nhiều ngày liên tiếp mới phát hiện được dấu vết sót lại.
Thượng tá Nguyễn Văn Xuyên - Đội trưởng Đội K93, cho biết, mỗi nguồn tin dù nhỏ nhất đều được đơn vị tổ chức xác minh cẩn thận. “Có những lần cán bộ, chiến sĩ hành quân nhiều ngày giữa rừng sâu chỉ để kiểm tra một thông tin do người dân cung cấp. Dù khó khăn đến đâu, chúng tôi cũng quyết tâm không bỏ sót bất kỳ cơ hội nào để tìm thấy đồng đội”, Thượng tá Xuyên chia sẻ.
Từ ký ức chiến trường đến những manh mối quý giá
Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, Đội K93 còn nhận được sự hỗ trợ đặc biệt từ các cựu chiến binh từng chiến đấu trên chiến trường Campuchia. Dù tuổi cao, nhiều cựu chiến binh vẫn đau đáu nỗi niềm đồng đội còn nằm lại nơi đất bạn. Thông qua những cuộc điện thoại, thư tay, các buổi gặp mặt hay trực tiếp sang Campuchia hỗ trợ khảo sát thực địa, nhiều nguồn thông tin quý giá đã được chuyển đến đơn vị.
Có cựu chiến binh tự tay vẽ lại sơ đồ trận đánh, đánh dấu từng con suối, gò đất, cánh rừng theo ký ức của mình để giúp cán bộ, chiến sĩ khoanh vùng tìm kiếm. Nhiều thông tin từ cựu chiến binh cung cấp đã giúp Đội K93 rút ngắn đáng kể thời gian xác minh, nhanh chóng phát hiện hài cốt liệt sĩ. Có những cuộc điện thoại bất ngờ đã mở ra manh mối mới cho hành trình tìm đồng đội.
Đại tá Cao Minh Tâm - Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh An Giang, tặng quà Đội K93 trong chuyến công tác tại Campuchia tháng 5/2026.
Theo Thượng tá Phan Thanh Vũ - Chính trị viên Đội K93, Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ thi đua cao điểm, còn là mệnh lệnh từ trái tim của những người lính làm công tác quy tập. “Dù chỉ còn một nguồn tin nhỏ nhất, chúng tôi vẫn xác minh, khảo sát. Mỗi bộ hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là thêm một gia đình vơi bớt nỗi đau, thêm một người con của Tổ quốc được trở về với quê hương, đất mẹ”, Thượng tá Vũ nói.
Những bước chân tri ân giữa đại ngàn
Từ nhiều năm trước, Đội K93 đã lặng lẽ xuyên giữa giữa rừng già Campuchia, mùa khô nối tiếp mùa khô. Đó là những lần đào tìm không có phát hiện, rồi lại đào tiếp, rồi bùng lên hy vọng khi phát hiện một mảnh tăng, chiếc võng mục, hay vài đoạn xương đã ngả màu đất.
Trong suốt hành trình đó, Đội K93 luôn nhận được sự hỗ trợ tích cực của chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia. Trong những chuyến tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, Đội K93 còn kết hợp khám bệnh, cấp thuốc và hỗ trợ đời sống cho bà con tại các khu vực thực hiện nhiệm vụ.
Từ mùa khô 2001-2002 đến nay, Đội K93 đã tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên nhiều địa bàn thuộc các tỉnh Tà Keo và Kampong Spue của Campuchia, và mở rộng tìm kiếm tại nhiều địa phương trong nước.
Cán bộ, chiến sĩ Đội K93 khám bệnh, cấp thuốc miễn phí và trao tặng quà cho người dân trên đất bạn Campuchia. Ảnh: Lê Vy.
Qua 25 giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, Đội K93 đã tìm kiếm, quy tập được 2.202 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó xác định được danh tính 251 trường hợp. Riêng trong mùa khô 2025 - 2026, Đội đã quy tập được 76 bộ hài cốt liệt sĩ, gồm 61 bộ trên đất Campuchia và 15 bộ trong nước; xác định được danh tính 1 liệt sĩ.
Giữa đại ngàn Kampong Spue, những người lính K93 vẫn lặng lẽ tiến lên phía trước, vì đâu đó giữa rừng sâu vẫn còn những đồng đội chưa trở về. Chừng nào còn thông tin, còn hy vọng, những bước chân ấy vẫn sẽ tiếp tục vượt núi, băng rừng để đưa những người con của Tổ quốc trở về với đất mẹ yêu thương.
Nhật Huy - Lê Vy