Ngày 21/4, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ xác nhận tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Abraham Lincoln đang tham gia chiến dịch tại Trung Đông sau khi được triển khai từ tháng 11/2025.
Con tàu đã hoạt động liên tục gần 6 tháng trên biển mà không cần cập cảng để tiếp tế nước ngọt, nhờ hệ thống khử muối tích hợp.
Điểm đặc biệt nằm ở 4 thiết bị chưng cất nước biển được lắp đặt trên tàu. Các hệ thống này có tổng công suất khoảng 1,5 triệu lít nước ngọt mỗi ngày, đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và vận hành cho hàng nghìn thủy thủ cùng toàn bộ khí tài trên tàu.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống dựa trên công nghệ bay hơi tức thời. Nước biển được lấy từ môi trường xung quanh, sau đó sử dụng nguồn nhiệt lớn từ 2 lò phản ứng hạt nhân A4W để đun nóng.
Khi được đưa vào môi trường áp suất thấp, nước lập tức bốc hơi và tách khỏi muối cùng tạp chất. Hơi nước tiếp tục được làm lạnh để ngưng tụ thành nước ngọt tinh khiết.
Lượng nước sau khi chưng cất chưa được sử dụng ngay mà phải trải qua quá trình xử lý bổ sung. Các kỹ thuật viên tiến hành khử trùng bằng clo để đảm bảo an toàn, sau đó bổ sung khoáng chất nhằm cải thiện hương vị và cân bằng điện giải cho thủy thủ đoàn.
Nguồn nước tạo ra được phân chia thành nhiều loại với mục đích khác nhau. Một phần là nước cấp siêu tinh khiết dùng cho hệ thống lò phản ứng hạt nhân, đòi hỏi tiêu chuẩn cực cao.
Phần còn lại phục vụ sinh hoạt như ăn uống, tắm giặt và vệ sinh. Ngoài ra còn có nước kỹ thuật dùng để rửa muối ăn mòn trên thân tàu, máy bay và các khí tài hoạt động lâu ngày trên biển.
Về quy mô, tàu sân bay lớp Nimitz như USS Abraham Lincoln có lượng giãn nước khoảng 100.000 tấn, mang theo hơn 5.000 quân nhân và hàng chục máy bay như tiêm kích đa năng F/A-18E Super Hornet.
Nhu cầu nước ngọt mỗi ngày là rất lớn, nếu phụ thuộc vào tiếp tế từ bên ngoài sẽ gây hạn chế nghiêm trọng về thời gian hoạt động.
Khả năng tự sản xuất nước ngọt giúp tàu sân bay duy trì hoạt động dài ngày trên đại dương mà không cần hậu cần trực tiếp.
Đây là yếu tố quan trọng trong các chiến dịch xa bờ, đặc biệt tại những khu vực căng thẳng như Trung Đông, nơi việc tiếp tế có thể gặp rủi ro cao.
Không chỉ phục vụ mục đích quân sự, hệ thống này còn mang ý nghĩa nhân đạo. Trong các chiến dịch cứu trợ thiên tai, tàu sân bay có thể neo đậu ngoài khơi và cung cấp hàng trăm nghìn đến hàng triệu lít nước ngọt mỗi ngày cho khu vực bị ảnh hưởng, nơi hệ thống điện và nước bị phá hủy.
Tuy nhiên, việc vận hành hệ thống khử muối không hề đơn giản. Nhân sự phải trải qua quá trình đào tạo kéo dài nhiều năm để có thể kiểm soát quy trình và đảm bảo chất lượng nước.
Các kỹ thuật viên cũng phải theo dõi chặt chẽ từng khâu để tránh thất thoát và duy trì hiệu suất ổn định.
Trong trường hợp hệ thống gặp trục trặc hoặc sản lượng suy giảm, thủy thủ đoàn sẽ phải áp dụng biện pháp tiết kiệm nước nghiêm ngặt. Điều này cho thấy dù công nghệ hiện đại, việc quản lý tài nguyên trên tàu vẫn đóng vai trò sống còn.
Từ góc độ chiến lược, hệ thống khử muối là một trong những yếu tố giúp tàu sân bay Mỹ duy trì ưu thế triển khai toàn cầu.
Khả năng tự cung cấp nước, kết hợp với động cơ hạt nhân có thể hoạt động nhiều năm không cần tiếp nhiên liệu, biến các chiến hạm này thành những căn cứ quân sự di động thực sự trên biển.
Việt Hùng