Hiện đại hóa Quân đội phải coi trọng tự chủ công nghệ

4 giờ trướcBài gốc

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, trong hành trình xây dựng Quân đội hiện đại vào năm 2030, quan điểm “Hiện đại hóa đi đôi với tự chủ công nghệ” có ý nghĩa sống còn như thế nào đối với khả năng sẵn sàng chiến đấu?

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên: Đây là vấn đề cốt lõi, mang tính chiến lược. Quân đội hiện đại không chỉ đơn thuần là sở hữu vũ khí hiện đại, mà là khả năng làm chủ và duy trì sức mạnh chiến đấu của vũ khí đó trong mọi tình huống. Nếu chỉ dựa hoàn toàn vào mua sắm nước ngoài, chúng ta sẽ rơi vào thế bị động, phụ thuộc vào nguồn cung, bị chi phối về giá cả và nguy hiểm hơn là rủi ro về an ninh, an toàn thông tin (như “mã độc”, “cửa hậu” trong các khí tài công nghệ cao). Quan điểm “Hiện đại hóa đi đôi với tự chủ công nghệ” có ý nghĩa sống còn vì ba lý do:

Thứ nhất, bảo đảm tính bí mật, bất ngờ. Chỉ có tự chủ công nghệ, chúng ta mới tạo ra những vũ khí mang “bản sắc Việt Nam”, có tính năng kỹ - chiến thuật phù hợp với cách đánh của ta mà đối phương không thể lường trước.

Thứ hai, chủ động trong bảo đảm kỹ thuật. Khi có tình huống xảy ra, việc nhập khẩu linh kiện sẽ vô cùng khó khăn. Tự chủ giúp ta chủ động sản xuất vật tư thay thế, sửa chữa, hồi phục khí tài ngay tại chỗ.

Thứ ba, tối ưu hóa ngân sách. Tự chủ giúp tiết kiệm ngoại tệ, phát triển nền công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng, đóng góp ngược lại cho kinh tế đất nước.

Thủ trưởng Bộ Quốc phòng tham quan sản phẩm do Viện Khoa học và Công nghệ quân sự nghiên cứu, thiết kế, chế tạo tại Triển lãm Thành tựu đất nước, tháng 9-2025. Ảnh: QUANG BÍCH

PV: Năm qua, Viện đã hoàn thành khối lượng lớn các đề tài nghiên cứu với tỷ lệ nghiệm thu đạt xuất sắc cao. Đồng chí có thể chia sẻ những ví dụ cụ thể về các sản phẩm, đề tài do Viện nghiên cứu đã được đưa vào trang bị thực tế, qua đó chứng minh năng lực tự chủ công nghệ trong việc sản xuất các khí tài đặc chủng, công nghệ cao?

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên: Năm 2025, Viện đã hoàn thành việc sản xuất 68 chủng loại với 337 sản phẩm vật tư trong chương trình sản xuất vật tư của Bộ Quốc phòng, đây là các sản phẩm rất phức tạp về mặt khoa học công nghệ. Các sản phẩm này dùng để thay thế, bảo đảm kỹ thuật cho vũ khí trang bị kỹ thuật (VKTBKT) công nghệ cao như tổ hợp tên lửa, tàu ngầm, tàu quân sự, máy bay chiến đấu, hệ thống radar..., qua đó kịp thời đáp ứng nhu cầu của các quân-binh chủng, đặc biệt trong tình hình cung ứng vật tư rất khó khăn trên thế giới hiện nay.

Viện đã hoàn thành các nội dung sản xuất 4 sản phẩm có hàm lượng khoa học công nghệ cao trong Dự án xe chiến đấu bộ binh XCB và chuyển giao phục vụ cho sản xuất 4 bộ tài liệu thiết kế trong dự án.

Đồng thời, Viện đã nghiên cứu cải tiến, hiện đại hóa thành công các tổ hợp pháo trên tàu của Cảnh sát biển Việt Nam; sản xuất các thiết bị trong tên lửa theo đặt hàng từ Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel); sản xuất hơn 150 chủng loại sản phẩm phục vụ bảo đảm kỹ thuật cho các tổ hợp tên lửa theo đặt hàng của Quân chủng Hải quân…

Đặc biệt, Viện đã nghiệm thu sản xuất loạt “O” đối với 6 sản phẩm VKTBKT mới, sẵn sàng cho sản xuất loạt; đã và đang chuyển giao áp dụng thử 3 sản phẩm VKTBKT mới cho Quân chủng Hải quân và Cảnh sát biển Việt Nam.

PV: Việc phát triển các nhóm nghiên cứu là rất cần thiết đối với công tác nghiên cứu khoa học công nghệ. Viện đã và đang xác định vấn đề này như thế nào, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên: Các nhóm nghiên cứu là cơ cấu khá mềm dẻo, linh hoạt, bổ sung cho tổ chức biên chế chặt chẽ của các viện chuyên ngành, các phòng chuyên môn của Viện nghiên cứu hoạt động theo cơ chế công lập. Viện đã xây dựng và triển khai thực hiện Quy định về tổ chức, quản lý và hỗ trợ đầu tư phát triển nhóm nghiên cứu. Theo đó, hiện nay Viện có 2 loại nhóm nghiên cứu:

Nhóm nghiên cứu mạnh là một tập thể các nhà khoa học đa ngành, do một cán bộ nghiên cứu có uy tín làm trưởng nhóm, có mục tiêu đột phá về khoa học và công nghệ để làm chủ thiết kế, công nghệ chế tạo ra một dòng sản phẩm công nghệ chiến lược trong quân sự hoặc lưỡng dụng, được ứng dụng vào trong VKTBKT có ý nghĩa chiến lược. Hiện nay, Viện có 5 nhóm nghiên cứu mạnh đang tích cực triển khai nhiệm vụ: Tự động hóa và cơ cấu chấp hành độ chính xác cao; động cơ tên lửa nhiên liệu rắn; công nghệ laser trong dẫn đường và phát triển vũ khí; đầu tự dẫn khí cụ bay; công nghệ điều khiển thiết bị không người lái.

Nhóm nghiên cứu chuyên sâu là tập thể các nhà khoa học có chung hướng nghiên cứu, do một cán bộ nghiên cứu có uy tín làm trưởng nhóm, có mục tiêu đột phá về khoa học và công nghệ, tạo ra các sản phẩm có giá trị khoa học, có tiềm năng ứng dụng cho phát triển các hệ thống VKTBKT mới; định hướng và dẫn dắt các hướng nghiên cứu tiên tiến, hiện đại trong lĩnh vực chuyên môn; tạo được yếu tố cạnh tranh; có thể đầu tư để phát triển thành các trung tâm nghiên cứu xuất sắc. Nhóm nghiên cứu chuyên sâu có thể đầu tư để phát triển thành các trung tâm nghiên cứu xuất sắc. Hiện nay, Viện có 5 nhóm nghiên cứu chuyên sâu đang hoạt động và có kết quả khá tốt trong các lĩnh vực: Công nghệ đất hiếm, sinh học quân sự, trí tuệ nhân tạo (AI), chip chuyên dụng hiệu năng cao, hạt nhân - lượng tử quân sự.

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên, Giám đốc Viện Khoa học và Công nghệ quân sự. Ảnh: THÁI HÀ

PV: Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ và hiện thực hóa khát vọng tự chủ công nghệ quân sự, Viện có chiến lược gì đột phá để xây dựng đội ngũ nhà khoa học mặc áo lính đủ tầm vóc?

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên: Con người là yếu tố quyết định của mọi thành công, đặc biệt là trong khoa học công nghệ. Chiến lược của Viện là “Thu hút - Bồi dưỡng - Trọng dụng”.

Cụ thể, chủ động, tích cực đề xuất, triển khai thực hiện các cơ chế đãi ngộ để thu hút nhân tài từ các trường đại học lớn, các du học sinh xuất sắc. Tăng cường đưa cán bộ đi đào tạo tại các cơ sở giáo dục đầu ngành trong và ngoài nước; đồng thời tạo môi trường làm việc “mở”, khuyến khích tư duy sáng tạo, dám nghĩ dám làm ngay tại đơn vị.

Đồng thời, mạnh dạn giao các đề tài lớn, các nhiệm vụ khó cho các nhà khoa học trẻ để họ có cơ hội cọ xát và trưởng thành. Chúng tôi xây dựng hình mẫu người cán bộ Viện vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng của Bộ đội Cụ Hồ, vừa có tư duy sắc bén, hiện đại của nhà khoa học toàn cầu. Đó chính là nguồn lực vô giá để hiện thực hóa khát vọng tự chủ công nghệ quân sự.

PV: Thời gian tới, Viện đề ra phương hướng như thế nào để tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng Quân đội hiện đại, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên: Năm 2026 và những năm tiếp theo, Viện tiếp tục triển khai thực hiện tốt công tác tham mưu phát triển khoa học và công nghệ quân sự, đặc biệt là phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ cốt lõi trong VKTBKT hiện đại, thiết kế chế tạo một số VKTBKT có ý nghĩa chiến lược; các dự án đầu tư tiềm lực khoa học và công nghệ.

Phối hợp chặt chẽ với Cục Khoa học quân sự đề xuất và triển khai thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu các sản phẩm được giao. Tổ chức triển khai thực hiện tốt nghiên cứu phát triển các công nghệ nền, công nghệ cốt lõi phục vụ trực tiếp cho phát triển các VKTBKT có ý nghĩa chiến lược; cải tiến, hiện đại hóa VKTBKT, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại.

Đẩy mạnh nghiên cứu khai thác làm chủ VKTBKT công nghệ cao; hoàn thành kế hoạch sản xuất các chủng loại vật tư kỹ thuật có hàm lượng khoa học công nghệ cao, quý hiếm, cung cấp kịp thời theo nhu cầu của các quân binh chủng; cải tiến hiện đại hóa VKTBKT, tiến tới thiết kế chế tạo hệ thống VKTBKT mới mới có tính năng vượt trội…

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/hien-dai-hoa-quan-doi-phai-coi-trong-tu-chu-cong-nghe-1026471