Hiện thực hóa 'ba không' để phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

7 giờ trướcBài gốc

LTS: Chiều 25/3/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa 14 thể hiện thông điệp hành động mạnh mẽ, tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị cao trong việc dẫn dắt đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Trên nền tảng “Bốn kiên định” về chính trị, tư tưởng, mục tiêu tăng trưởng “hai con số” được đặt ra cùng với yêu cầu bảo đảm chất lượng, tính bền vững và công bằng xã hội, đồng thời thúc đẩy cải cách mạnh mẽ mô hình chính quyền địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Bài phát biểu không chỉ xác lập các nguyên tắc phát triển, mà còn cho thấy một quyết tâm chính trị rất rõ: chuyển từ mục tiêu tăng trưởng sang một cách thức tăng trưởng có kỷ luật, có giới hạn và có trách nhiệm với tương lai. VietNamNet xin trân trọng giới thiệu các bài viết hưởng ứng.

Phát biểu bế mạc hội nghị Trung ương 2 khóa 14, Tổng Bí thư Tô Lâm đã một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực với tinh thần kiên quyết, kiên trì, bài bản và ngày càng đi vào chiều sâu.

Đó không chỉ là sự tổng kết thực tiễn mà còn là định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới, khi đất nước bước vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” với cả cơ hội lớn và thách thức chưa từng có.

Nhất quán về quan điểm, bền bỉ trong hành động

Có thể thấy rõ một điều xuyên suốt trong nhiều nhiệm kỳ: quan điểm của Đảng và Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là hoàn toàn nhất quán, không thay đổi. Đó là cuộc đấu tranh tất yếu, khách quan, không thể né tránh, không thể chùng xuống, càng không thể “nóng - lạnh thất thường”.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 14. Ảnh: Phạm Thắng

Từ chỗ tập trung xử lý các vụ việc nổi cộm, công tác phòng, chống tham nhũng đã từng bước chuyển sang thế chủ động, bài bản hơn với hệ thống thể chế ngày càng hoàn thiện, cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn, và đặc biệt là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Những năm gần đây, hàng loạt vụ án lớn được đưa ra ánh sáng đã cho thấy quyết tâm chính trị rất cao. Các vụ việc như sai phạm tại Tập đoàn Việt Á, vụ án xảy ra tại Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao), hay các đại án liên quan đến lĩnh vực đất đai, tài chính - ngân hàng… không chỉ dừng lại ở xử lý cá nhân vi phạm mà còn làm rõ các “lỗ hổng thể chế”, những điểm yếu trong quản lý nhà nước để kịp thời khắc phục.

Đáng chú ý, nhiều cán bộ cấp cao, kể cả những người đã nghỉ hưu từ lâu, vẫn bị xem xét trách nhiệm và xử lý nghiêm minh. Điều đó khẳng định rõ ràng một nguyên tắc: không có vùng cấm, không có ngoại lệ, không có “hạ cánh an toàn”.

Chuyển mạnh từ “chống” sang “phòng” để “không thể ”tham nhũng

Điểm nhấn đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là yêu cầu hiện thực hóa một cách thực chất phương châm “ba không”: không thể, không dám, không muốn tham nhũng. Đây không phải là khẩu hiệu mới, nhưng trong bối cảnh hiện nay, nó được đặt trong yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn.

Trước hết là “không thể tham nhũng”. Muốn vậy phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật theo hướng minh bạch, chặt chẽ, bịt kín mọi kẽ hở có thể bị lợi dụng, loại bỏ mọi điều kiện, “đất sống” của tham nhũng, tiêu cực.

Những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực như đất đai, đầu tư công, đấu thầu, tài chính - ngân sách… cần được kiểm soát bằng các cơ chế rõ ràng, có khả năng giám sát độc lập. Song song với đó là tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử một cách kịp thời, hiệu quả.

Việc ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu, công khai minh bạch thông tin cũng chính là những “hàng rào kỹ thuật” hữu hiệu để ngăn ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ án lớn thời gian qua đều bắt nguồn từ những “kẽ hở” trong cơ chế, chính sách. Khi những kẽ hở này được bịt lại, cơ hội tham nhũng sẽ bị triệt tiêu ngay từ gốc.

“Không dám tham nhũng” - sức răn đe từ pháp luật nghiêm minh

Yếu tố thứ hai của “ba không” là “không dám tham nhũng”. Đây là kết quả trực tiếp của việc xử lý nghiêm minh, kịp thời, triệt để các hành vi vi phạm.

Những bản án nghiêm khắc đối với các bị cáo trong các đại án gần đây không chỉ có ý nghĩa trừng trị mà còn mang tính răn đe rất lớn. Khi pháp luật được thực thi một cách công bằng, không có ngoại lệ, thì bất kỳ ai cũng phải cân nhắc trước khi có ý định trục lợi.

Đặc biệt, việc xử lý trách nhiệm không chỉ dừng ở cá nhân trực tiếp vi phạm mà còn mở rộng đến trách nhiệm của người đứng đầu, của tập thể liên quan. Đây là bước tiến quan trọng trong kiểm soát quyền lực, bởi quyền lực nếu không được kiểm soát sẽ rất dễ bị tha hóa.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, đấu tranh chống tham nhũng hiện nay không chỉ giới hạn ở hành vi tham ô, nhận hối lộ mà còn mở rộng sang các biểu hiện lãng phí, tiêu cực. Đó là những “vùng xám” trước đây ít được chú ý nhưng lại gây thất thoát rất lớn về tài sản, tài chính công và cả thiệt hại lớn trên bình diện toàn xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

“Không muốn tham nhũng” - gốc rễ của sự bền vững

Nếu “không thể” và “không dám” là những yếu tố mang tính thể chế và pháp lý, thì “không muốn tham nhũng” lại thuộc về chiều sâu văn hóa và đạo đức.

Đây chính là điểm then chốt để bảo đảm tính bền vững của công cuộc phòng, chống tham nhũng. Bởi suy cho cùng, mọi cơ chế kiểm soát bên ngoài đều có giới hạn. Chỉ khi mỗi cán bộ, đảng viên tự ý thức, tự kiểm soát từ bên trong thì mới có thể tạo ra “lá chắn” vững chắc nhất.

Việc tăng cường giáo dục liêm chính, đề cao danh dự, lòng tự trọng, sự liêm sỉ trong đội ngũ cán bộ, đảng viên vì thế trở thành yêu cầu cấp thiết. Một xã hội mà ở đó, hành vi tham nhũng bị lên án mạnh mẽ, bị coi là đáng xấu hổ, thì tham nhũng sẽ khó có đất sống.

Nói cách khác là phải tạo ra một “vắc xin tinh thần” để mỗi người tự miễn dịch trước cám dỗ của quyền lực và lợi ích vật chất. Đây là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ, không thể nóng vội.

Ảnh: TTXVN

Nhìn lại các vụ án lớn thời gian qua có thể thấy rõ sự chuyển biến trong cách tiếp cận. Nếu trước đây, việc xử lý thường tập trung vào hậu quả thì nay đã chú trọng hơn đến việc làm rõ nguyên nhân, điều kiện phát sinh vi phạm.

Những vụ việc như vậy cho thấy: chống tham nhũng không chỉ là “dập lửa” mà quan trọng hơn là “phòng cháy” - phòng ngừa từ gốc.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu rộng, các hình thức tham nhũng cũng trở nên tinh vi, phức tạp hơn. Tham nhũng không chỉ diễn ra trong khu vực công mà còn có sự móc nối với khu vực tư, thậm chí có yếu tố xuyên quốc gia. Trong bối cảnh đó, công tác phòng, chống tham nhũng càng phải được nâng lên tầm cao mới, cả về nhận thức, thể chế và phương thức thực hiện. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, sự tham gia của toàn xã hội, và đặc biệt là vai trò giám sát của người dân, báo chí. Đó không chỉ là những kênh thông tin hỗ trợ mà thực sự là lực lượng quan trọng trong việc phát hiện, phản ánh, góp phần phòng ngừa, phát hiện kịp thời và xử lý những vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Hồ Chủ tịch từng nói: “Phát động tư tưởng của quần chúng làm cho quần chúng khinh ghét tệ tham ô, lãng phí, quan liêu; biến hàng vạn, hàng triệu con mắt, lỗ tai cảnh giác của quần chúng thành những ngọn đèn pha soi sáng khắp mọi nơi, không để cho tệ tham ô, lãng phí, quan liêu còn chỗ ẩn nấp”.

Kiên quyết, kiên trì, đồng bộ - bảo đảm thắng lợi lâu dài

Thông điệp từ hội nghị Trung ương 2 là rất rõ ràng: phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải được thực hiện một cách kiên quyết, kiên trì, đồng bộ, vừa có giải pháp trước mắt, vừa có chiến lược lâu dài. Đây không phải là cuộc chiến “một sớm một chiều” mà là quá trình liên tục, lâu dài, đòi hỏi sự bền bỉ và quyết tâm chính trị cao.

Khi “ba không” được hiện thực hóa một cách thực chất, khi thể chế được hoàn thiện, pháp luật được thực thi nghiêm minh và đạo đức công vụ được nâng cao thì công cuộc phòng, chống tham nhũng chắc chắn sẽ đạt được những kết quả vững chắc hơn. Đó không chỉ là yêu cầu nội tại của quá trình phát triển mà còn là điều kiện tiên quyết để củng cố niềm tin của nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Và như tinh thần chỉ đạo đã được khẳng định: càng khó khăn, càng phải quyết tâm; càng phức tạp, càng phải kiên trì. Bởi chỉ có như vậy, công cuộc đổi mới mới có thể đi đến thành công trọn vẹn.

TS Đinh Văn Minh

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/tru-cot-phong-chong-tham-nhung-lang-phi-tieu-cuc-trong-ky-nguyen-moi-2500828.html