Hòn Vọng Phu, thuộc cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch – núi Nhồi, nằm trên địa bàn phường Đông Quang, tỉnh Thanh Hóa.
Theo sử sách ghi chép, hòn Vọng Phu là danh thắng gắn liền với truyền thuyết người phụ nữ chung thủy chờ chồng hóa đá, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và cảnh quan.
Năm 1992, danh thắng này được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ VHTT-DL) xếp hạng di tích quốc gia, thuộc cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch.
Thời gian gần đây, hòn Vọng Phu nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận sau khi Thanh Hóa quyết định đầu tư 17 tỉ đồng để gia cố nhằm ngăn nguy cơ sụp đổ.
Chiều 16-1, PLO đã trực tiếp ghi nhận hiện trạng hòn Vọng Phu sau khi được đầu tư khoản tiền không nhỏ nói trên.
Theo ghi nhận, đường dẫn lên hòn Vọng Phu hiện cỏ dại mọc um tùm, nhiều đoạn xuống cấp, chưa được chỉnh trang đồng bộ.
Để lên thăm di tích hòn Vọng Phu, người dân và du khách phải vượt qua nhiều đoạn đường có độ dốc cao, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là vào mùa mưa bão.
Hòn Vọng Phu án ngữ trên đỉnh núi An Hoạch, là một cột đá dựng đứng cao khoảng 20m, với độ nghiêng khoảng từ 10 đến 15cm, nổi bật giữa không gian núi non xung quanh.
Sau khi được đầu tư 17 tỉ đồng để gia cố, hòn Vọng Phu chuyển sang màu trắng, thay vì màu đá rêu phong tự nhiên như trước khi triển khai dự án.
Mặt trước, mặt sau Hòn Vọng Phu có sự khác biệt về màu sắc, đường vân và kết cấu bề mặt khiến hình dáng hòn Vọng Phu không còn giữ được vẻ nguyên bản, làm dấy lên những băn khoăn của người dân và du khách về tính hài hòa cảnh quan và yếu tố thẩm mỹ của di tích.
Phần đỉnh hòn Vọng Phu – nơi từng xuất hiện vết nứt lớn – hiện đã được xử lý, gia cố và được đánh giá là đảm bảo an toàn. Dù vậy, bên cạnh kết quả về mặt kỹ thuật, màu sắc bề mặt đá đã thay đổi so với ban đầu, gây nhiều tranh luận về yếu tố thẩm mỹ.
Hòn Vọng Phu là một khối đá hoa cương lớn dựng đứng, bên cạnh là một khối đá nhỏ, tạo hình giống người phụ nữ đang quay mặt về hướng biển Đông.
Gần hòn Vọng Phu, cột chống sét và một phần khối đá xung quanh vẫn còn giữ được màu rêu phong, tương phản rõ với những mảng đá đã được gia cố.
Trong khi đó, phần “lô cốt” nằm dưới chân hòn Vọng Phu được xây dựng khá thô kệch, án ngữ không gian và gây mất thẩm mỹ cảnh quan di tích.
Phần ngọn của hòn Vọng Phu sau quá trình can thiệp kỹ thuật, bề mặt đá ở khu vực đỉnh đã đổi màu rõ rệt so với trạng thái tự nhiên ban đầu.
Nhiều người dân và du khách bày tỏ sự tiếc nuối, cho rằng sau quá trình gia cố, hòn Vọng Phu không còn giữ được màu đá rêu phong tự nhiên vốn là hình ảnh quen thuộc của di tích suốt nhiều năm qua.
Quá trình gia cố, biện pháp bơm vữa được thực hiện giúp hỗn hợp len sâu vào các vết nứt, bao bọc hệ thống thép gia cố, tăng độ liên kết và ổn định cho khối đá. Theo hồ sơ phê duyệt, phương án thi công chủ yếu là khoan lỗ rút lõi trong thân đá, sau đó gia cố bằng các sợi thép D14 đặt theo phương đứng, chèn vữa chuyên dụng Sika.
Trước đó, như PLO đưa tin, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa đã tổ chức hội thảo khoa học nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn di tích thắng cảnh hòn Vọng Phu. Hội thảo thu hút 12 tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, tất cả đều khẳng định tính cấp thiết của việc bảo vệ di tích quốc gia này.
Năm 2025, trước thực trạng cảnh quan xuống cấp nghiêm trọng, UBND tỉnh Thanh Hóa quyết định đầu tư 17 tỉ đồng để thực hiện dự án gia cố di tích.
Ngày 17-1, thông tin từ Văn phòng UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết ông Đầu Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, vừa có chỉ đạo các đơn vị liên quan kiểm tra, xử lý thông tin báo chí và dư luận phản ánh liên quan đến di tích hòn Vọng Phu.
Văn bản chỉ đạo nêu rõ những ngày gần đây, một số cơ quan báo chí và mạng xã hội đã quan tâm, tìm hiểu và phản ánh nhiều ý kiến xoay quanh Dự án bảo tồn, gia cố di tích hòn Vọng Phu, thuộc cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch (núi Nhồi), phường Đông Quang, tỉnh Thanh Hóa.
Sau khi xem xét, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu đối chiếu các thông tin phản ánh với hồ sơ khoa học di tích và hồ sơ dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, qua đó kịp thời làm rõ các vấn đề dư luận quan tâm.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao chủ động phát ngôn, cung cấp thông tin chính thức cho báo chí và dư luận, bảo đảm thống nhất, chính xác và đúng quy định pháp luật.
Bài&ảnh: ĐẶNG TRUNG