Hiện tượng lạ trong thiên hà hủy diệt Messier 82

7 giờ trướcBài gốc

Gần đây, vệ tinh vũ trụ XRISM của NASA đã tính toán được vận tốc dòng chảy của gió thiên hà trong một thiên hà xa xôi đang trải qua quá trình hình thành sao bùng nổ. Các tính toán cho thấy, những luồng gió thiên hà này có tốc độ dòng chảy đáng kinh ngạc lên tới 3,21 triệu km mỗi giờ.

Thiên hà hủy diệt này có tên là Messier 82 (M82), có khí cực nóng phun trào từ một vùng hoạt động sao mạnh mẽ ở lõi của nó. M82 nằm trong chòm sao Ursa Major ở bán cầu bắc, cách Trái đất khoảng 12 triệu năm ánh sáng. Vì tốc độ hình thành sao của nó gấp mười lần so với Dải Ngân hà, nên nó được phân loại là một thiên hà bùng nổ sao.

Ảnh: @NASA.

Trong một tuyên bố, Erin Bertcher, thành viên nhóm nghiên cứu tại Đại học Maryland, College Park và Trung tâm Không gian Goddard của NASA, cho biết: "Theo các mô hình kinh điển về các thiên hà bùng nổ sao như M82, sóng xung kích từ sự hình thành sao và các vụ nổ siêu tân tinh ở trung tâm thiên hà này làm nóng khí, do đó tạo ra một luồng gió thiên hà siêu mạnh.

Tuy nhiên, trước khi vệ tinh XRISM của NASA được đưa vào sử dụng, chúng tôi không thể đo chính xác vận tốc, do đó không thể xác minh giả thuyết này. Giờ đây, chúng tôi đã quan sát thấy rằng, khí đang chuyển động với tốc độ thậm chí còn lớn hơn một số dự đoán của mô hình, đủ để đẩy luồng gió thiên hà đến tận rìa thiên hà”.

M82 còn được biết đến với tên gọi Thiên hà Xì gà. Từ lâu, người ta đã biết đến nó chứa một luồng gió thiên hà cực đoan, bao gồm một lượng lớn khí và bụi, trải rộng trên khoảng 40.000 năm ánh sáng. Nhiều thiết bị không gian, bao gồm Kính viễn vọng không gian Hubble, Kính viễn vọng không gian James Webb, Đài quan sát tia X Chandra và Kính viễn vọng không gian Spitzer, đã quan sát được những luồng gió thiên hà này.

Nhóm nghiên cứu mới đặt mục tiêu làm rõ mối liên hệ giữa sự phun trào vật chất quy mô lớn và hoạt động sao trong M82, đồng thời khám phá tác động của các hạt vũ trụ năng lượng cao (trong tia vũ trụ) lên gió thiên hà.

Vệ tinh XRISM đã đo được vận tốc gió thiên hà là 3,21 triệu km mỗi giờ bằng cách quan sát bức xạ tia X phát ra từ lõi sắt siêu nóng của M82. Các quan sát cũng cho thấy nhiệt độ lõi của thiên hà đạt tới khoảng 25 triệu độ Celsius. Nhiệt độ cao này tạo ra sự chênh lệch áp suất, đẩy gió thiên hà từ trung tâm áp suất cao ra vùng ngoại vi áp suất thấp, một nguyên lý tương tự như luồng gió trong khí quyển Trái đất.

Điều làm cho những luồng gió thiên hà này trở nên đặc biệt không chỉ là tốc độ đáng kinh ngạc và nhiệt độ cao ban đầu của chúng, mà còn là khối lượng vật chất khổng lồ mà chúng vận chuyển. Nhóm nghiên cứu đã tính toán rằng, lõi của thiên hà M82 phóng ra lượng vật chất tương đương với bảy lần khối lượng Mặt Trời mỗi năm, một hiện tượng khiến các nhà thiên văn học bối rối.