Hiểu đúng xét nghiệm tuyến giáp để điều chỉnh dinh dưỡng phù hợp

3 giờ trướcBài gốc

TS. Lê Thị Việt Hà, Trưởng khoa Bệnh lý tuyến giáp, Bệnh viện Nội tiết Trung ương.

1. Các xét nghiệm chức năng tuyến giáp phổ biến

Theo TS. Lê Thị Việt Hà, Trưởng khoa Bệnh lý tuyến giáp, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, xét nghiệm quan trọng nhất để đánh giá chức năng tuyến giáp là TSH, do đây là chỉ số nhạy giúp phát hiện sớm rối loạn chức năng tuyến giáp. Ngoài ra, bác sĩ thường chỉ định thêm FT4 và FT3 để đánh giá mức độ thay đổi hormone giáp.

Xét nghiệm TSH:Đây là xét nghiệm quan trọng nhất trong đánh giá chức năng tuyến giáp, do TSH là chỉ số nhạy giúp phát hiện sớm rối loạn chức năng tuyến giáp, thường thay đổi trước khi nồng độ hormone tuyến giáp trong máu tăng hoặc giảm rõ rệt.

Nồng độ TSH tăng gợi ý suy giáp nguyên phát (tuyến giáp không sản xuất đủ hormone), trong khi TSH giảm thường gặp trong cường giáp (tuyến giáp sản xuất quá mức hormone). Trong một số trường hợp, TSH giảm có thể do bất thường tuyến yên, gây suy giáp thứ phát. Ở đa số người khỏe mạnh, nồng độ TSH trong giới hạn bình thường thường phản ánh chức năng tuyến giáp ổn định.

Xét nghiệm FT4 (Thyroxine tự do):T4 là hormone chính của tuyến giáp lưu hành trong máu. Xét nghiệm FT4 giúp đo nồng độ thyroxine tự do, từ đó đánh giá chức năng tuyến giáp và hỗ trợ chẩn đoán cường giáp (FT4 tăng) hoặc suy giáp (FT4 giảm). T4 tồn tại dưới hai dạng: Toàn phần (Total T4) và tự do (Free T4 – FT4), trong đó FT4 thường được ưu tiên do phản ánh chính xác hơn hoạt động chức năng của tuyến giáp.

Xét nghiệm FT3: Xét nghiệm FT3 đo nồng độ triiodothyronine tự do trong máu, có giá trị trong chẩn đoán cường giáp và đánh giá mức độ nặng của bệnh. FT3 là dạng hormone tuyến giáp có hoạt tính sinh học, tồn tại ở dạng không gắn với protein vận chuyển.

Xét nghiệm kháng thể tuyến giáp: Theo TS. Lê Thị Việt Hà, kháng thể tuyến giáp (như Anti-TPO, TRAb) là các tự kháng thể do hệ miễn dịch tạo ra khi tấn công nhầm vào mô tuyến giáp. Định lượng các kháng thể này có giá trị trong chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý tuyến giáp tự miễn. Cụ thể, Anti-TPO thường gặp trong viêm tuyến giáp tự miễn Hashimoto, trong khi TRAb liên quan đến bệnh Basedow.

Siêu âm tuyến giáp:Đây là phương pháp sử dụng sóng âm tần số cao để đánh giá cấu trúc, kích thước và phát hiện các bất thường tại tuyến. Siêu âm có giá trị trong phát hiện và đánh giá hình thái các bệnh lý tuyến giáp như bướu cổ, viêm tuyến giáp hoặc ung thư. Tuy nhiên, cần phối hợp với xét nghiệm hormone tuyến giáp để chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Siêu âm có giá trị trong phát hiện và đánh giá hình thái các bệnh lý tuyến giáp như bướu cổ, viêm tuyến giáp hoặc ung thư.

2. Vì sao khi chỉ số tuyến giáp thay đổi cần điều chỉnh ăn uống và sinh hoạt?

Sự thay đổi của các chỉ số xét nghiệm tuyến giáp (TSH, FT3, FT4), vượt ra ngoài giới hạn bình thường, phản ánh rối loạn trong quá trình sản xuất hormone tuyến giáp, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chuyển hóa, mức năng lượng, cân nặng và nhịp tim.

Việc điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt có vai trò hỗ trợ điều trị cường giáp, suy giáp, góp phần ổn định nội tiết và giảm nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là tuân thủ điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Theo TS. Lê Thị Việt Hà, về dinh dưỡng, người bệnh nên sử dụng iod ở mức hợp lý, duy trì muối iod trong khẩu phần hàng ngày nhưng tránh bổ sung quá mức (ví dụ từ rong biển) khi không có chỉ định. Không cần kiêng hoàn toàn iod, vì đây là vi chất thiết yếu trong quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp.

Ngoài ra, chế độ ăn cân bằng, cung cấp đủ protein và các vi chất như selenium, sắt, kẽm, kết hợp với ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng, có vai trò hỗ trợ quá trình tổng hợp và chuyển hóa hormone tuyến giáp, từ đó góp phần ổn định chức năng tuyến giáp và nâng cao hiệu quả điều trị.

3. Lưu ý khi kết hợp xét nghiệm, điều trị và dinh dưỡng trong bệnh lý tuyến giáp

TS. Lê Thị Việt Hà cho biết, trong thực hành lâm sàng, việc phối hợp giữa xét nghiệm, điều trị và dinh dưỡng cần được cá thể hóa cho từng người bệnh. Về xét nghiệm, chức năng tuyến giáp nên được đánh giá bằng TSH kết hợp FT4; trong một số trường hợp, có thể bổ sung xét nghiệm kháng thể tuyến giáp hoặc siêu âm để xác định nguyên nhân và đặc điểm tổn thương. Các xét nghiệm cần được thực hiện đúng thời điểm và theo chỉ định. Đặc biệt, sau khi điều chỉnh liều thuốc, nên đánh giá lại sau khoảng 6–8 tuần để đảm bảo đạt trạng thái cân bằng hormone.

Về điều trị, người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng và thời điểm dùng thuốc theo chỉ định. Hormone tuyến giáp thường được khuyến cáo sử dụng vào buổi sáng, trước ăn 30–60 phút, và tránh dùng đồng thời với sắt hoặc canxi do có thể làm giảm hấp thu thuốc.

Về dinh dưỡng, cần duy trì chế độ ăn cân bằng, sử dụng iod hợp lý, tránh cả thiếu và thừa iod. Người bệnh không nên tự ý sử dụng các chế phẩm chứa iod hoặc hormone tuyến giáp khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Việc phối hợp hợp lý giữa theo dõi xét nghiệm định kỳ, tuân thủ điều trị và duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp giúp ổn định chức năng tuyến giáp, hạn chế dao động hormone và góp phần giảm nguy cơ tiến triển hoặc tái phát bệnh.

Các xét nghiệm chức năng tuyến giáp cần được thực hiện đúng thời điểm và theo chỉ định. Đặc biệt, sau khi điều chỉnh liều thuốc, nên đánh giá lại sau khoảng 6–8 tuần để đảm bảo đạt trạng thái cân bằng hormone.

Lê Bảo Châu

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/hieu-dung-xet-nghiem-tuyen-giap-de-dieu-chinh-dinh-duong-phu-hop-169260512161112899.htm