Không gian phát triển hiện đại, bền vững
Cách đây một năm, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Thái Nguyên bước vào giai đoạn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp với tâm thế khẩn trương, chủ động và đầy sáng tạo. Thay vì lo ngại về sự xáo trộn, tỉnh xác định đây là cơ hội để tái cấu trúc không gian phát triển, đổi mới phương thức quản trị và nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.
Đồng chí Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì Hội nghị.
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội, tỉnh Thái Nguyên được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Bắc Kạn, với tổng diện tích tự nhiên là 8.375,21km2, quy mô dân số 1.799.489 người, toàn tỉnh có 92 đơn vị hành chính cấp xã (trong đó có 15 phường, 77 xã).
Trước sắp xếp, hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn có tổng cộng 280 đơn vị hành chính cấp xã; sau sắp xếp còn 92 đơn vị, giảm 188 đơn vị, tương đương giảm hơn 67%. Không chỉ dừng ở địa giới hành chính, việc sắp xếp còn đi sâu vào tổ chức bộ máy. Ở cấp tỉnh, số cơ quan chuyên môn giảm từ 26 xuống còn 13; số phòng chuyên môn giảm từ 213 xuống còn 89. Hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập cũng được tỉnh tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đến tháng 5-2026, toàn tỉnh còn 144 đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh, giảm 31 đơn vị so với trước đó.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn chia sẻ: “Quan điểm xuyên suốt được xác lập ngay từ đầu: “Sắp xếp bộ máy không chỉ để tinh gọn, mà quan trọng hơn là để vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất.
Tinh thần đó được cụ thể hóa bằng quá trình rà soát kỹ lưỡng tiêu chuẩn từng xã, phường; xem xét đồng bộ các yếu tố về diện tích tự nhiên, quy mô dân số, sự tương đồng về văn hóa, phong tục tập quán cũng như tiềm năng phát triển của các địa phương sau sáp nhập”.
Bằng sự chuẩn bài bản khoa học, tỉnh Thái Nguyên có tỷ lệ đồng thuận rất cao trong nhân dân, với trên 99% cử tri đồng ý phương án sắp xếp tại các vòng lấy ý kiến. 100% đại biểu HĐND các cấp tại Thái Nguyên biểu quyết tán thành chủ trương hợp nhất. Điều này khẳng định chủ trương của Đảng hợp lòng dân, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để triển khai thành công mô hình mới".
Không chỉ vậy, bằng tinh thần quyết liệt từ lãnh đạo tỉnh đã trở thành động lực để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại 92 xã, phường từng bước thay đổi tư duy làm việc, chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng số và năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu của mô hình mới. Ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ nhân dân được nâng lên rõ nét, góp phần quan trọng tạo nên sự ổn định và phát triển của địa phương sau sắp xếp.
Trong quá trình vận hành bộ máy, UBND tỉnh đã chủ động cụ thể hóa các chủ trương của Tỉnh ủy, nghị quyết của HĐND tỉnh bằng các chương trình, kế hoạch và văn bản chỉ đạo điều hành đồng bộ; tập trung triển khai hiệu quả các nhiệm vụ về sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí trụ sở, xử lý tài sản công và sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức sau sáp nhập.
Qua một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy cơ chế phối hợp, chỉ đạo điều hành giữa các cấp, các ngành tại Thái Nguyên ngày càng nhịp nhàng, đồng bộ, đúng thẩm quyền; hiệu lực, hiệu quả hoạt động của từng cơ quan trong hệ thống chính trị tiếp tục được nâng lên.
Ngày 29/4/2026, Tỉnh ủy Thái Nguyên tổ chức Hội nghị công bố các quyết định về công tác cán bộ nhằm kịp thời kiện toàn, sắp xếp tổ chức bộ máy, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.
Có thể thấy, “Việc hợp nhất không đơn thuần là điều chỉnh địa giới hành chính, mà là quá trình tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng tích hợp, liên kết và bổ trợ lẫn nhau giữa các vùng. Tỉnh Thái Nguyên mới hội tụ đầy đủ các điều kiện để hình thành một cực tăng trưởng mới, có khả năng lan tỏa mạnh mẽ trong vùng Trung du, miền núi phía Bắc và kết nối chặt chẽ với Vùng Thủ đô. Bên cạnh đó, đây là sự kế thừa kinh nghiệm lịch sử (mô hình tỉnh Bắc Thái trước đây), đồng thời là bước phát triển sáng tạo trong bối cảnh mới, đặt ra yêu cầu cao về năng lực điều hành, quản trị phát triển và tổ chức không gian kinh tế - xã hội.
Đặc biệt, việc hợp nhất hai tỉnh đã tạo ra không gian phát triển mới mang tính tích hợp cao. Trong đó, khu vực phía Nam (Thái Nguyên trước đây) tiếp tục phát huy vai trò trung tâm công nghiệp, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, hạ tầng và dịch vụ; khu vực phía Bắc (Bắc Kạn trước đây) phát huy lợi thế về tài nguyên rừng, khoáng sản, du lịch sinh thái, văn hóa bản địa. Sự kết nối này không chỉ mở rộng quy mô mà còn tạo ra cấu trúc kinh tế đa dạng, hình thành các chuỗi giá trị liên kết từ sản xuất - chế biến - tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững.
Thay đổi đột phá từ cơ chế “luồng xanh 24h”
Một năm sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thái Nguyên đã tạo nên những chuyển động mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, từng bước đưa tinh thần “tinh gọn, hiệu quả” đi vào thực tiễn phát triển.
Việc giảm tầng nấc trung gian giúp các quyết sách từ tỉnh được triển khai nhanh hơn tới cơ sở, khắc phục tình trạng chậm trễ, tồn đọng hồ sơ. Nhờ chuyển đổi số đồng bộ, người dân từ các đơn vị hành chính mới sáp nhập đến vùng cao, vùng sâu, vùng xa đều được tiếp cận dịch vụ công ngày càng thuận tiện, hiện đại; đưa Thái Nguyên vươn lên nhóm đứng đầu cả nước về Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Quý I/2026, Thái Nguyên ghi dấu ấn nổi bật trên bản đồ kinh tế quốc gia khi đạt xuất siêu 3,6 tỷ USD - mức cao nhất cả nước.
Sự tinh gọn của bộ máy cũng tạo ra “xung lực” mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, thu ngân sách nhà nước của tỉnh đạt trên 29.000 tỷ đồng. Bước sang quý I/2026, GRDP tăng trưởng ấn tượng 8,55%, tăng 18 bậc so với cuối năm 2025.
Đặc biệt, năng lực điều hành phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên được nâng lên rõ rệt, thể hiện qua sự phục hồi và tăng trưởng tích cực trên hầu hết các lĩnh vực. Trong đó, công nghiệp tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng chủ lực của nền kinh tế. Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp đạt trên 1.058 nghìn tỷ đồng. Quý I/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 17,13%, góp phần tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cả năm.
Xuất khẩu là điểm sáng khi tỉnh duy trì vị thế trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước, với kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt gần 30 tỷ USD; riêng quý I/2026 đạt trên 9,1 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong 4 tháng đầu năm 2026, Thái Nguyên thu hút trên 6,06 tỷ USD vốn FDI mới, trở thành địa phương đứng đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Đặc biệt, cơ chế “luồng xanh” với cam kết rút ngắn ít nhất 60% thời gian giải quyết thủ tục đã giúp Thái Nguyên bứt phá trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI trong 4 tháng đầu năm 2026 với tổng vốn đầu tư đạt 6,06 tỷ USD.
Lễ khởi công đồng loạt 10 dự án với tổng vốn hơn 8.200 tỷ đồng vào tháng 4/2026.
Lễ khởi công đồng loạt 10 dự án với tổng vốn hơn 8.200 tỷ đồng vào tháng 4/2026; cùng việc chuẩn bị khởi công 2 dự án giao thông quan trọng gồm mở rộng cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên và cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng trong thời gian tới đây sẽ tiếp tục mở ra diện mạo mới cho Thái Nguyên - hiện đại hơn, văn minh hơn và có tính liên kết vùng mạnh mẽ hơn.
Những kết quả trên không chỉ khẳng định tính đúng đắn của việc sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mà còn tạo nền tảng vững chắc để Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp, cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc.
Nhìn về chặng đường phía trước, mục tiêu của Thái Nguyên không chỉ dừng ở mức tăng trưởng hai con số, mà cao hơn là hướng tới sự phát triển hài hòa, bao trùm và bền vững; nơi mỗi người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển, dù ở đô thị, nông thôn hay miền núi.
Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn kiểm tra một số dự án lớn tại địa bàn, chuẩn bị, tăng tốc xây dựng các khu công nghiệp, sẵn sàng đón nhà đầu tư lớn.
Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thời gian chưa thực sự dài nhưng đã phần nào minh chứng cho một cuộc chuyển mình mang tính lịch sử cho sức mạnh niềm tin, sự đồng thuận vươn lên mạnh mẽ. Thành công ấy được tạo nên từ sự quyết liệt của người đứng đầu, sự vào cuộc trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân trong việc phá bỏ những rào cản hành chính cũ, xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ và kiến tạo phát triển.
Nguyễn Liên