'Hoa muối' Gò Cỏ - tinh thể của ký ức và di sản

3 giờ trướcBài gốc

Làng Gò Cỏ trên vùng gò đồi ven biển, nơi lưu giữ dấu tích văn hóa Sa Huỳnh hàng nghìn năm

Khác với các cánh đồng muối truyền thống, trảng muối ở Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) hình thành trên bề mặt đá tự nhiên. Các hốc đá rộng đóng vai trò như hồ chứa nước biển. Khi sóng vỗ vào bờ, nước biển tràn vào, dưới tác động của nắng và gió sẽ bay hơi, làm tăng độ mặn.

Người dân sau đó dẫn nước sang các ô ruộng nhỏ được be bờ bằng đất sét trộn cát để tiếp tục phơi trong 3-4 ngày trước khi thu hoạch.

Trảng muối trên đá độc đáo tại Gò Cỏ

Điểm đặc biệt nằm ở cơ chế kết tinh: muối không lắng xuống đáy mà hình thành từng mảng nổi, liên kết như cánh hoa - vì thế được gọi là “hoa muối”. Thành phẩm có độ tinh khiết cao, vị mặn dịu, không gắt, được đánh giá phù hợp cho chế biến thực phẩm chất lượng cao, đặc biệt là các sản phẩm truyền thống như mắm.

Bà Bùi Thị Vân - một trong số ít người còn gìn giữ nghề làm muối truyền thống ở Gò Cỏ

Hiện tại, làng chỉ còn 3 hộ duy trì nghề làm muối trên đá. Theo bà Bùi Thị Vân - một trong những người còn gắn bó với nghề, mỗi chu kỳ khoảng 3 ngày chỉ thu được 7-8kg muối.

Sản lượng hạn chế, quy trình thủ công và phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện tự nhiên khiến chi phí cơ hội cao, nhưng đổi lại giá bán đạt tới khoảng 100.000 đồng/kg cao gấp hàng chục lần muối sản xuất đại trà.

“Hoa muối” kết tinh lấp lánh dưới ánh nắng

Theo lãnh đạo địa phương, nghề làm muối trên đá mới chỉ được nghiên cứu bài bản từ năm 2025, dù đã tồn tại hàng nghìn năm. Thách thức hiện nay là nguy cơ mai một do thiếu lao động kế thừa và quy mô sản xuất nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, chính những yếu tố “hiếm” này lại mở ra cơ hội phát triển theo hướng kinh tế trải nghiệm. Việc kết hợp bảo tồn di sản khảo cổ với du lịch cộng đồng, xây dựng thương hiệu đặc sản địa phương có thể giúp gia tăng giá trị chuỗi sản phẩm.

Nếu được quy hoạch hợp lý, Gò Cỏ có thể trở thành điểm đến vừa mang tính văn hóa - lịch sử, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Những hốc đá tự nhiên ven biển đóng vai trò như hồ chứa nước để làm muối

Trong xu hướng tiêu dùng hiện đại, các sản phẩm thủ công, hữu cơ, gắn với câu chuyện di sản đang ngày càng được ưa chuộng.

Du khách lắng nghe câu chuyện hàng nghìn năm về nghề muối trên đá

Mô hình làm muối trên đá tại Gò Cỏ cho thấy một hướng phát triển khai thác tài nguyên bản địa theo chiều sâu, thay vì mở rộng sản lượng đại trà. Đây có thể là gợi ý quan trọng cho chiến lược phát triển kinh tế nông thôn gắn với bảo tồn di sản trong tương lai.

NHƯ ĐỒNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/hoa-muoi-go-co-tinh-the-cua-ky-uc-va-di-san-225387.html